> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/tutuklu-ile-hukumlu-farki # Tutuklu ile Hükümlü Arasındaki Fark Nedir? **Kategori:** Ceza Hukuku ### Özet - Tutuklu ile hükümlü arasındaki fark, CMK m.100 uyarınca tutuklunun hakkında tutuklama kararı verilmiş, hükümlünün ise mahkumiyetinin kesinleşmiş olmasıdır. - CMK m.102 uyarınca ağır ceza dışı davalarda tutukluluk bir yılı, zorunlu hallerde bir yıl altı ayı geçemez. - Ağır ceza davalarında tutukluluk iki yıldır ve uzatmalarla toplam üç yılı geçemez, bazı suçlarda bu sınır beş yıla çıkar. - TCK m.63 uyarınca hüküm kesinleşmeden önce tutuklulukta geçen süre, hükmolunan hapis cezasından indirilir. ### İçerik **Tutuklu ile hükümlü arasındaki fark**, tutuklunun hakkında tutuklama kararı verilmiş ve yargılaması süren kişi, hükümlünün ise hakkındaki mahkumiyet kararı kesinleşmiş kişi olmasıdır. Bir koruma tedbiri altında bulunan tutuklu masumiyet karinesinden yararlanır, hükümlü ise cezasını infaz kurumunda çeker. Gündelik dilde iki kavram sık karıştırılıyor. Haberlerde "hükümlü" denilen kişi çoğu zaman henüz mahkumiyeti kesinleşmemiş bir tutukludur. Bu ayrım tahliye, infaz, ziyaret ve ceza hesabında farklı sonuçlar doğurur. ## Tutuklu Kimdir? Tutuklu, hakkında hakim ya da mahkeme tarafından **tutuklama kararı** verilmiş şüpheli veya sanıktır. Tutuklama, [Ceza Muhakemesi Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) m.100 ile düzenlenen bir koruma tedbiridir. Tutuklama kararı için **kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin** bulunması gerekir, işin önemi ve beklenen ceza ile ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez.[^1] Tutuklama nedenleri şunlardır: - Kaçma şüphesi - Delilleri yok etme şüphesi - Tanık veya mağdur üzerinde baskı kurma şüphesi Katalog suçlarda ise kuvvetli şüphe halinde tutuklama nedeni var sayılabilir. Sadece adli para cezası gerektiren suçlarda ve hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.[^2] **Tutuklu henüz suçlu sayılmaz.** Tutukevine kabul için hakim veya mahkeme tarafından verilmiş bir tutuklama kararının bulunması zorunludur.[^3] ## Hükümlü Kimdir? **Hükümlü**, hakkında verilen mahkumiyet hükmü kesinleşmiş kişidir. Karar istinaf ve temyiz yollarından geçmiş ya da bu yollara başvuru süresi dolmuşsa hüküm kesinleşir, kişi artık tutuklu değil hükümlü sayılır ve cezası infaz kurumunda çekilmeye başlanır. Kesinleşmiş hüküm infaz edilir. Hükümlünün cezaevinde geçireceği süre, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik gibi infaz rejimi kurallarına göre hesaplanır. ## Hükmen Tutuklu Ne Demek? **Hükmen tutuklu**, ilk derece mahkemesinin mahkumiyet kararı verdiği ama bu kararın henüz kesinleşmediği ve tutukluluğunun devam ettiği kişidir. Kişi bu aşamada yine de hukuken tutukludur, hükümlü değildir. **Mahkumiyet kararı verilmesi tutukluluğu otomatik olarak hükümlülüğe çevirmez.** Karar istinaf ya da temyiz incelemesinden geçerken kişi hukuken tutuklu olmaya devam eder. Hüküm kesinleşirse tutuklulukta geçen süre cezaya mahsup edilir. | Konu | Tutuklu | Hükümlü | | --- | --- | --- | | Hukuki durum | Yargılama sürüyor, hüküm kesinleşmedi | Mahkumiyet hükmü kesinleşti | | Dayanak | Tutuklama kararı (CMK m.100) | Kesinleşmiş mahkumiyet hükmü | | Barındırıldığı yer | Tutukevi ya da kapalı kurumun tutuklu bölümü | Ceza infaz kurumu | | İnceleme | En geç otuzar günlük sürelerle tutukluluk incelemesi | Cezanın infaz kuralları | | Süre | CMK m.102'deki azami sürelerle sınırlı | Hükmolunan ceza süresi | ![Tutuklama kararından yargılamaya, mahkumiyet hükmünden kesinleşmeye ve hükümlülüğe uzanan süreç](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/tutuklamadan-hukumluluge-surec.webp "Tutuklamadan Hükümlülüğe Süreç") Tutuklamadan Hükümlülüğe Süreç ![Tutuklu ile hükümlünün tutuklama kararı, mahkumiyet kararı ve cezanın infazı bakımından karşılaştırması](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/tutuklu-ile-hukumlu-farki.webp "Tutuklu ile Hükümlü Farkı") Tutuklu ile Hükümlü Farkı Mahkumiyet kararı verildiği halde yakınınızın tutukluluğu devam ediyorsa ve bu aşamadaki haklarını merak ediyorsanız, sorunuzu [Avukata Sor](/avukata-sor) üzerinden iletebilirsiniz. ## Tutukluluk Süresi Ne Kadar Sürebilir? **Tutukluluk süresi davanın türüne göre sınırlıdır.** Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi **en çok bir yıldır,** zorunlu hallerde gerekçe gösterilerek altı ay daha uzatılabilir.[^4] Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde tutukluluk **en çok iki yıldır.** Bu süre zorunlu hallerde gerekçe gösterilerek uzatılabilir, uzatma süresi toplam üç yılı, Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitap dördüncü kısım dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci bölümünde tanımlanan suçlar ile terörle mücadele kapsamına giren suçlarda beş yılı geçemez.[^5] Soruşturma evresinde ise tutukluluk süresi ağır ceza dışı işlerde altı ayı, ağır ceza işlerinde bir yılı geçemez.[^6] Hesaplamada tutuklu kalınan süre ile dosyanın aşaması [Tutukluluk Azami Süre Hesaplama](/tutukluluk-azami-suresi-hesaplama) aracıyla incelenebilir. ![Tutukluluğun ağır ceza dışı ve ağır ceza davalarındaki azami süreleri ile otuz günlük inceleme süresi](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/tutuklulugun-azami-sureleri.webp "Tutukluluğun Azami Süreleri") Tutukluluğun Azami Süreleri ## Tutukluluk Hali Nasıl İncelenir ve Tutuklu Nasıl Tahliye Olur? **Tutukluluk hali düzenli aralıklarla incelenir.** Soruşturma evresinde şüphelinin tutukevinde bulunduğu süre içinde ve **en geç otuzar günlük sürelerle** tutukluluğun devamının gerekip gerekmediğine sulh ceza hakimi karar verir.[^7] Yargılama aşamasında hakim veya mahkeme her oturumda tutukluluğun devamını re'sen inceler. Tutuklu, tutukluluğa karşı itiraz yoluna gidebilir ve tutukluluğun incelenmesini kendisi de isteyebilir. İtirazın nasıl yazıldığı [Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi](/tutukluluga-itiraz-dilekcesi) sayfamızda gösteriliyor. Tutuklama yerine uygulanabilecek yol ise adli kontroldür, adli kontrol kararına itiraz için [Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi](/adli-kontrol-itiraz-dilekcesi) kullanılabilir. Hükümlü bakımından cezaevinden çıkış, tutukluluğun incelenmesiyle değil cezanın infaz kurallarıyla belirlenir. Cezanın tamamlanması ya da koşullu salıverilme ile hükümlü cezaevinden çıkar, denetimli serbestlik yükümlülüklerinin ihlali halinde itiraz yolu [Denetimli Serbestlik İhlali İtiraz Dilekçesi](/denetimli-serbestlik-ihlali-itiraz) sayfamızda anlatılıyor. Yakınınızın tutukluluğu sürüyor ve tahliye talepleri reddediliyorsa, itiraz yollarını bir avukatla konuşmak için [randevu alabilirsiniz](/online-avukat-randevu). ## Tutuklulukta Geçen Süre Cezadan Düşülür mü? **Tutuklulukta geçen süre hapis cezasından düşülür.** Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir.[^8] Adli para cezasına hükmedilmesi halinde bir gün beş yüz Türk Lirası sayılmak üzere bu cezadan indirim yapılır. Mahsup, hüküm kesinleştikten sonra infaz aşamasında yapılır. Bu yüzden tutuklu kalınan süre kayıp bir süre olmaz, cezanın infazında dikkate alınır. ## Tutuklu ile Hükümlü İnfaz Kurumunda Nasıl Ayrılır? **Tutuklular ve hükümlüler ceza infaz kurumlarında ayrı barındırılır.** Kanun hükümlülerin tutuklularla bir araya gelmesine ve bağlantı kurmasına izin vermiyor, Kanunda sayılan haller bunun dışındadır.[^9] Tutuklular maddi olanaklar elverdiğince suç türlerine ve güvenlik risklerine göre ayrı odalarda barındırılır, aralarında husumet bulunanlar ya da birlikte suç işlemiş olanlar aynı odada kalmaz.[^10] Tutuklulardan çalışmaları istenebilir ancak buna mecbur tutulamazlar. "Tutuklu ile Hükümlü Arasındaki Fark Nedir?" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Tutuklu ile Hükümlü Arasındaki Fark Hakkında Sık Sorulan Sorular Tutuklu ve hükümlü kavramları hakkında en çok sorulan sorular aşağıdadır. ### Hükümlü ne demek? Hükümlü, hakkındaki mahkumiyet kararı kesinleşmiş kişidir. Karar kesinleştikten sonra kişi cezasını infaz kurumunda çeker ve infaz rejimi kuralları uygulanır. ### Tutuklu suçlu mu sayılır? Hayır, tutuklu hakkında yargılama sürdüğü ve hüküm kesinleşmediği için suçlu sayılmaz. Tutuklama bir koruma tedbiridir ve kuvvetli şüphe ile tutuklama nedeninin bulunmasına bağlıdır. ### Mahkumiyet kararı verilen kişi hemen hükümlü olur mu? Hayır. İlk derece mahkemesinin mahkumiyet kararı istinaf ve temyiz yollarına açıktır. Karar kesinleşmedikçe tutuklu olan kişi hükmen tutuklu olarak kalır, hükümlü sayılmaz. ### Tutuklulukta geçen süre cezadan düşer mi? Evet. Hüküm kesinleşmeden önce şahsi hürriyeti sınırlayan tüm hallerde geçirilen süre hükmolunan hapis cezasından indirilir. Bu kural Türk Ceza Kanunu'nun 63. maddesinde yer alır. ### Tutukluluk süresi ne kadardır? Ağır ceza dışı işlerde en çok bir yıl, zorunlu hallerde altı ay daha uzatılabilir. Ağır ceza işlerinde iki yıl, uzatmalarla toplam üç yıl, bazı suçlarda beş yıldır. ### Tutukluluk ne sıklıkla incelenir? Soruşturma evresinde en geç otuzar günlük sürelerle sulh ceza hakimi tutukluluğun devamına karar verir. Yargılamada hakim veya mahkeme her oturumda ve gerektiğinde re'sen inceler. ### Tutuklu ile hükümlü aynı yerde mi kalır? Hayır. Kanun hükümlülerin tutuklularla bir araya gelmesine izin vermiyor. Tutuklular tutukevlerinde ya da kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde barındırılır. --- [^1]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 100, fıkra 1. [^2]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 100, fıkra 4. [^3]: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, madde 112, fıkra 1. [^4]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 102, fıkra 1. [^5]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 102, fıkra 2. [^6]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 102, fıkra 4. [^7]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, madde 108, fıkra 1. [^8]: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 63. [^9]: 5275 sayılı Kanun, madde 63, fıkra 3. [^10]: 5275 sayılı Kanun, madde 113, fıkra 1.