> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/tsk-saglik-yetenegi-hastalik-listesi

# TSK Sağlık Yeteneği Hastalık Listesi: A, B, C ve D Dilimleri

**Kategori:** İdare Hukuku

### Özet
- TSK sağlık yeteneği hastalık listesi Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin EK-C'sidir ve 15 bölümde 69 maddeden oluşur.
- Yönetmeliğin 5. maddesine göre hastalığı A dilimindeki yükümlü askerliğe elverişli, B ya da D dilimindeki yükümlü elverişli değildir.
- Sağlık kurulu kararına itiraz eden yükümlü il sağlık müdürlüğünün belirlediği başka bir sağlık kurulunda ücretsiz kontrol muayenesine sevk edilir.


### İçerik
**TSK sağlık yeteneği hastalık listesi**, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin EK-C'sinde yer alan ve **15 bölümde 69 maddeden** oluşan Hastalıklar Listesidir. Her madde hastalığın ağırlığına göre A, B ve D dilimlerine, tedavi ve iyileşme dönemi ise C dilimine ayrılır. Zorunlu askerlik yapacak yükümlüde hastalık A dilimindeyse "Askerliğe Elverişlidir", B ya da D dilimindeyse "Askerliğe Elverişli Değildir" kararı verilir.

## Hastalıklar Listesindeki A, B, C ve D Dilimleri Ne Anlama Gelir?

Dilimler, aynı hastalığın hafif ve ağır hallerini ayırmak için kullanılır ve yükümlü için sonucu doğrudan belirler. Yönetmeliğin 5. maddesine göre hiçbir hastalığı bulunmayanlar ile hastalığı **A dilimine** girenler askerliğe elverişlidir, hastalığı **B ve D dilimlerine** girenler elverişli değildir.[^1]

**C dilimi** bir ağırlık derecesi değildir, A, B ve D dilimlerindeki hastalıkların tedavi ve nekahet hallerini gösterir. Bu dilimdeki yükümlü hakkında kesin karar verilmez, ertesi yıla bırakma ya da sevk geciktirmesi uygulanır, silah altındaki erbaş ve ere ise hava değişimi veya istirahat verilir. 10 Ekim 2024 değişikliğiyle C diliminin personel ve öğrenci **adayları için kullanılmayacağı** açıkça yazılmıştır.

B ile D arasındaki fark yükümlü için sonucu değiştirmez, ikisi de elverişsizlik demektir. Fark görevdeki subay ve astsubaylarda ortaya çıkar. B diliminin sonucu sınıflandırma çizelgesindeki işarete göre görevin sürmesi ya da sınıf değişikliği olabilir, bütün sınıflarda eksi işaretli olan D dilimi fıkraları ise çizelgelerde ayrıca gösterilmez.

![Hastalıklar Listesindeki A, B, C ve D dilimlerinin yükümlü için ne anlama geldiğini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/hastaliklar-listesindeki-a-b-c-ve-d-dilimleri-ne-anlama-gelir.webp "Hastalıklar Listesindeki A B C ve D Dilimleri Ne Anlama Gelir")

Hastalıklar Listesindeki Dilimlerin Anlamı

## Hastalık Listesinin Bölümleri ve Sık Sorulan Maddeler

Liste branşlara göre on beş bölüme ayrılmıştır: göz, sinir, ruh sağlığı, kulak burun boğaz, plastik cerrahi ve diş, deri, iç hastalıkları, sindirim sistemi, göğüs hastalıkları, göğüs cerrahisi, enfeksiyon, ürogenital organlar, kadın hastalıkları, kas ve iskelet sistemi ile cerrahi hastalıklar. Listenin ilk maddesi görme derecelerini gösteren bir **referans maddesidir** ve tek başına karar için kullanılamaz.

Askerlik muayenesine girmeden önce en çok merak edilen bazı durumların listedeki yeri şöyledir:

| Durum | Madde | A dilimi (elverişli) | B veya D dilimi (elverişli değil) |
| --- | --- | --- | --- |
| Miyopi ve hipermetropi | 7 | 7 diyoptriye kadar (7 hariç) | 7-11 diyoptri B, 11 diyoptri ve üstü D |
| Epilepsi | 12 | Kesin tanı konulamayan bayılmalar, seyrek nöbet | Uzman gözlemi ya da onaylı raporla tanı B, ilaca dirençli nöbet D |
| Fazla kilo | 33 | Çizelge üst sınırının 30 kg'a kadar üstü | 31-40 kg fazlası B, 41 kg ve üstü D |
| Varikosel | 55 | Grade III ve altı, iç salgı bozukluğu yapmamış | Testiste hormonal fonksiyon bozukluğu yapmışsa B |
| Düztabanlık | 66 | Kalkaneal açı 10-19 derece | Yürüyüşü bozan, açısı 10 dereceden az ve grafide bulgu veren düztabanlık B |
| HIV enfeksiyonu | 52 | Yok | Doğrulama testiyle kanıtlanmışsa D |

Tablodaki B ve D eşikleri tek bir koşula bağlı değildir, birçok fıkra birden fazla bulgunun aynı anda bulunmasını arar. Örneğin düztabanlıkta B dilimi için maddede sayılan grafi bulgularının **hepsinin birlikte** bulunması gerekir. Boy ve kilo eşiklerinin hesabı [Askerlik Boy Kilo Sınırı](/askerlik-boy-kilo-siniri) yazımızda ayrıca anlatılıyor.

## Yükümlüler İçin Sağlık Muayenesi ve Karar Süreci

Yoklamada yükümlüyü önce kayıtlı olduğu **aile hekimi**, yoksa en yakın resmi sağlık kuruluşunda tek tabip muayene eder ve bu muayenede yalnızca "Askerliğe Elverişlidir" kararı verilebilir. Hakkında karar verilemeyen ya da ileri tetkik gereken yükümlü, sağlık kurulu raporu vermeye yetkili en yakın hastaneye doğrudan sevk edilir.[^2]

"Askerliğe Elverişli Değildir", ertesi yıla bırakma ve sevk geciktirmesi kararlarını yalnızca **sağlık kurulu** verebilir. Elverişsizlik raporu Milli Savunma Bakanlığının onayına gönderilir ve onayla kesinleşir, geçici hastalıkta verilen ertesi yıla bırakma ya da sevk geciktirmesi ise aynı tanı için toplam **üç yılı** geçemez.

İki kural sonucu sık değiştirir. Tedaviyle değişmesi beklenmeyen sabitleşmiş hastalıkta erteleme yapılmaz, ilk rapora göre **kesin işlem** kurulur. Ayrıca her biri tek başına A dilimine giren ikiden fazla hastalık birlikte askerlik görevine engel oluyorsa sağlık kurulu "Askerliğe Elverişli Değildir" kararı verebilir.

Listede hiç karşılığı bulunmayan bir hastalık için de yol kapalı değildir. Eğitim ve araştırma hastanelerinden sevk edilen bu vakalarda nihai kararı, Sağlık Bakanlığının yetkilendirdiği A-I grubu eğitim ve araştırma hastanelerinde kurulan **komisyonlar** verir.

![Yoklama muayenesinden sağlık kurulu raporuna ve Bakanlık onayına kadar askerlik sağlık sürecini gösteren akış](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/yukumluler-icin-saglik-muayenesi-ve-karar-sureci.webp "Yükümlüler İçin Sağlık Muayenesi ve Karar Süreci")

Askerlik Sağlık Muayenesinde Karar Süreci

## Subay, Astsubay ve Uzman Erbaş Adaylarında Değerlendirme

Personel ve öğrenci adaylarında hastalık listesi tek başına yeterli değildir, yönetmeliğin EK-D'sindeki **Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesi** de uygulanır. Çizelgede her madde ve dilimin aday türüne göre karşılığı artı ya da eksi işaretiyle gösterilir, eksi işaretli hastalığı olan kişi o kadroya aday olamaz.

Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er adaylarında ayrıca kronikleşebilecek ya da zamanla artabilecek bir hastalık ve renk körlüğü bulunmamalı, görme her iki gözde ayrı ayrı tam olmalı ve ruh sağlığı bakımından **tam sağlamlık** aranır. Bu yüzden yükümlü için A diliminde kalan bir durum, örneğin hafif bir ruhsal tanı, uzman erbaş başvurusunda eleme sebebi olabilir.

Adaylar önce boy ve kilo yönünden fiziki değerlendirmeye alınabilir, bu aşamayı geçemeyen kişi sağlık kuruluna kadar gelemez. Yedek subay ve yedek astsubay adayları ise aday çizelgesine değil, yükümlülerle aynı A, B ve D ayrımına tabidir.

Sağlık kurulunda konulan tanının listede hangi dilime girdiğinden ya da aday çizelgesinde engel olup olmadığından emin değilseniz sorunuzu [Avukata Sor](/avukata-sor) üzerinden sorabilirsiniz.

## Görevdeki Personelde Sınıflandırma Çizelgesi ve Görev Yapamaz Kararı

Görevdeki subay ve astsubayın hastalığı önce kesin tanıyla listedeki madde, dilim ve fıkraya yerleştirilir, ardından sınıflandırma çizelgesinde kişinin kuvvetine, sınıfına ve rütbesine düşen işaret bulunur. **Artı** işareti o sınıfta görev yapılabileceğini, **eksi** işareti sınıfında görev yapılamayacağını, **çarpı** işareti ise kıta komutanlığı olmayan uygun kadrolarda görev yapılabileceğini gösterir.

Kendi sınıfında eksi işareti alan personel, aynı hastalık için artı işaretli başka bir sınıfa yeniden sınıflandırılır. Kıdemli yüzbaşı ve üstü subaylar ile kıdemli üstçavuş ve üstü astsubaylar sınıf değişikliğini istemeyebilir. Hastalığın karşılığı her iki çizelgede de eksi ise "Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz" kararı verilir.

Yükümlü erbaş ve erlerde bu çizelge sınıf seçimi için kullanılır. Tankçılar için **160-185 santimetre** boy ve renk körlüğü olmaması, komando için ise tam sağlamlık ya da yalnız A dilimi hastalık aranır, bu şartları kaybeden asker uygun bir başka sınıfa geçirilir.

![Sınıflandırma çizelgesindeki artı, eksi ve çarpı işaretlerinin görevdeki personel için sonucunu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/gorevdeki-personelde-siniflandirma-cizelgesi-ve-gorev-yapamaz-karari.webp "Görevdeki Personelde Sınıflandırma Çizelgesi ve Görev Yapamaz Kararı")

Sınıflandırma Çizelgesindeki İşaretler

## Askerlik Sağlık Raporuna İtiraz ve Dava Yolu

Aile hekimi ya da tek tabibin raporuna itiraz eden yükümlü, sağlık kurulu raporu alınmak üzere yetkili hastaneye sevk edilir. Sağlık kurulu kararına itirazda ise raporu veren hastanenin bulunduğu ildeki il sağlık müdürlüğünün belirleyeceği **başka bir sağlık kurulunda** kontrol muayenesi yapılır.[^3]

İki karar uyumluysa karar kesinleşir, uyumsuzluk varsa yükümlü yine il sağlık müdürlüğünün belirleyeceği üçüncü bir sağlık kuruluna gönderilir ve bu muayenenin sonucuna göre işlem yapılır. "Askerliğe Elverişlidir", "Askerliğe Elverişli Değildir", ertesi yıla bırakma ve sevk geciktirmesi kararlarına itiraz **askerlik şubesine** yapılır, muayene ve raporlar için ücret alınmaz.

Kesinleşen sağlık raporu ve ona dayanan askerlik işlemi idari işlemdir, hukuka aykırı olduğu düşünülürse idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava dilekçesinin yapısını [İdari Dava Dilekçesi Örneği](/idari-dava-dilekcesi-ornegi) yazımızda bulabilirsiniz. Elverişli raporu alan ve sevki bekleyen yükümlü ise şartları taşıyorsa [Bedelli Askerlik Tüm Süreç](/bedelli-askerlik-tum-surec) yazımızda anlatılan yolu değerlendirebilir.

Yönetmeliğin ve eklerinin güncel metnine [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20169431&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5) üzerinden ulaşılabilir.

Sağlık kurulunun verdiği karara itiraz etmeyi ya da kesinleşen rapora veya adaylıktan elenmeye karşı dava açmayı düşünüyorsanız bir avukatla görüşmek için [randevu alabilirsiniz](/online-avukat-randevu).

Askerlik sağlık raporları ve itiraz süreciyle ilgili detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

\[contact\_button\]

## TSK Sağlık Yeteneği Hastalık Listesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

TSK hastalık listesi ve askerlik sağlık raporuyla ilgili en çok sorulan soruları aşağıda yanıtladık.

### Kaç derece miyopi askerliğe engeldir?

Zorunlu askerlikte her iki gözde **7 diyoptri ve üstü** miyopi B dilimine, 11 diyoptri ve üstü D dilimine girer ve askerliğe elverişli değildir kararı verilir. Bir ya da iki gözde 7 diyoptrinin altındaki miyopi tek başına engel olmaz, ancak iki göz arasındaki fark ve toplam kusur için ayrı eşikler de uygulanır.

### Düztabanlık askerliğe engel mi?

Kalkaneal yükseklik açısı **10-19 derece** olan ve yürüyüşü güçleştirmeyen düztabanlık A dilimindedir, askerliğe engel değildir. Yürüyüşü bozan, açısı 10 dereceden az olan ve grafide belirli bulgular veren düztabanlık ise B dilimindedir.

### Dövme askerliğe engel mi?

Yükümlü için dövme Hastalıklar Listesinin 29. maddesinin **A dilimindedir**, yani askerlik yapmaya engel değildir. Yüz, baş, boyun ve kısa kollu gömlekle görünen kol bölgesindeki dövmeler ise subay, astsubay ve uzman erbaş adaylığında aday çizelgesine göre ayrıca değerlendirilir.

### TSK sağlık yeteneği yönetmeliğinde C dilimi ne demek?

C dilimi, hastalığın tedavi ve nekahet halini gösterir ve geçicidir. Yükümlüye **ertesi yıla bırakma** ya da sevk geciktirmesi, silah altındakine hava değişimi ya da istirahat verilir, personel adayları için ise C dilimi kullanılmaz.

### Hastalıklar listesinde olmayan bir hastalık için nasıl karar verilir?

Listede karşılığı bulunmayan vakalar eğitim ve araştırma hastanelerinden sevk edilir ve nihai kararı, Sağlık Bakanlığının yetkilendirdiği **A-I grubu** eğitim ve araştırma hastanelerinde kurulan komisyonlar verir.

### Askerlik sağlık raporu için ücret ödenir mi?

Ödenmez. Askeralma Kanunu kapsamında aile hekimi, tek tabip ve yetkili hastanelerin sağlık kurullarında yapılan muayene ve raporlar için **ücret ve katkı payı alınmaz**.

---

[^1]: TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde 5 (gruplandırma) ve EK-B (Hastalıklar Listesinin kullanımına ilişkin açıklamalar).
[^2]: Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde 4, 8, 11, 12, 15, 16 ve 18.
[^3]: Sağlık Yeteneği Yönetmeliği madde 14 (sağlık raporlarına itirazlar) ve madde 4/6 (ücret alınmaması).