Tavzih Nedir?
Tavzih dilekçesi ile istenen tavzih, bir mahkeme kararının yeteri kadar açık olmadığı, icrasında tereddüt doğurduğu veya birbiriyle çelişen fıkralar içerdiği durumlarda, kararı veren mahkemeden bu belirsizliğin giderilmesinin istenmesidir. Tavzih talebi hükmün içeriğini değiştirmez. Yalnızca mevcut hükmü anlaşılır hale getirir.
Tavzihin Yasal Dayanağı: HMK 305. Madde
Tavzih, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 305. maddesinde düzenlenir.[1] Maddeye göre hükümde taraflara tanınan hak ve yüklenen borçlar tavzih yoluyla sınırlandırılamaz, genişletilemez veya değiştirilemez. Talep yalnızca mevcut ifadenin açıklanmasıyla sınırlıdır.
Tavzih ile Tashih Arasındaki Fark
Tavzih ve tashih, uygulamada sık karıştırılan fakat birbirinden farklı iki kurumdur. Tashih, HMK'nın 304. maddesi uyarınca kararda yer alan yazı ve hesap hataları ile benzeri açık maddi hataların düzeltilmesine yöneliktir. Örneğin tarafın adının yanlış yazılması veya bir toplama hatası tashih konusu olur.[2] Tavzih ise kararın içeriğinde maddi hata değil, ifade belirsizliği veya çelişki bulunduğunda başvurulan yoldur.
Bir kararda "davalı, davacıya 50.000 TL ödeyecektir" yazması gerekirken "500.000 TL" yazılmışsa bu tashih konusudur. Kararın gerekçesinde bir tazminat kalemi kabul edildiği halde hüküm fıkrasında bu kaleme yer verilmemişse veya fıkralar arasında çelişki varsa bu durum tavzih yoluyla çözülür. Talep ve vakıaların hangi aşamada kesinleştiği Teksif İlkesi Nedir yazımızda ele alınmaktadır.
Tavzih Talebinde Bulunma Süresi ve Usulü
Tavzih talebi için tashih veya kanun yollarında olduğu gibi kısa bir hak düşürücü süre öngörülmez. Talep, hükmün icrası tamamlanıncaya kadar her zaman ileri sürülebilir. Talep, kararı veren mahkemeye karşı taraf sayısınca dilekçe eklenerek yapılır ve bir örneği, mahkemece belirlenen süre içinde cevap vermesi için karşı tarafa tebliğ edilir. Hakimin yargılamayı yürütme yetkisi HMK Madde 32 Yargılamanın Sevk ve İdaresi yazımızda ele alınmaktadır.
Mahkeme, dosya üzerinden inceleme yaparak karşı taraftan cevap gelmese dahi karar verebilir. Gerekli görürse tarafları sözlü açıklama için de davet edebilir. Tavzih talebinin yapılmış olması kararın kesinleşmesini veya temyiz süresini durdurmaz. Bu nedenle tavzih ile birlikte kanun yoluna başvurulması gerekiyorsa iki işlem ayrı ayrı ve kendi süreleri içinde yürütülür.
Hangi Hallerde Tavzih Talep Edilebilir?
Tavzih, hükmün üç halinden birinde gündeme gelir: hükmün yeteri kadar açık olmaması, icrasında tereddüt doğması veya hüküm fıkraları arasında çelişki bulunması. Örneğin bir boşanma kararında nafakanın başlangıç tarihi belirtilmemişse veya bir alacak davasında faizin işleyeceği tarih hükümde açıkça yazılmamışsa taraflar bu belirsizliğin giderilmesini tavzih yoluyla isteyebilir.
Tavzih talebi, hükmü esastan değiştirecek yeni bir inceleme talebi olarak kullanılamaz. Mahkeme, tavzih talebini incelerken kararın gerekçesine ve dosya kapsamına bakarak yalnızca mevcut hükmü açıklığa kavuşturur, yeni bir hüküm kurmaz. Talebin harca tabi olup olmadığı ve tutarlar Mahkeme Dava Harcı Hesaplama aracımızdan görülebilir.
Referans ve Kaynaklar
[1] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 305 - Hükmün tavzihi.
[2] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 304 - Hükmün tashihi.
Av. Kazım Ceylan • Tarih: 22 Ağustos 2026
