> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/yuz-kizartici-suclar

# Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir? Kanunlara Göre Liste

**Kategori:** Ceza Hukuku, İdare Hukuku

### Özet
- Yüz kızartıcı suçlar Türk Ceza Kanunu'nda tanımlanmaz ve Anayasa'nın 76. maddesi zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi suçları örnek olarak sayar.
- Anayasa Mahkemesi 8 Ekim 2025 tarihli kararında Gümrük Kanunu'ndaki gibi yüz kızartıcı suçlar ibaresini belirsiz bularak iptal etmiştir.
- Adli Sicil Kanunu'na göre hak yoksunluğu doğuran mahkumiyet kaydı memnu hak kararıyla 15 yıl, bu karar olmadan 30 yıl sonra arşivden silinir.


### İçerik
**Yüz kızartıcı suçlar**, kanunun cezanın süresine bakmadan memurluk, seçilme ve bazı meslekler için süresiz engel bağladığı zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma ve hileli iflas gibi suçlardır. Türk Ceza Kanunu'nda bu adla bir **tanım ya da liste yoktur**. Hangi suçun engel olduğu, engeli düzenleyen kanunun kendi listesine bakılarak belirlenir.

Bu yüzden bir suç memurluk için listede yer almazken askerlik ya da özel güvenlik mevzuatında engel sayılabilir. Alan alan engeller [Sabıka Kaydı Nelere Engel? Meslekler ve Haklar Listesi](/sabika-kaydi-nelere-engel) yazımızda tablo halinde gösterilmiştir. [Anayasa Mahkemesi](https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/kbb/ND/2025/200) 2025'te sayılanlara benzer suçları kapsayan "gibi" ifadesinin **kanunla netleştirilmesi** gerektiğine hükmetmiştir.

"Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir? Kanunlara Göre Liste" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

"Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir? Kanunlara Göre Liste" yazımızla ilgili detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

## Yüz Kızartıcı Suç Nedir, Türk Ceza Kanunu'nda Tanımı Var mı?

Yüz kızartıcı suç Türk Ceza Kanunu'nda **tanımlanmamıştır** ve kavram yalnızca Anayasa ile bazı özel kanunlarda örnek suçlar sayılarak kullanılır. Anayasa'nın 76. maddesi zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflası **"gibi yüz kızartıcı suçlar"** diye anar.[^1]

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 1996'da sayılmayan yüz kızartıcı suçları yargının belirleyeceğini kabul etmişti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ise 2014'te "gibi" sözcüğünün yalnızca kanunda sayılan suçları ifade ettiğine karar vererek intihali yüz kızartıcı suç saymamıştır.[^2]

Tartışmayı Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli kararı netleştirmiştir. Mahkeme, gümrük müşavir yardımcılığına engel suçları sayan maddedeki "gibi yüz kızartıcı suçlar" ibaresini **oybirliğiyle iptal etmiştir**.[^3]

> Anayasa Mahkemesi, E. 2025/136, K. 2025/200, T. 08.10.2025
> 
> "4458 sayılı Kanun'da, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda veya başka bir kanunda yüz kızartıcı suçların hangi suçlar olduğuna ilişkin olarak açık bir hükme yer verilmemiştir."

Kararın pratik sonucu, bir mesleğe girişi suç listesine bağlayan kanunlarda engel suçların **kanunda tek tek sayılması** gerektiğidir. Mahkeme, hangi suçların benzer sayılacağını idarenin ya da yargının takdirine bırakmayı Anayasa'ya aykırı bulmuştur. Memurun disiplin cezasındaki "yüz kızartıcı hareket" ölçüsü ise aşağıda anlatıldığı gibi ayrıca değerlendirilir.

![Yüz kızartıcı suçlar kavramının kanundaki yerini ve yargıdaki yorumunu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/yuz-kizartici-suc-nedir-turk-ceza-kanununda-tanimi-var-mi.webp "Yüz Kızartıcı Suç Nedir Türk Ceza Kanununda Tanımı Var mı")

Yüz Kızartıcı Suçun Tanımı ve Yorumu

## Kanunlara Göre Yüz Kızartıcı Suçlar Listesi

Bu suçların listesi her kanunda farklıdır, en dar liste Anayasa'da, en geniş liste askerlik ile özel güvenlik mevzuatındadır. Aşağıdaki tablo engeli düzenleyen **beş temel düzenlemeyi** ve saydıkları suçları karşılaştırır.

| Kanun ve alan | Sayılan suçlar | Af, erteleme ve HAGB |
| --- | --- | --- |
| Anayasa m.76 ve 2839 m.11, milletvekili ve belediye başkanlığı | Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık, ihaleye fesat, devlet sırlarını açığa vurma, terör | Af olsa bile engeldir |
| 657 m.48/A-5, memurluk | Devletin güvenliği, anayasal düzen, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye ve edime fesat, aklama, kaçakçılık | Af olsa bile engeldir |
| 1136 m.5, avukatlık | Memurluk listesiyle aynı suçlar | Erteleme, paraya çevirme veya af olsa da engeldir |
| Uzman Erbaş Yönetmeliği m.6, uzman erbaş alımı | Yukarıdakilere ek olarak iftira, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, ırza geçme, sarkıntılık, kişi kaçırma, fuhşa teşvik | Erteleme, seçenek yaptırım, HAGB veya af olsa da engeldir |
| 5188 m.10, özel güvenlik | Memurluk listesine ek olarak özel hayata, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ve fuhuş | Af olsa bile engeldir, bu suçlarda HAGB de engeldir |

Memurluk kanunu 2008'den beri "yüz kızartıcı" kelimesini kullanmaz ve suçları adıyla sayar.[^4] Avukatlık Kanunu ise aynı listeyi verdikten sonra bu suçları açıkça **yüz kızartıcı** diye niteler.[^5]

Özel güvenlik görevliliğinde bu suçlardan verilen **HAGB kararı da engeldir**.[^6] Memurluğa engel suçların ayrıntısı ve 1 yıllık hapis sınırı [Memuriyete Engel Suçlar Nelerdir](/memuriyete-engel-suclar) yazımızda anlatılmıştır.

## Cinsel Suçlar, Uyuşturucu ve Gasp Yüz Kızartıcı Suç mu?

Kanuna göre değişir, cinsel suçlar ve uyuşturucu suçları Anayasa ile memurluk listesinde yer almaz, fakat asker, polis ve özel güvenlik mevzuatında açıkça engel sayılır. Uzman erbaşlıkta ırza geçme ve sarkıntılık gibi cinsel suçlar, cezası ertelense ya da HAGB verilse bile **alıma engeldir**.[^7]

Disiplin hukukunda sonuç ayrıca değerlendirilir. Danıştay, cinsel taciz ve sarkıntılığı şeref ve haysiyet kırıcı saymış, uyuşturucu kullanmak için madde bulunduran infaz koruma memurunun **memurluktan çıkarılmasını** da hukuka uygun bulmuştur.

Gasp, kanundaki adıyla yağma, Anayasa, memurluk, avukatlık, uzman erbaş ve özel güvenlik listelerinin **hiçbirinde** yüz kızartıcı suç olarak geçmez. Yağmanın temel cezası **6 yıldan 10 yıla kadar** hapis olduğu için bu suçtan hüküm giyen kişi, memurluktaki 1 yıllık sınır nedeniyle zaten engelle karşılaşır.[^8] Zina ise Türk Ceza Kanunu'nda **suç olarak düzenlenmediği** için adli sicile işlenmez.

![Cinsel suç, uyuşturucu ve yağmanın yüz kızartıcı suç listelerindeki yerini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cinsel-suclar-uyusturucu-ve-gasp-yuz-kizartici-suc-mu.webp "Cinsel Suçlar Uyuşturucu ve Gasp Yüz Kızartıcı Suç mu")

Cinsel Suç, Uyuşturucu ve Gasp

## Yüz Kızartıcı Suçlar Sicilden Ne Zaman Silinir?

Yüz kızartıcı suç kaydı cezanın infazıyla arşive geçer ve memnu hak kararı alınırsa arşivden **15 yıl** sonra silinir. Bu karar alınmazsa süre **30 yıldır**. Adli Sicil Kanunu, Anayasa'nın 76. maddesi veya Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanunun **hak yoksunluğu bağladığı** mahkumiyetleri bu uzun sürelere tabi tutar, diğer mahkumiyetlerde süre 5 yıldır.[^9]

Memnu hak kararı için cezanın infazından itibaren **3 yıl** geçmesi ve iyi hal şartı aranır.[^10] Bu karar her meslekte aynı sonucu doğurmaz ve Danıştay avukatlıkta engelin kalktığını kabul etmiştir.[^11] İdari Dava Daireleri Kurulu ise memurlukta **aksi yönde** karar vermiştir.[^12]

Sürenin başladığı tarih ve silinmeyen kayda karşı yollar [Adli Sicil Arşiv Kaydı Nedir, Ne Zaman Silinir?](/adli-sicil-arsiv-kaydi-nedir) yazımızda, memnu hak kararının şartları [Memnu Hakların İadesi Nedir, Nasıl Alınır?](/memnu-haklarin-iadesi) yazımızda anlatılmıştır.

## Yüz Kızartıcı Suç İşten Çıkarma ve Boşanma Sebebi mi?

İşverene karşı hırsızlık ve güveni kötüye kullanma işçinin **tazminatsız çıkarılmasına** yol açabilir, fakat İş Kanunu bunu yüz kızartıcı suç listesine değil doğruluk ve bağlılık ölçüsüne bağlar. Kanun ayrıca işyerinde işlenen, 7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen suçu da haklı fesih sebebi sayar.[^13]

SGK'nın eski **29 numaralı çıkış kodu** 2021'de kaldırılmıştır. Bu hallerde artık işverenin güvenini kötüye kullanma ve hırsızlık için 46, işyerinde suç işleme için 47 numaralı kod kullanılır.[^14] İşverenin haklı fesih sebepleri [İşverenin Haklı Fesih Sebepleri](/isverenin-hakli-fesih-sebepleri) yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

Boşanmada ölçü "yüz kızartıcı" değil **"küçük düşürücü suçtur"**. Medeni Kanun, eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler ve bu yüzden birlikte yaşamak diğer eşten beklenemezse her zaman boşanma davası açılabileceğini düzenler.[^15]

Yargıtay kasten öldürmeyi bu kapsamda saymıştır.[^16] Evlenmeden önce işlenen suçun ise bu sebebe dayanak olamayacağına karar vermiştir.[^17]

![Yüz kızartıcı suçun işten çıkarma ve boşanma bakımından farklı ölçülerini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/yuz-kizartici-suc-isten-cikarma-ve-bosanma-sebebi-mi.webp "Yüz Kızartıcı Suç İşten Çıkarma ve Boşanma Sebebi mi")

İşten Çıkarma ve Boşanmada Ölçü

"Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir? Kanunlara Göre Liste" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

\[contact\_button\]

## Yüz Kızartıcı Suçlar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu suçlarla ilgili en çok sorulan dört konu aşağıda cevaplanmıştır.

### Kasten yaralama, tehdit ya da hakaret yüz kızartıcı suç mu?

Hayır. Bu suçlar Anayasa, memurluk ve avukatlık listelerinde sayılmaz. Memurluk bakımından engel ancak kasten işlenen bu suçlardan **1 yıl veya daha fazla** hapis cezası verilmişse doğar, avukatlıkta bu sınır iki yıldan fazla hapistir.

### Yüz kızartıcı suçtan adli para cezası almak da engel mi?

Evet, memurluk ve avukatlık listelerindeki suçlarda cezanın türüne bakılmaz. Avukatlık Kanunu cezanın paraya çevrilmiş olmasını açıkça engel sayar, Danıştay da güveni kötüye kullanmaktan adli para cezası alan avukatın ruhsat iptalini bu nedenle hukuka uygun görmüştür.

### Yüz kızartıcı suç kişinin ailesini etkiler mi?

Hayır. Adli Sicil Kanunu'nun 10. maddesi, kanunda açıkça yazılmadıkça bir kişi hakkındaki işlemde yakınının adli sicil ve arşiv kaydının istenemeyeceğini düzenler. Anne, baba ya da eşin mahkumiyeti kişinin memurluğuna veya mesleğine dayanak yapılamaz.

### Yüz kızartıcı suçtan HAGB kararı verilirse sicile işler mi?

HAGB kararı adli sicile işlenmez ve ayrı bir sistemde tutulur. Memurlukta tek başına engel sayılmaz, fakat polis okulları, uzman erbaşlık ve özel güvenlik görevliliği bu suçlarda HAGB kararını da engel olarak kabul eder.

---

[^1]: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.76/2 - milletvekili seçilmeye engel yüz kızartıcı suçlar.
[^2]: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/716, K. 2023/1960, T. 19.10.2023 - kararda aktarılan Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 1996/3-144, K. 1996/171 ile Danıştay İDDK E. 2012/482, K. 2014/3992 kararlarına göre "gibi yüz kızartıcı suçlar" ibaresinin yorumu ve uyuşturucu bulundurma nedeniyle memurluktan çıkarmanın hukuka uygunluğu.
[^3]: Anayasa Mahkemesi, E. 2025/136, K. 2025/200, T. 08.10.2025, RG 24.12.2025 - 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.227/1-d'deki itiraz konusu ibarenin iptali.
[^4]: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5 (5728 sayılı Kanun ile değişik) - memuriyete engel suçların adıyla sayılması.
[^5]: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.5/1-a ve m.5/2 - avukatlığa kabulde engel suçlar ve bu suçlarda erteleme, paraya çevirme ve affın etkisizliği.
[^6]: 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.10/d - affa uğramış olsa bile sayılan suçlardan mahkumiyet veya HAGB kararı bulunmaması şartı.
[^7]: Uzman Erbaş Yönetmeliği m.6/1-l - yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar arasında cinsel suçların sayılması.
[^8]: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.148/1 - yağma suçunun cezası.
[^9]: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.12/1-b ve c - hak yoksunluğuna neden olan mahkumiyetlerde 15 ve 30 yıllık, diğer mahkumiyetlerde 5 yıllık arşiv silinme süresi.
[^10]: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.13/A - yasaklanmış hakların geri verilmesinin şartları.
[^11]: Danıştay 8. Daire, E. 2019/3267, K. 2021/4583, T. 14.10.2021 - memnu hak kararıyla Avukatlık Kanunu m.5/1-a ehliyetsizliğinin kalkması.
[^12]: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1407, K. 2024/3555, T. 26.12.2024 - memnu hak kararının 657 sayılı Kanun m.48/A-5'te sayılan suçlarda memuriyet şartını yeniden kazandırmaması.
[^13]: 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-e ve f - doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar ile işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç nedeniyle derhal fesih.
[^14]: SGK 2021/9 sayılı Genelge, T. 01.04.2021 - Kod 29'un kaldırılması ve 4857 sayılı Kanun m.25/II bentlerine göre 42 ile 50 arası yeni çıkış kodları.
[^15]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.163 - suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma.
[^16]: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2013/25910, K. 2014/9380, T. 21.04.2014 - kasten öldürmenin küçük düşürücü suç sayılması.
[^17]: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2015/13025, K. 2016/3369, T. 23.02.2016 - suçun evlilikten sonra işlenmiş olması şartı.