> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/tahsilat-makbuzu-ornegi # Tahsilat Makbuzu Örneği **Kategori:** Ticaret Hukuku, Örnek Dilekçe ### Özet Tahsilat makbuzu, alacaklının borçludan nakit, havale veya başka yolla aldığı ödemenin tutarını, tarihini, hangi borca ilişkin olduğunu ve kalan bakiyeyi belgelediği; Türk Borçlar Kanunu 103. maddesi uyarınca borçlunun her ödemede isteme hakkına sahip olduğu ve ödemenin ispatında kullanılan belgedir. ### İçerik \[dilekce\_ornegi baslik="Tahsilat Makbuzu Örneği"\] TAHSİLAT MAKBUZU Makbuz No : {Numara} Tarih : {Tarih} TAHSİL EDEN (ALACAKLI) : {Ad Soyad / Unvan} – T.C. Kimlik No / Vergi No: {Numara} – Adres: {Adres} ÖDEYEN (BORÇLU) : {Ad Soyad / Unvan} – T.C. Kimlik No / Vergi No: {Numara} – Adres: {Adres} TAHSİL EDİLEN TUTAR : {Tutar} TL Yalnız : {Tutar yazıyla} Türk Lirası ÖDEMENİN KONUSU : {Borcun kaynağı: {Tarih} tarihli {Sözleşme / fatura no / kira dönemi / senet} kapsamındaki borcun {tamamı / {Taksit No}. taksiti / {Ay} ayı kirası}} ÖDEME ŞEKLİ : {Nakit / banka havalesi ({Banka} – {Dekont No}) / çek ({Banka} – {Çek No}) / kredi kartı} BORÇ DURUMU : Toplam borç : {Tutar} TL Bu makbuzla ödenen : {Tutar} TL Daha önce ödenen : {Tutar} TL Kalan bakiye : {Tutar} TL {Kalan bakiye yoksa: Yukarıda belirtilen borcun tamamı ödenmiş olup borçlunun bu borçtan doğan başka bir yükümlülüğü kalmamıştır.} Yukarıda belirtilen tutarı {Tarih} tarihinde {Ödeyen}'den tahsil ettiğimi beyan ederim. TAHSİL EDEN : {Ad Soyad / Unvan} – {İmza ve Kaşe} {Ödeyen nüshası / Alacaklı nüshası} \[/dilekce\_ornegi\] ## Tahsilat Makbuzu Tahsilat makbuzu, alacaklının borçludan aldığı ödemenin **tutarını, tarihini ve hangi borca ilişkin olduğunu** belgelediği yazıdır. [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 103. maddesi](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5), borçluya her ödemede **makbuz isteme hakkı** tanır. Borcun tamamı ödenmişse borçlu ayrıca borç senedinin geri verilmesini ya da iptalini ister ve makbuz, ödemenin ispatında temel belgedir.[^1] Makbuzun içeriği, ispat gücü ve faturadan farkı aşağıda. Ödemenin dayanağı olan borç ilişkisi [Borç Sözleşmesi Örneği](/borc-sozlesmesi) yazımızda, ödenmeyen borç için gönderilecek ihtar ise [Borcun Ödenmesi İhtarnamesi Örneği](/borcun-odenmesi-ihtarnamesi) yazımızda anlatılıyor. ## Borçlu Makbuz İstemek Zorunda mı? Borçlu makbuz istemek zorunda değildir, ancak makbuz almadan yapılan ödemenin **ispatı borçluya** düşer. Alacaklı ödemeyi inkar ederse borçlu, banka dekontu ya da tanıkla ispat etmek zorundadır. Belirli tutarı aşan ödemeler tanıkla ispat edilemez ve makbuz olmadan borçlu ikinci kez ödemekle karşı karşıya kalır. Alacaklı makbuz vermekten **kaçınamaz**. Kanun, alacaklıya makbuz verme yükümlülüğü yükler. Makbuz vermeyen alacaklıya karşı borçlu ödemeyi yapmayabilir ve alacaklı temerrüdü hükümleri uygulanır. Makbuz en çok **elden ödemede** önem taşıyor. Havale ve EFT ödemelerinde dekont makbuz işlevi görür. Nakit ödemede ise makbuz olmadan ödemenin ispatı neredeyse imkansızdır ve kira, taksit ve senet ödemelerinde makbuz alınmaması en sık görülen hatadır. ## Makbuzda Neler Bulunmalıdır? Makbuz, ödeyenin ve tahsil edenin kimliğini, **tutarı rakam ve yazıyla**, ödeme tarihini ve ödemenin **hangi borca** ilişkin olduğunu içerir. Borcun belirtilmemesi, ödemenin başka bir borca mahsup edildiği iddiasına yol açar. Birden fazla borcu olan borçlu, hangi borcu ödediğini makbuzda göstermelidir. Makbuzda şunlar yer alır: - Makbuz numarası ve tarih - Tahsil eden ve ödeyenin kimlik bilgileri - Tutar, rakam ve yazıyla - Ödemenin konusu olan borç ve dönem - Ödeme şekli ve varsa dekont numarası - Kalan bakiye ya da borcun kapandığı beyanı - Tahsil edenin imzası **Kalan bakiye** yazılması uyuşmazlığı önler. Makbuz, ödemeden sonra kalan borcu gösterirse borçlu, sonradan daha yüksek bir bakiye iddiasıyla karşılaşmaz. Borcun tamamen kapandığı beyanı ise ibra niteliği taşır. ## Anapara Makbuzu Faizi de Kapsar mı? Kanun'un 104. maddesi, alacaklının **anapara için makbuz** vermesi halinde faizin de ödendiğini karine olarak kabul eder. Alacaklı, faizi saklı tuttuğunu makbuza yazmamışsa sonradan faiz isteyemez. Bu yüzden alacaklı, faiz alacağı varsa makbuza "faiz hakkı saklıdır" kaydını düşer. **Taksit makbuzu** önceki taksitleri ispatlar. Sonraki taksitin makbuzu, önceki taksitlerin de ödendiğine karinedir. Alacaklı, önceki taksitin ödenmediğini ancak makbuzdaki açık kayıtla ileri sürebilir. **Kira makbuzunda** aynı kural uygulanır. Son ayın kira makbuzu, önceki ayların da ödendiğine karine oluşturur. Ev sahibi, önceki ay kirasının ödenmediğini iddia ediyorsa makbuza kaydetmelidir ve kira ödemelerinin belgelenmesi [Kira Ödeme Belgesi Örneği](/kira-odeme-belgesi) yazımızda yer alıyor. ## Makbuz ile Fatura Arasındaki Fark Nedir? Fatura, satılan mal ya da hizmetin **bedelini ve niteliğini** gösteren ve vergi mevzuatı gereği düzenlenmesi zorunlu belgedir. Makbuz ise **ödemenin alındığını** gösterir. Fatura, ödemenin yapıldığını ispatlamaz. "Bedeli alınmıştır" kaydı taşıyan kapalı fatura ise makbuz işlevi de görür. **Serbest meslek makbuzu** ayrı bir belgedir. Avukat, doktor ve mali müşavir gibi serbest meslek erbabı, tahsilatı Vergi Usul Kanunu uyarınca [serbest meslek makbuzuyla](/serbest-meslek-makbuzu-hesaplama) belgeler. Bu makbuz hem tahsilat hem vergi belgesidir ve elektronik ortamda düzenlenir. Tacirler arasında makbuz ticari defterlerle desteklenir. Tacir, tahsilatı kasa ve banka kayıtlarına işler. Makbuz, defter kayıtlarıyla uyumlu olduğunda tam ispat gücü kazanır ve tacirler arası temerrüt ihtarlarının biçimi [İhtarname Nedir ve Örnekleri](/ihtarname-nedir-ve-ornekleri) yazımızda gösterildi. ## Makbuz Kaybolursa Ne Olur? Makbuz kaybolan borçlu, ödemeyi **banka kaydı, tanık ya da alacaklının defter kayıtlarıyla** ispat etmeye çalışır. Nakit ödemede tanıkla ispat sınırı, ödeme tarihindeki parasal sınıra tabidir. Sınırı aşan ödeme yazılı delil ister ve alacaklının defterlerinde ödeme kaydı varsa borçlu bu kayda dayanabilir. Alacaklıdan **ikinci makbuz** istenebilir. Alacaklı, kayıtlarında ödeme görünüyorsa yeni makbuz vermek zorundadır. Vermezse borçlu, menfi tespit davasıyla borcun ödendiğinin tespitini ister. **Elektronik makbuz** saklama sorununu çözer. E-posta ya da mesajla gönderilen makbuz, gönderen ve tarih bilgisiyle ispat gücü taşır. Elektronik imzalı makbuz, ıslak imzalı makbuzla aynı değerdedir ve ödeme emrine itirazda makbuzun kullanımı [Ödeme Emrine İtiraz Dilekçesi](/odeme-emrine-itiraz-dilekcesi) yazımızda anlatılmaktadır. ## Tahsilat Makbuzu Hakkında Sık Sorulan Sorular Anapara makbuzunun faizi kapsayıp kapsamadığı en sık sorulan konu. ### Makbuz damga vergisine tabi mi? Belli parayı içeren makbuzlar Damga Vergisi Kanunu'na göre vergiye tabi olabilir. Ancak fatura ve serbest meslek makbuzu gibi vergi belgeleri bu kapsamda değildir. Uygulamada adi makbuzlar için damga vergisi nadiren ödenir. ### Makbuz şahit önünde mi imzalanmalı? Zorunlu değildir. Alacaklının imzası yeterlidir. Tanık imzası ispat gücünü artırır. ### Kısmi ödeme makbuzu borcun tamamını kapatır mı? Hayır, kısmi ödeme makbuzu yalnızca ödenen tutarı belgeler. Borcun tamamen kapandığı beyanı ayrıca yazılmalıdır. ### Alacaklı adına başkası makbuz verebilir mi? Alacaklının yetkilendirdiği kişi ya da çalışanı makbuz verebilir. Yetkisiz kişiye yapılan ödeme alacaklıyı bağlamaz. Borçlu, ödemeyi alacaklıya ya da yetkili temsilcisine yapar. ### Senet ödendiğinde makbuz yeterli mi? Makbuz yeterlidir ancak senedin geri alınması ya da üzerine ödendi yazılması daha güvenlidir. Senet üçüncü kişiye ciro edilmişse makbuz, yeni hamile karşı ileri sürülemez. --- [^1]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 103, 104 ve 105; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, madde 200; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 229 ve 236.