> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/telafi-calismasi-suresi-ve-kosullari # Telafi Çalışması Süresi ve Koşulları **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Sınırlı hallerde yaptırılır:** Zorlayıcı sebep, tatil öncesi-sonrası işi durdurma veya benzeri kanunda sayılan durumlar dışında telafi çalışması istenemez. - **Dört ay içinde tamamlanır:** Süre, çalışılmayan dönemin bitiminden itibaren dört aydır. - **Günde en fazla üç saat:** Telafi dahil günlük toplam çalışma süresi 11 saati aşamaz. - **Tatil günlerinde yaptırılamaz:** Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde telafi çalışması yapılamaz. - **Fazla mesai sayılmaz:** Çalışılmayan bir sürenin karşılığı olduğundan zamlı ücrete tabi değildir, bordroda normal ücretin parçası olarak görünür. - **Denkleştirmeden farklıdır:** Denkleştirme tarafların yazılı anlaşmasına dayanır, telafi ise işverenin yönetim hakkı kapsamındadır ve ayrıca işçi onayı gerektirmez. ### İçerik **Telafi çalışması**, zorlayıcı sebep, tatil öncesi-sonrası izin veya işçinin kendi talebiyle aldığı izin gibi nedenlerle çalışılamayan sürenin, işveren tarafından daha sonra çalıştırılarak telafi edilmesidir. [İş Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4857.pdf)'na göre bu çalışma **fazla mesai sayılmaz** ve zamlı ücret gerektirmez.[^1] Telafi çalışması ve fazla mesai alacakları konusunda avukatlarımızla görüşmek için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## Telafi Çalışması Hangi Hallerde Yaptırılabilir? İşveren, telafi çalışmasını ancak belirli hallerde yaptırabilir: işyerinde zorlayıcı bir sebeple (doğal afet, elektrik kesintisi, hammadde temininde yaşanan sorun gibi) işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi, işçinin kendi talebiyle izin alması veya benzer nedenlerle işin önemli ölçüde eksik çalışılması ya da tamamen tatil edilmesi. Bu hallerin dışında, sırf işveren daha fazla üretim yapmak istediği için telafi çalışması yaptırılamaz, telafi çalışması yaptırma yetkisi yukarıdaki sebeplerden birine dayanmak zorundadır. Telafi çalışması süresi ve koşulları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## Telafi Çalışması Kaç Ay İçinde Tamamlanmalıdır? Telafi çalışması, çalışılmayan sürenin bitiminden itibaren **dört ay içinde** tamamlanmalıdır. Bu süre başlangıçta iki ay olarak düzenlenmişken, 7226 sayılı Kanun'un 43. maddesiyle dört aya çıkarılmıştır.[^2] İşveren bu süreyi geçirirse, süre dolduktan sonra yaptırdığı çalışma artık telafi çalışması sayılmaz ve fazla mesai kurallarına tabi olur. **Uygulamada** dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: İş Kanunu'na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği'nin 7. maddesindeki metin hala "2 ay" ifadesini taşımaktadır, çünkü yönetmelik kanundaki 2020 değişikliğine paralel olarak güncellenmemiştir.[^3] Kanun ile yönetmelik çeliştiğinde üst norm olan kanun hükmü uygulanır, bu nedenle geçerli süre dört aydır. Bordro ve insan kaynakları uygulamalarında yönetmelik metnine bakılarak yanlışlıkla iki aylık sürenin esas alınması, uygulamada sık karşılaşılan bir hatadır. ## Telafi Çalışması İşyerinde Nasıl Duyurulmalıdır? Telafi çalışması yaptıracak işveren, bu çalışmanın İş Kanunu'nun 64. maddesinde sayılan hangi nedene (zorlayıcı sebep, tatil öncesi-sonrası tatil, işçinin izin talebi veya işin önemli ölçüde eksik/tatil edilmesi) dayandığını açıkça belirtmek zorundadır. İşveren ayrıca çalışmaya hangi tarihte başlanacağını ilgili işçilere önceden bildirmelidir. Bu bildirim yazılı onay niteliğinde değildir, yalnızca bir bilgilendirme yükümlülüğüdür. Ancak dayanağı belirtilmeden ya da işçiye hiç haber verilmeden yaptırılan bir çalışmanın telafi çalışması olduğunu ispat yükü işverene aittir. Dayanak gösterilmeyen çalışmalar, uyuşmazlık halinde fazla mesai olarak değerlendirilme riski taşır. ## Telafi Çalışması ile Denkleştirme Esası Aynı Şey midir? Hayır, ikisi sık karıştırılan fakat farklı iki uygulamadır. **Denkleştirme**, tarafların yazılı anlaşmasıyla haftalık 45 saatlik çalışma süresinin, işyerinde çalışılan günlere günde 11 saati aşmamak kaydıyla farklı dağıtılmasıdır. Denkleştirmede geçmişte fazla çalışılan süre, ilerideki dönemde daha az çalışılarak dengelenir ve bu düzenleme önceden planlanır. **Telafi çalışması** ise geçmişte zaten gerçekleşmiş, önceden planlanmamış bir çalışmama durumunu (zorlayıcı sebep, tatil, işçinin izni gibi) sonradan telafi etmeye yöneliktir ve İş Kanunu'nda sayılan belirli nedenlere bağlıdır. Denkleştirmede işçinin yazılı onayı arandığı halde, telafi çalışmasında bu onay kural olarak gerekmez. ## Telafi Çalışmasında Günlük Azami Süre Nedir? Telafi çalışması günde en fazla **üç saat** yaptırılabilir. Ayrıca telafi çalışması dahil olmak üzere işçinin günlük toplam çalışma süresi, İş Kanunu'ndaki günlük azami çalışma süresini, yani **11 saati** aşamaz. İşveren bu iki sınırdan herhangi birini aşan bir telafi çalışması programı uygularsa, sınırı aşan kısım fazla mesai hükümlerine tabi olur.[^4] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2007/27667, K. 2008/5298, T. 17.03.2008 > > "Telafi çalışması olduğu belirtilen çalışmanın da günde üç saatten fazla yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının çalışmak istememesi yukarıda belirtilen hükümlere uygun düşmektedir." ## Tatil Günlerinde Telafi Çalışması Yaptırılabilir mi? Hayır. Telafi çalışması, hafta tatili günlerinde ve ulusal bayram ile genel tatil günlerinde yaptırılamaz. Telafi çalışması, işçinin normal çalışma günlerindeki mesai saatleri içinde veya dışında, ancak her zaman iş günlerinde uygulanabilir. ## Telafi Çalışması Fazla Mesai Sayılır mı? Hayır. Telafi çalışması, esasen çalışılmayan bir sürenin ileride telafi edilmesi olduğundan, İş Kanunu bu çalışmayı fazla mesai kapsamı dışında tutar. Bu nedenle telafi çalışması için işçiye zamlı (yüzde 50 fazlasıyla) ücret ödenmez, normal saatlik ücreti üzerinden hesaplama yapılır. Fazla mesai ücretinin zamlı kısmının nasıl hesaplandığı hakkında [Fazla Mesai Ücreti Nedir](/fazla-mesai-ucreti-nedir) yazımıza bakabilirsiniz. Uygulamada işverenlerin, gerçekte fazla mesai niteliğindeki bir çalışmayı telafi çalışması olarak göstermeye çalıştığı durumlarla karşılaşılır. Böyle bir durumda işçi, çalışmanın yukarıdaki dört şarttan (zorlayıcı sebep, tatil öncesi-sonrası, kendi talebiyle izin, işin eksik/tatil olması) hiçbirine dayanmadığını ispatlayarak fazla mesai ücreti talep edebilir. Yargı kararlarında da benzer bir yaklaşım benimsenmektedir. Dayandığı neden açıkça belirtilmeyen veya işçiye önceden bildirilmeyen bir "telafi çalışması" iddiası, işveren tarafından ispatlanamadığı sürece fazla çalışma olarak değerlendirilir. Aynı şekilde günde üç saati aşan kısım, işveren bunu telafi çalışması olarak adlandırsa dahi, aşan bölüm bakımından zamlı ücrete tabi tutulur. ## Telafi Çalışması İçin İşçinin Ayrıca Onayı Gerekir mi? Kural olarak hayır. Telafi çalışması, işverenin yönetim hakkı kapsamında değerlendirilir ve işçinin ayrıca yazılı onayı aranmaz. Ancak işveren, telafi çalışmasının hangi tarihlerde yapılacağını işçiye önceden bildirmekle yükümlüdür, bu bildirim işçinin çalışma programını planlayabilmesi için önemlidir. ## Telafi Çalışması Ücreti Bordroda Nasıl Görünmelidir? Telafi çalışması, normal çalışma ücretinin bir parçası olarak bordroya yansır, ayrı bir zamlı kalem olarak gösterilmez. Bordroda telafi çalışmasının fazla mesai kalemiyle karıştırılması, işçinin aslında hak etmediği bir zamlı ücret talebine ya da tam tersi işverenin fazla mesai borcunu telafi çalışması gibi göstermesine yol açabilir; bu nedenle puantaj kayıtlarının hangi günün telafi çalışması olduğunu açıkça göstermesi önemlidir. Telafi çalışması ve fazla mesai alacakları konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Telafi Çalışması Hakkında Sık Sorulan Sorular Telafi çalışması süresi ve koşullarına dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Telafi çalışması süresi ve koşulları nelerdir?** Telafi çalışması, zorlayıcı sebep, tatil öncesi-sonrası izin veya işçinin kendi talebiyle aldığı izin nedeniyle çalışılamayan sürenin dört ay içinde, günde en fazla üç saat olacak şekilde ve toplam günlük çalışma 11 saati aşmayacak biçimde telafi edilmesidir. ### **Telafi çalışması için işçiden onay alınması gerekir mi?** Hayır, telafi çalışması işverenin yönetim hakkı kapsamında sayılır ve ayrıca yazılı onay aranmaz. İşveren yalnızca çalışmanın hangi tarihte yapılacağını işçiye önceden bildirmekle yükümlüdür. ### **Telafi çalışması dört ay içinde yapılmazsa ne olur?** Dört aylık süre geçtikten sonra yaptırılan çalışma artık telafi çalışması sayılmaz, bu durumda çalışma fazla mesai hükümlerine tabi olur ve işçiye zamlı ücret ödenmesi gerekir. ### **Hafta sonu telafi çalışması yaptırılabilir mi?** Hayır, telafi çalışması hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılamaz, yalnızca normal iş günlerinde uygulanabilir. ### **Telafi çalışması ile fazla mesai arasındaki fark nedir?** Telafi çalışması, önceden çalışılmayan bir sürenin karşılığı olduğundan zamlı ücret gerektirmez. Fazla mesai ise haftalık normal çalışma süresinin üzerinde yapılan ve zamlı ücrete tabi olan çalışmadır. Telafi çalışması şartlarını taşımayan bir çalışma, fazla mesai olarak değerlendirilir. ### **Telafi çalışması ile denkleştirme aynı şey midir?** Hayır. Denkleştirme, tarafların önceden yazılı anlaşmasıyla çalışma süresinin farklı günlere dağıtılmasıdır. Telafi çalışması ise zaten gerçekleşmiş bir çalışmama durumunun, kanunda sayılan belirli nedenlere dayanarak sonradan telafi edilmesidir. ### **İşveren telafi çalışmasının nedenini işçiye bildirmek zorunda mıdır?** Evet. İşveren, çalışmanın İş Kanunu'nda sayılan hangi nedene dayandığını ve hangi tarihte başlanacağını ilgili işçilere önceden bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim yapılmazsa çalışmanın telafi çalışması olduğunu ispat yükü işverene aittir. --- [^1]: 4857 sayılı İş Kanunu madde 64 — telafi çalışması. [^2]: 7226 sayılı Kanun madde 43 ile 4857 sayılı İş Kanunu madde 64'te yapılan değişiklik — telafi çalışması süresinin iki aydan dört aya çıkarılması. [^3]: İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği madde 7 (Resmi Gazete: 06.04.2004/25425). [^4]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2007/27667, K. 2008/5298, T. 17.03.2008 — telafi çalışmasının günde üç saati aşması halinde işçinin bu çalışmayı yapmaktan kaçınmasının hukuka uygun olduğu.