ALT YÜKLENİCİ SÖZLEŞMESİ
TARAFLAR
ASIL YÜKLENİCİ (İŞVEREN) : Unvan (Asıl Yüklenici) – Vergi No: Vergi No (Asıl Yüklenici) – Adres: Adres (Asıl Yüklenici) – SGK İşyeri Sicil No: SGK İşyeri Sicil No (Asıl Yüklenici)
ALT YÜKLENİCİ : Unvan (Alt Yüklenici) – Vergi No: Vergi No (Alt Yüklenici) – Adres: Adres (Alt Yüklenici)KONU
Asıl yüklenici, İş Sahibi ile imzaladığı Ana Sözleşme Tarihi tarihli Ana Sözleşme kapsamındaki Proje Adı ve Yeri işinin İşin Bölümü: elektrik tesisatı / sıva ve boya / çelik konstrüksiyon montajı / temizlik hizmeti bölümünü ("İş") bu sözleşmedeki şartlarla alt yükleniciye verir. Alt yüklenici, İş'i kendi işçileri, ekipmanı ve organizasyonuyla, ana sözleşmedeki teknik şartname ve projelere uygun biçimde yapmayı kabul eder.İŞİN KAPSAMI VE TEKNİK ŞARTLAR
3.1. İş, EK-1'deki teknik şartname, EK-2'deki projeler ve EK-3'teki metraj listesine göre yapılır.
3.2. Malzeme Asıl yüklenici / alt yüklenici tarafından temin edilir; alt yüklenicinin temin ettiği malzeme şartnamedeki standartlara uygun olur ve asıl yüklenicinin onayına sunulur.
3.3. Kapsam dışı işler yazılı talimatla verilir ve EK-4'teki birim fiyatlarla ödenir.SÜRE
4.1. İş'e Başlangıç Tarihi tarihinde başlanır ve Bitiş Tarihi tarihine kadar tamamlanır; ara termin tarihleri EK-5 iş programında gösterilmiştir.
4.2. Alt yüklenicinin kusurundan kaynaklanan her gecikme günü için sözleşme bedelinin binde Günlük Gecikme Cezası Oranı oranında gecikme cezası uygulanır; ceza toplam bedelin yüzde Gecikme Cezası Üst Sınırı oranını aşamaz.
4.3. Asıl yüklenicinin iş yerini teslim etmemesi, proje değişikliği ya da mücbir sebep halinde süre uzatılır.BEDEL VE HAKEDİŞ
5.1. Sözleşme bedeli Götürü … TL / EK-4 birim fiyatlar üzerinden yapılan iş miktarı + KDV'dir.
5.2. Hakedişler Aylık / iş ilerleme yüzdesine göre düzenlenir; asıl yüklenici, hakedişi Hakediş İnceleme Süresi (gün) gün içinde inceler ve onayından itibaren Hakediş Ödeme Süresi (gün) gün içinde öder.
5.3. Her hakedişten yüzde Teminat Kesintisi Oranı kesin teminat kesintisi yapılır ve geçici kabulde yarısı, kesin kabulde kalanı iade edilir.
5.4. Asıl yüklenici, alt yüklenicinin işçilerine ait ödenmemiş ücret, prim ve vergi borçlarını hakedişten keserek doğrudan ilgililere ödeyebilir.ALT YÜKLENİCİNİN İŞÇİLERİ VE SGK
6.1. Alt yüklenici, işçilerini kendi adına SGK'ya bildirir, ücretlerini ve primlerini süresinde öder ve her hakedişle birlikte aylık prim ve hizmet belgesi, ücret bordrosu ve SGK borcu yoktur yazısını sunar.
6.2. Alt yüklenici, işyerini Alt İşverenlik Yönetmeliği uyarınca asıl yüklenicinin işyeri sicil numarasına bağlı olarak tescil ettirir ve bu sözleşmenin bir örneğini bölge çalışma müdürlüğüne verir.
6.3. Alt yüklenici, işçilerini yalnızca bu sözleşme konusu işte çalıştırır; asıl yüklenicinin işçileri alt yükleniciye devredilemez.İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
Alt yüklenici, 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca risk değerlendirmesi yapar, işçilerine eğitim ve kişisel koruyucu donanım sağlar, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetini temin eder; asıl yüklenicinin şantiye kurallarına ve koordinasyon talimatlarına uyar. İş kazasından doğan her türlü sorumluluk alt yükleniciye aittir; asıl yüklenicinin ödemek zorunda kaldığı tazminat alt yükleniciye rücu edilir.TEMİNAT VE SİGORTA
8.1. Alt yüklenici, sözleşme bedelinin yüzde Teminat Mektubu Oranı oranında kesin teminat mektubu verir.
8.2. Alt yüklenici, işçilerini kapsayan işveren mali sorumluluk sigortası ve üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortası yaptırır; poliçeler sözleşme ekidir.KABUL VE GARANTİ
9.1. İş tamamlanınca taraflar geçici kabul tutanağı düzenler; kabulde tespit edilen eksiklikler Eksik Giderme Süresi (gün) gün içinde giderilir.
9.2. Alt yüklenici, geçici kabulden itibaren Yıl yıl süreyle işçilik ve malzeme kusurlarından sorumludur; kesin kabul bu süre sonunda yapılır.DEVİR YASAĞI
Alt yüklenici, İş'i ya da bir bölümünü asıl yüklenicinin yazılı onayı olmadan üçüncü kişiye devredemez ve başka alt yükleniciye yaptıramaz.FESİH
11.1. Alt yüklenicinin iş programından İş Programı Gecikme Sınırı (gün) günden fazla geri kalması, işçi ücretlerini iki ay üst üste ödememesi ya da iş güvenliği kurallarını ağır biçimde ihlal etmesi halinde asıl yüklenici, İhtar Süresi (gün) günlük yazılı ihtar sonrasında sözleşmeyi feshedebilir ve İş'i başkasına yaptırarak farkı alt yükleniciden tahsil eder.
11.2. Asıl yüklenicinin hakedişi Hakediş Gecikme Sınırı (gün) günden fazla geciktirmesi halinde alt yüklenici, ihtar sonrasında işi durdurabilir ve sözleşmeyi feshedebilir.
11.3. Ana sözleşmenin sona ermesi halinde bu sözleşme de sona erer; alt yüklenici, o tarihe kadar yaptığı işin bedelini alır.UYUŞMAZLIK
Bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda İl mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir.YÜRÜRLÜK
İki nüsha düzenlenen bu sözleşme Tarih tarihinde imzalanmıştır.
ASIL YÜKLENİCİ : Ad Soyad / Unvan (Asıl Yüklenici) – İmza ve Kaşe
ALT YÜKLENİCİ : Ad Soyad / Unvan (Alt Yüklenici) – İmza ve Kaşe
EKLER : Teknik şartname, projeler, metraj, birim fiyat listesi, iş programı, teminat mektubu, sigorta poliçeleri
Alt Yüklenici Sözleşmesi
Alt yüklenici sözleşmesi, işin tamamını üstlenen asıl yüklenicinin işin belirli bir bölümünü kendi işçileriyle yapması için taşerona devrettiği sözleşmedir. Sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndaki eser sözleşmesi hükümlerine tabidir. Tersanelerde de gemi inşasının bölümleri sıkça alt yükleniciye verilir, tersane ile armatör arasındaki ana sözleşme Gemi Yapım Sözleşmesi Örneği yazımızda.
Taraflar arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi anlamında asıl işveren-alt işveren ilişkisi doğar ve asıl yüklenici, alt yüklenicinin işçilerine karşı müteselsilen sorumlu olur.[1]
Sözleşmenin yapısı, müteselsil sorumluluk ve muvazaa riski aşağıda ele alınıyor. Alt yüklenici işçilerinin hakları Taşeron İşçi Hakları yazımızda, işçi devrinin sözleşmesi ise İş İlişkisinin Devri Sözleşmesi Örneği yazımızda anlatılıyor.
Asıl Yüklenici Taşeron İşçilerinden Sorumlu mu?
İş Kanunu asıl işvereni, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili ücret, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarından alt işverenle birlikte sorumlu tutar. İşçi, alacağını asıl yükleniciden isteyebilir. Asıl yüklenici ödediği tutarı alt yükleniciye rücu eder.
Sorumluluk iş kazasını da kapsar. Alt yüklenicinin işçisinin iş kazasında asıl yüklenici, tazminattan alt işverenle birlikte sorumludur ve SGK'nın rücu davasında muhatap olur. Sözleşmedeki rücu hükmü asıl yükleniciyi işçiye karşı değil alt yükleniciye karşı korur.
Asıl yüklenici kendisini hakedişten kesinti yaparak korur. Her hakedişte SGK borcu yoktur yazısı ve ücret bordrosu istenir. Ödenmemiş ücret varsa hakedişten kesilip doğrudan işçilere ödenir ve bu yetki sözleşmeye açıkça yazılır.
Sözleşme Hangi Şartlarda Geçerlidir?
Alt İşverenlik Yönetmeliği, sözleşmenin yazılı yapılmasını ve alt yüklenicinin işyerinin asıl işverenin işyeri sicil numarasına bağlı olarak tescil ettirilmesini zorunlu kılar. Yazılı sözleşme yoksa ilişki muvazaalı sayılabilir ve alt yüklenicinin işçileri baştan itibaren asıl yüklenicinin işçisi kabul edilir.
Asıl iş bölünerek alt yükleniciye verilemez. Kanun, asıl işin yalnızca teknolojik uzmanlık gerektiren bölümlerinin alt yükleniciye verilmesine izin verir. Asıl işin bir kısmının uzmanlık gerekçesi olmadan devri muvazaadır ve idari para cezası ile işçilerin asıl işverene bağlanması sonucunu doğurur.
Sözleşme şunları içermelidir:
- Ana sözleşmeye ve iş sahibine atıf
- İşin bölümünün teknik tanımı ve kapsam dışı işler
- Süre, iş programı ve gecikme cezası
- Bedel, hakediş ve teminat kesintisi
- İşçi ücret ve prim yükümlülüğü ile belge sunma
- SGK tescil ve bölge müdürlüğü bildirimi
- İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri
- Teminat mektubu ve sigortalar
- Kabul, garanti ve devir yasağı
- Fesih ve rücu
Asıl yüklenicinin eski işçileri alt yükleniciye alınamaz. Kanun, daha önce asıl işverende çalışan işçinin alt işveren aracılığıyla aynı işte çalıştırılmasını muvazaa karinesi sayar. Sözleşmedeki devir yasağı bu riski önler.
Hakediş ve Teminat Nasıl Düzenlenir?
Bedel, götürü ya da birim fiyat esasına göre belirlenir ve hakedişlerle ödenir. Her hakedişten belirli oranda kesin teminat kesintisi yapılır. Kesinti, garanti süresince ortaya çıkan kusurların giderilmesi için tutulur ve kabul aşamalarında iade edilir.
Hakediş ödemesi belge sunumuna bağlanır. Alt yüklenici, hakedişle birlikte prim belgesi, bordro ve vergi borcu yoktur yazısını sunmazsa asıl yüklenici ödemeyi bekletebilir. Bu hüküm, müteselsil sorumluluğun doğmasını önleyen en etkili araçtır.
Ana sözleşmedeki ödeme şartına bağlılık sınırlıdır. Asıl yüklenicinin "iş sahibinden tahsil edince öderim" hükmü, alt yükleniciyi iş sahibinin ödeme riskiyle karşı karşıya bırakır. Yargıtay, bu hükmü makul süreyle sınırlı yorumlar ve alacağın devri yolu Alacağın Devri Sözleşmesi Örneği yazımızda aktarılıyor.
İş Güvenliğinden Kim Sorumludur?
Alt yüklenici, kendi işçileri için 6331 sayılı Kanun'daki tüm yükümlülükleri taşır. Asıl yüklenici ise şantiyede koordinasyon ve genel güvenlik tedbirlerinden sorumludur. Birden fazla alt yüklenicinin çalıştığı yapı işlerinde asıl yüklenici sağlık ve güvenlik koordinatörü atar.
Şantiyede operatörlü kiralanan bir iş makinesi çalışıyorsa operatörün işvereni makineyi kiraya veren olur ve koordinasyon yükümlülüğü ona da uzanır, bu ilişkinin kuralları makine kiralama sözleşmesinde anlatılıyor.
İş kazasında sorumluluk ortaklaşadır. Ceza soruşturmasında hem alt yüklenici hem asıl yüklenici yetkilileri sorumlu tutulabilir. Sözleşme, cezai sorumluluğu devredemez ancak tazminat yükünü alt yükleniciye yansıtır.
Sigorta yükümlülüğü sözleşmeye yazılır. İşveren mali sorumluluk sigortası, iş kazası tazminatını karşılar. Poliçe olmadan rücu hükmü, ödeme gücü olmayan alt yükleniciye karşı sonuçsuz kalır.
Sözleşme Hangi Hallerde Feshedilir?
Asıl yüklenici, alt yüklenicinin iş programından geri kalması, işçi ücretlerini ödememesi ya da iş güvenliğini ağır biçimde ihlal etmesi halinde ihtar sonrasında feshedebilir ve işi başkasına yaptırarak farkı alt yükleniciden ister. Fesih, teminat mektubunun nakde çevrilmesi hakkını da doğurur.
Alt yüklenici de hakediş gecikmesinde feshedebilir. Ödenmeyen hakediş, işi durdurma ve fesih sebebidir. Alt yüklenici, o tarihe kadar yaptığı işin bedelini ve kar kaybını isteyebilir.
Ana sözleşmenin bitmesi alt sözleşmeyi de bitirir. İş sahibinin ana sözleşmeyi feshetmesi halinde alt yüklenici, yaptığı işin bedelini asıl yükleniciden alır. Alt yüklenicinin iş sahibine karşı doğrudan talep hakkı yoktur ve ihtarların tacirler arasında geçerli biçimi Borcun Ödenmesi İhtarnamesi Örneği yazımızda yer alıyor.
Alt Yüklenici Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Taşeron işçilerinin alacakları ve muvazaa iddiası konusunda sıkça sorulanlar aşağıda.
Alt yüklenici sözleşmesi ile hizmet alım sözleşmesi aynı mı?
Alt yüklenici sözleşmesi, işçi çalıştırılarak yapılan ve asıl işveren-alt işveren ilişkisi doğuran işler içindir. Hizmet alımı, işçi çalıştırma unsuru olmadan sonuç ya da hizmet satın alınmasıdır.
Kamu ihalesinde alt yüklenici çalıştırılabilir mi?
İhale dokümanında izin verilmişse ve idare onaylarsa çalıştırılabilir. Alt yüklenici listesi sözleşme imzalanmadan idareye sunulur.
Alt yüklenicinin işçisi asıl yükleniciye dava açabilir mi?
Evet, işçi alacaklarını asıl yükleniciden isteyebilir. Asıl yüklenici, ödediği tutarı alt yükleniciye rücu eder.
Damga vergisi kim tarafından ödenir?
Sözleşme, bedel üzerinden damga vergisine tabidir ve taraflar müteselsilen sorumludur. Uygulamada vergi, sözleşmede belirlenen tarafça ödenir.
Alt yüklenici kendi altına taşeron alabilir mi?
Sözleşmede yasak varsa alamaz. İzin verilmişse her alt kademe için ayrı tescil ve aynı sorumluluk zinciri doğar.
Referans ve Kaynaklar
[1] 4857 sayılı İş Kanunu, madde 2 ve 3; Alt İşverenlik Yönetmeliği; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 470-486; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, madde 4 ve 23; 5510 sayılı Kanun, madde 11 ve 12.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 5 Eylül 2026
