Miras Payı Hesaplama

Eşi ve iki çocuğu kalan birinin mirasında miras payı hesaplama yapıldığında eş terekenin dörtte birini, çocukların her biri sekizde üçünü alır. 12 milyon TL'lik net bir terekede bu, eşe 3 milyon TL, her çocuğa 4,5 milyon TL demektir. Vasiyetname yoksa paylar Türk Medeni Kanunu'nun zümre sistemine göre bu şekilde kendiliğinden belirlenir.

Aşağıdaki araç sağ kalan eşi, sağ ve önce ölmüş çocukları, torunları, anne ile babanın durumunu alır. Altsoy yoksa tam ve yarım kardeşler ile yeğenler, onlar da yoksa ana ve baba tarafındaki büyük ana-babalar ile onların altsoyu olan amca, hala, dayı ve teyzeler için alanlar açılır. Araç hangi zümrenin mirasçı olduğunu bulur, her payı kesir olarak gösterir ve tereke değeri girilirse tutara çevirir.

"Miras Payı Hesaplama" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için Online Avukat Randevu sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

"Miras Payı Hesaplama" yazımızla ilgili detaylı bilgi için Avukata Sor sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Zümre Sistemine Göre Miras Payı Nasıl Hesaplanır?

Miras payı, önce mirasçı olan zümre bulunup eşin payı ayrıldıktan sonra kalan kısmın o zümre içinde kök esasına göre bölünmesiyle hesaplanır. Türk Medeni Kanunu'nun 495. ile 497. maddeleri birinci zümreyi altsoy, ikinci zümreyi ana baba ve onların altsoyu, üçüncü zümreyi büyük ana babalar ve onların altsoyu olarak sayar.^[1] Önceki zümrede tek bir mirasçı bulunması, sonraki zümreyi mirastan tamamen dışarıda bırakır.

Kanuna göre çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Kız ile erkek çocuk, evlilik içinde ya da önceki bir evlilikten doğan çocuk arasında pay farkı yoktur.

Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır. Eşi olmayan ve üç çocuğundan biri iki torun bırakarak önce ölmüş bir kişide sağ çocukların her biri üçte bir, torunların her biri altıda bir pay alır.

Altsoy bırakmadan önce ölen çocuk ise kök oluşturmaz, onun payı diğer çocuklara kalır. Araçta böyle bir çocuk için torun sayısına 0 yazılır.

Eşin Miras Payı Ne Kadar?

Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre dörtte bir ile tamamı arasında değişir. Oranlar Medeni Kanun'un 499. maddesinde şöyle sayılır.^[2]

Eşin birlikte mirasçı olduğu kişiler	Eşin payı	Diğerlerine kalan
Çocuklar ve torunlar	1/4	3/4
Anne, baba ve onların altsoyu	1/2	1/2
Büyük ana babalar ve onların çocukları	3/4	1/4
Bunların hiçbiri yok	Tamamı	Yok

Çocuğu olmayan, anne ve babası sağ olan birinin 12 milyon TL'lik terekesinde eş 6 milyon TL, anne ile baba 3'er milyon TL alır. Eşin çocuklarla birlikte mirasçı olduğu hale göre payı iki katına çıkar.

Eşin mirasçı olabilmesi için ölüm anında evliliğin sürüyor olması gerekir. Boşanan eşler birbirine yasal mirasçı olamaz. Boşanma davası sürerken ölüm gerçekleşirse, mirasçılardan biri davaya devam edip sağ kalan eşin kusurunu ispatladığında eş yine mirasçılığını kaybeder.^[3]

Anne veya Baba Önce Ölmüşse Kardeşlerin Payı

Anne ya da babadan biri mirasbırakandan önce ölmüşse, onun payı kendi altsoyuna yani mirasbırakanın kardeşlerine geçer, sağ olan ebeveynin payı değişmez. Altsoyu olmayan kişinin mirası ana ve baba arasında eşit bölünür, ölen tarafın yarısını halefiyet yoluyla onun çocukları alır.^[4]

Eşi, sağ annesi ve iki kardeşi kalan, babası önceden ölmüş birinin mirasında eş yarıyı, anne dörtte biri, kardeşlerin her biri sekizde biri alır. Eş yoksa anne yarıyı alır, kardeşlerin her birine dörtte bir düşer. Anne ve baba sağ olduğu sürece kardeşler hiçbir pay almaz.

Kardeş de önce ölmüşse onun payını çocukları, yani yeğenler alır. Babası ve tek kardeşi önceden ölmüş, eşi ve annesi sağ birinin mirasında kardeşin iki çocuğu sekizde birer pay alır.

Yarım kardeşler ayrı bir dikkat ister. Yalnız babadan kardeş olan kişi, babanın payından alır, annenin yarısına ortak olmaz.

Eşi bulunmayan, anne ile babası önce ölmüş, bir tam ve bir ana bir kardeşi kalan kişide annenin yarısı iki kardeş arasında bölünür, babanın yarısını ise yalnız tam kardeş alır. Sonuçta tam kardeşe dörtte üç, ana bir kardeşe dörtte bir düşer. Bir tarafta hiç mirasçı kalmamışsa, o tarafın payı bütünüyle diğer taraftaki mirasçılara geçer.

Büyük Ana Babalar Mirasçı Olduğunda Pay Nasıl Bölünür?

Üçüncü zümrede miras ana tarafı ve baba tarafı olarak ikiye ayrılır, her taraftaki büyük ana ve büyük baba kendi yarısını eşit paylaşır. Önce ölmüş büyük ana ya da büyük babanın yerini amca, hala, dayı ve teyze gibi altsoyu alır. Altsoy bırakmadan ölenin payı aynı taraftaki mirasçılara, bir tarafın ikisi de böyle ölmüşse bütün miras diğer tarafa kalır.^[5]

Sağ kalan eş varsa halefiyet daralır. Ölen büyük ana ya da büyük babanın payı yalnızca kendi çocuğuna, çocuğu yoksa aynı taraftaki büyük ana ya da büyük babaya geçer, o tarafta kimse kalmamışsa diğer tarafa gider. Bu yüzden eşle birlikte büyük ana-babaların çocukları mirasçı olabilir ama kuzenler mirasçı olamaz.

Anayasa Mahkemesi bu sınırlamayı Anayasa'ya aykırı bulmamış, eşle birlikte yalnızca büyük ana ve büyük babaların, onlar önce ölmüşse çocuklarının mirasçı olacağını kabul etmiştir.^[6] Eş yoksa halefiyet her derecede işlediği için kuzenler de pay alabilir.

Eşi, babasının babası ve bir amcası sağ olan, ana tarafında kimsesi kalmamış birinin 12 milyon TL'lik terekesinde eş dörtte üç ile 9 milyon TL alır. Kalan dörtte bir baba tarafına düşer, büyükbaba ile önce ölen büyükannenin yerine geçen amca bunu yarı yarıya, 1,5'er milyon TL olarak paylaşır. Babanın yalnız bir ebeveyninden olan yarım amca ya da hala, sadece o ebeveynin payından alır.

Hiçbir zümrede mirasçı bulunmayan ve eşi de olmayan kişinin mirası Devlete geçer.

Miras Payından Önce Mal Rejiminin Tasfiyesi

Evli bir kişinin terekesi, miras paylaşımından önce mal rejiminin tasfiyesiyle bulunur. Eşler arasında yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır ve her eş, diğerine ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir.^[7] Sağ kalan eş önce bu katılma alacağını alır, miras payı kalan değer üzerinden hesaplanır.

Basit bir örnekte evlilik içinde maaşla alınmış ve mirasbırakan adına kayıtlı 8 milyon TL'lik bir ev dışında mal ve borç yoksa, eşin katılma alacağı 4 milyon TL'dir. Terekeye kalan 4 milyon TL'nin dörtte biri de miras payı olarak eşe düşer, eşin eline toplam 5 milyon TL geçer ve iki çocuğun her biri 1,5 milyon TL alır. Eşin kendi adına edindiği mallar, borçlar ve kişisel mal katkıları bu rakamları değiştirir, çünkü iki tarafın alacakları takas edilir.

Miras yoluyla gelen mal ise kişisel maldır ve katılma alacağının hesabına girmez. Anne babadan kalan mala eşin ortak olup olamayacağı Anne Babadan Kalan Mirasa Eş Ortak Olur Mu yazımızda ayrıca ele alınmıştır. Araç tasfiyeyi yapmaz, tereke alanına tasfiye ve borçlar düşüldükten sonra kalan net değer yazılır.

Evlatlık, Mirası Reddeden ve Mirasçılıktan Çıkarılan Hesaba Nasıl Girer?

Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve araçta sağ çocuk sayısına eklenir. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder, buna karşılık evlat edinen evlatlığa mirasçı olmaz.^[8] Evlilik dışında doğan ve soybağı tanıma ya da hakim hükmüyle kurulan çocuk da baba yönünden evlilik içi çocuk gibi pay alır.

Üvey çocuk ise anne ya da babasının eşine mirasçı olmaz, çünkü aralarında kan hısımlığı yoktur. Bu fark Üvey Çocuğun Miras Hakkı Var mı? yazımızda örneklerle anlatılmıştır.

Mirası reddeden yasal mirasçının payı, miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer.^[9] Ret süresi üç aydır ve usulü Reddi Miras Dilekçe Örneği yazımızda yer alır. Araçta reddeden çocuk, önce ölen çocuk alanına yazılır ve kendi çocuğu yoksa torun sayısı 0 girilir.

Mirasçılıktan çıkarılan kişinin payı da mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmamışsa, o kişi önce ölmüş gibi altsoyuna, altsoyu yoksa diğer yasal mirasçılara kalır.^[10] Çıkarma sebepleri ve dilekçe Evlatlıktan Reddetme (Mirasçılıktan Çıkarma) Dilekçe Örneği yazımızda gösterilmiştir.

Aracın Sonucunun Elle Düzeltilmesi Gereken Haller

Araç zümre sırasını, ana ve baba taraflarının ayrımını ve eşin payını kanuna uygun uygular, ancak bazı aile yapılarında girdiler sonucu tam yansıtamaz. Aşağıdaki hallerde gösterilen kesir yol gösterici kabul edilir ve hesap elle tamamlanır:

• Torun, yeğen ya da kuzen de mirasbırakandan önce ölmüş ve kendi çocuklarını bırakmışsa, bu alt dereceler için alan yoktur.
• Aynı kişi iki ayrı koldan akraba ise, örneğin kuzen evliliğinden doğan bir mirasbırakanda, paylar elle toplanır.
• Vasiyetname ya da bağış varsa saklı payların korunması ayrıca hesaplanır.

Mirasçılar ve payları resmi olarak mirasçılık belgesiyle tespit edilir. Belge için yapılacak başvuru Veraset İlamı Dilekçe Örneği yazımızda anlatılmıştır.

"Miras Payı Hesaplama" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Miras Payı Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular

Paylaşımı aile içinde konuşmaya hazırlanan mirasçıların sık takıldığı noktalar aşağıda cevaplanmıştır.

---

Referans ve Kaynaklar

^[1] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.495-497 - altsoy, ana ve baba, büyük ana ve büyük baba zümreleri.

^[2] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.499 - sağ kalan eşin zümrelere göre miras payı.

^[3] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.181 - boşanan eşlerin ve boşanma davası sürerken ölümde sağ kalan eşin miras hakkı.

^[4] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.496 - ana ve babanın mirasçılığı, halefiyet ve bir tarafta mirasçı bulunmaması.

^[5] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.497 - büyük ana ve büyük babaların mirasçılığı, halefiyet ve sağ kalan eş varken payın geçişi.

^[6] Anayasa Mahkemesi, 13.11.2008 tarihli, E. 2008/46, K. 2008/163 sayılı Karar (RG 29.01.2009, 27125).

^[7] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.236 - artık değere katılma ve alacakların takası.

^[8] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.500 - evlatlığın ve altsoyunun mirasçılığı.

^[9] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.611 - mirasçılardan birinin mirası reddetmesinin sonucu.

^[10] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.511 - mirasçılıktan çıkarmanın hükümleri.