> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/sulh-ceza-mahkemesi-nedir

# Sulh Ceza Mahkemesi (Hakimliği) Nedir, Hangi İşlere Bakar?

**Kategori:** Ceza Hukuku

### Özet
- Sulh ceza mahkemesi 2014 yılında kaldırılmış, yerine soruşturmada hakim kararı gereken işlere bakan sulh ceza hakimliği kurulmuştur.
- Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre tutuklama ve adli kontrol kararlarına yapılan itirazı sulh ceza hakimliği değil asliye ceza mahkemesi hakimi inceler.
- Kabahatler Kanunu'na göre trafik cezası gibi idari para cezalarına tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulur.


### İçerik
**Sulh ceza mahkemesi** 2014'ten beri sulh ceza hakimliği adıyla çalışır ve dava görmez, soruşturma sırasında hakim kararı gereken işlere bakar. Tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma ve iletişimin tespiti gibi koruma tedbirlerine bu hakimlik karar verir. Trafik cezası gibi idari para cezalarına itiraz, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz ve internette erişim engeli de onun önüne gelir.

Halk arasında eski adı kullanmak yaygın, kanun metinlerinin bir kısmında da eski ad hala duruyor. Kurum aynı kapıdır: adliyede "sulh ceza" yazan birime gidersiniz.

## Sulh Ceza Mahkemesinden Sulh Ceza Hakimliğine

Sulh ceza hakimliği, soruşturma evresinde hakimin vermesi gereken kararları almak ve bu kararlara yapılan itirazları incelemek için kurulmuş **tek hakimli** bir yargı birimidir. Kanun bu görevi şöyle tanımlar:

> 5235 sayılı Kanun m.10
> 
> "Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, yürütülen soruşturmalarda hâkim tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemek amacıyla sulh ceza hâkimliği kurulmuştur."

Maddenin başlığı eskiden "Sulh ceza mahkemesinin görevi" idi ve **18 Haziran 2014** tarihli değişiklikle sulh ceza hakimliği olarak değiştirildi.[^1] Eski sulh ceza mahkemeleri hafif suçların yargılamasını da yapıyordu. Bugünkü hakimlik ise hiçbir sanık hakkında **mahkumiyet ya da beraat kararı vermez**, yargılama yapılacak dosya asliye ceza ya da ağır ceza mahkemesine gider.

Hakimlik her il merkezinde ve iş yoğunluğuna göre belirlenen ilçelerde kurulur, birden fazlaysa **numaralandırılır** (1. Sulh Ceza Hakimliği, 2. Sulh Ceza Hakimliği gibi).[^2] Müstakil olarak bu göreve atanan hakim, adalet komisyonunca başka mahkemelerde **görevlendirilemez**.[^3]

![Sulh ceza hakimliğinin kuruluşu, numaralandırılması ve yargı çevresini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/sulh-ceza-mahkemesinden-sulh-ceza-hakimligine.webp "Sulh Ceza Mahkemesinden Sulh Ceza Hakimliğine")

Sulh Ceza Hakimliğinin Kuruluşu ve Yapısı

## Sulh Ceza Hakimliği Hangi İşlere Bakar?

Sulh ceza hakimliği, savcılığın kendi başına yapamadığı ve hakim kararı gerektiren soruşturma işlemlerine bakar. Savcı böyle bir işleme ihtiyaç duyduğunda talebini işlemin yapılacağı yerin sulh ceza hakimine bildirir, hakim de talebin **kanuna uygun olup olmadığını** inceler.[^4] Soruşturmada en sık karşılaşılan işler şunlardır:

-   **Gözaltına itiraz:** Gözaltına alınan kişi, müdafii ya da yakınları serbest bırakılmak için sulh ceza hakimine başvurabilir, hakim **24 saat** dolmadan karar verir.[^5]
-   **Tutuklama:** Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına savcının istemi üzerine sulh ceza hakimi karar verir.[^6]
-   **Adli kontrol:** Yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi tedbirler soruşturmada savcının istemi ve sulh ceza hakiminin kararıyla uygulanır.[^7]
-   **Arama:** Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama kural olarak hakim kararıyla yapılır.[^8]
-   **El koyma ve banka blokesi:** Taşınmaz, araç ve banka hesabına el koymaya **ancak hakim** karar verebilir.[^9]
-   **İletişimin tespiti:** Telefon dinleme ve kayda alma, başka yoldan delil elde edilemiyorsa hakim kararıyla, gecikmesinde sakınca varsa savcı kararıyla yapılır.[^10]
-   **Dosyaya kısıtlama:** Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi, sayılan suçlarda savcının istemi üzerine hakim kararıyla kısıtlanabilir.[^11]

Uygulamada banka hesabına konan blokenin hangi hakimlik kararına dayandığı çoğu zaman **bankadan öğrenilemez**. Karar numarası ve tarihi UYAP'tan ya da soruşturmayı yürüten savcılıktan alınmadan itiraz süresinin ne zaman başladığı da tespit edilemez.

Hakkınızda tutuklama, arama ya da hesabınıza el koyma talebiyle yürüyen bir soruşturma varsa, dosyanızı bir avukatla değerlendirmek için [randevu alabilirsiniz](/online-avukat-randevu).

## İdari Para Cezası ve Trafik Cezasına İtiraz

Elinize trafik cezası ya da belediyenin kestiği bir idari para cezası geçtiyse itirazın yeri sulh ceza hakimliğidir, süre tebliğ veya tefhimden itibaren **on beş gün**dür.[^12] Kabahatler Kanunu bu maddede eski adı hala kullanıyor, insanların trafik cezası için sulh ceza mahkemesi aramasının sebebi de bu. Süre kaçarsa ceza **kesinleşir**.

Mücbir sebeple süre geçirildiyse, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren **yedi gün** içinde başvurulabilir, fakat bu başvuru kararın **kesinleşmesini engellemez**.[^13] Başvuru kişinin kendisi, kanuni temsilcisi ya da avukatı tarafından verilen dilekçeyle yapılır ve dilekçe **iki nüsha** hazırlanır.[^14]

Hakimliğin verdiği son karara karşı da itiraz yolu açıktır, bu itiraz kararın tebliğinden itibaren **iki hafta** içinde yapılır.[^15] Dilekçenin içeriği ve örnek metin için [Trafik Cezası İtiraz Dilekçesi Örneği](/trafik-cezasi-itiraz-dilekcesi-ornegi) yazımıza bakabilirsiniz.

![Trafik cezası ve idari para cezasına itirazda geçerli on beş gün, yedi gün ve iki hafta sürelerini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/idari-para-cezasi-ve-trafik-cezasina-itiraz.webp "İdari Para Cezası ve Trafik Cezasına İtiraz")

İdari Para Cezasına İtirazda Süreler

## Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara İtiraz

Savcılığın takipsizlik kararına karşı suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren **iki hafta** içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir. Yetkili hakimlik, kararı veren savcının yargı çevresindeki **ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki** sulh ceza hakimliğidir.[^16] İlçede savcılık kararı verilmiş olsa bile itiraz o ilçeye değil, bağlı olduğu ağır ceza merkezine gider.

Hakimlik itirazı yerinde bulursa savcı **iddianame düzenleyerek** dava açmak zorundadır.[^17] Kamu davası için yeterli neden görülmezse istem gerekçeli olarak reddedilir ve itiraz eden giderlere mahkum edilir.[^18] Süreç ve dilekçe ayrıntısı [Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara (Takipsizlik) İtiraz](/kovusturmaya-yer-olmadigina-dair-karara-itiraz) yazısında anlatılıyor.

## İnternette Erişim Engeli Kararları

İnternet yayınında katalog suçlardan birinin işlendiğine dair yeterli şüphe varsa erişim engeline soruşturma evresinde hakim, kovuşturma evresinde mahkeme karar verir.[^19] Ulusal güvenlik, kamu düzeni ya da genel sağlık gibi sebeplerle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından verilen engel kararı **24 saat** içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulur. Hakim **48 saat** içinde karar vermezse engel **kendiliğinden kalkar**.[^20]

Özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişi Kuruma doğrudan başvurabilir. Bu talep de **24 saat** içinde sulh ceza hakiminin kararına sunulur.[^21]

Kişilik hakkı ihlali nedeniyle doğrudan sulh ceza hakimliğinden erişim engeli istemeye imkan veren 9. madde ise **10 Ekim 2024**'ten beri yürürlükte değildir.[^22] Hakaret içerikli bir paylaşım için eski usulle 9. maddeye dayanan bir başvuru hazırlayan kişi, bu yolun kapandığını hesaba katmalıdır.

İnternette sizinle ilgili bir içeriğe erişim engeli istiyor ya da kendi içeriğinize konan engele karşı çıkmak istiyorsanız, durumunuzu [Avukata Sor](/avukata-sor) üzerinden sorabilirsiniz.

## Sulh Ceza Hakimliği ile Asliye Ceza Mahkemesi Arasındaki Fark

Asliye ceza mahkemesi sanığı yargılar ve hüküm kurar, sulh ceza hakimliği ise dosya henüz savcılıktayken **yalnızca soruşturma işlerine** bakar, iddianame kabul edildiğinde dosya onun elinden çıkar. Kanuna göre sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan bütün dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar.[^23] İki birimin yetkileri şöyle ayrılır:

|  | Sulh ceza hakimliği | Asliye ceza mahkemesi |
| --- | --- | --- |
| Çalıştığı evre | Soruşturma | Kovuşturma (dava) |
| Verdiği karar | Tutuklama, arama, el koyma, itiraz kararları | Mahkumiyet, beraat, düşme gibi hükümler |
| Duruşma | Kural olarak yok | Var |
| Kararına karşı yol | İtiraz | İstinaf, kesinlik sınırında itiraz |

Asliye ceza mahkemesinin baktığı suçlar ve yargılama süreci için [Asliye Ceza Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar?](/asliye-ceza-mahkemesi-nedir) yazımız ayrıntılı bilgi veriyor.

## Sulh Ceza Hakimliği Kararlarına İtiraz

Sulh ceza hakimliği kararına itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren **iki hafta** içinde kararı veren hakimliğe verilecek dilekçeyle ya da zabıt katibine beyanla yapılır.[^24] Bu süre **2 Mart 2024** tarihli değişiklikten önce yedi gündü.[^25] Kararı veren hakim itirazı yerinde görürse **kararını düzeltir**, görmezse dosyayı en çok **üç gün** içinde itiraz merciine gönderir.[^26]

İtirazı kimin inceleyeceği kararın türüne göre değişir. Tutuklama ve adli kontrol kararlarına yapılan itirazı **yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hakimi** inceler.[^27] Diğer kararlarda itirazı **numara olarak kendisini izleyen** sulh ceza hakimliği inceler, son numaralı hakimliğin kararına bir numaralı hakimlik bakar.[^28]

İnternette dolaşan pek çok metin tutuklamaya itirazın da bir sonraki numaralı sulh ceza hakimliğine gideceğini yazar. Bu bilgi 2021 öncesine aittir, bugün tutuklama ve adli kontrol itirazını asliye ceza hakimi inceler.

Merciin itiraz üzerine verdiği karar **kesindir**, yalnızca merciin ilk kez verdiği tutuklama kararına karşı yeniden itiraz edilebilir.[^29] Genel kurallar [CMK İtiraz Kanun Yolu ve İtiraz Süresi](/cmk-itiraz-kanun-yolu) yazısında, dilekçe örnekleri [Tutukluluğa İtiraz Dilekçesi](/tutukluluga-itiraz-dilekcesi) ve [Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi](/adli-kontrol-itiraz-dilekcesi) sayfalarında yer alıyor. Kanun metninin tamamına [Ceza Muhakemesi Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5271&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) üzerinden ulaşabilirsiniz.

![Tutuklama ve adli kontrol kararları ile diğer sulh ceza kararlarına itirazda yetkili mercileri karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/sulh-ceza-hakimligi-kararlarina-itiraz.webp "Sulh Ceza Hakimliği Kararlarına İtiraz")

Sulh Ceza Kararlarına İtirazda Yetkili Merci

Tutuklama ya da adli kontrol kararına karşı süreniz işlemeye başladıysa itiraz dilekçesini birlikte hazırlamak için [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

\[contact\_button\]

## Sulh Ceza Hakimliği Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sulh ceza mahkemesi ve hakimliğiyle ilgili en çok sorulan sorular şunlar:

### Sulh ceza mahkemesi kaldırıldı mı?

Sulh ceza mahkemeleri **2014** yılında kaldırıldı ve yerlerine sulh ceza hakimlikleri kuruldu. Hakimlik dava görmez, yalnızca soruşturmada hakim kararı gereken işlere ve bunlara yapılan itirazlara bakar. Kabahatler Kanunu gibi bazı metinlerde eski ad hala geçer, başvuru yine sulh ceza hakimliğine yapılır.

### Sulh ceza hakimliği hapis cezası verebilir mi?

Sulh ceza hakimliği hapis cezası veremez, çünkü yargılama yapıp hüküm kurmaz. Verebildiği en ağır karar tutuklamadır ve tutuklama bir ceza değil, soruşturmayı güvenceye alan geçici bir tedbirdir. Mahkumiyet kararını asliye ceza ya da ağır ceza mahkemesi verir.

### Sulh ceza hakimliği kararına karşı istinaf ya da temyiz yoluna gidilebilir mi?

Sulh ceza hakimliği kararlarına karşı istinaf ya da temyiz yolu yoktur, tek yol **iki hafta** içinde yapılan itirazdır. Tutuklama ve adli kontrol itirazını asliye ceza hakimi, diğer kararları bir sonraki numaralı sulh ceza hakimliği inceler. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

### Trafik cezasına itiraz hangi mahkemeye yapılır?

Trafik cezasına itiraz, cezanın tebliğinden itibaren **15 gün** içinde sulh ceza hakimliğine yapılır. Dilekçe iki nüsha hazırlanır ve kişinin kendisi, kanuni temsilcisi ya da avukatı tarafından verilir. Süre kaçırılırsa ceza kesinleşir.

### Sulh ceza hakimliği adli tatilde çalışır mı?

Sulh ceza hakimliği adli tatilde de çalışır, çünkü soruşturma işleri tatilde durmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu soruşturma ile tutuklu işlerin tatil süresince nasıl yürütüleceğini Hakimler ve Savcılar Kurulunun belirlemesine bırakmıştır. Tutuklama, gözaltına itiraz ve arama talepleri nöbetçi sulh ceza hakimliğine gider.

---

[^1]: 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.10 ve madde dipnotu - maddenin 18/6/2014 tarihli değişiklikle sulh ceza hakimliği olarak yeniden düzenlenmesi ve başlığın değiştirilmesi.
[^2]: 5235 sayılı Kanun m.10 - birden fazla sulh ceza hakimliği kurulması halinde numaralandırılması ve il merkezi ile belirlenen ilçelerde kurulması.
[^3]: 5235 sayılı Kanun m.10 - müstakilen sulh ceza hakimliğinde görevlendirilen hakimlerin başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilememesi.
[^4]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.162/1 - Cumhuriyet savcısının hakim kararı gerektiren işlem için sulh ceza hakimine başvurması ve hakimin kanuna uygunluğu inceleyerek karar vermesi.
[^5]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.91/5 - gözaltına ilişkin savcı emrine karşı sulh ceza hakimine başvuru ve yirmidört saat içinde karar.
[^6]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.101/1 - soruşturma evresinde tutuklamaya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakiminin karar vermesi.
[^7]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.110/1 - şüphelinin savcının istemi ve sulh ceza hakiminin kararı ile adli kontrol altına alınması.
[^8]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.119/1 - konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda aramanın hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle yapılması.
[^9]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128/1-c ve m.128/9 - banka veya diğer mali kurumlardaki hesaplara elkoyma ve bu madde uyarınca elkoymaya ancak hakimin karar verebilmesi.
[^10]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.135/1 - iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınmasına hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının karar vermesi.
[^11]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.153/2 - müdafiin dosya inceleme yetkisinin savcının istemi üzerine hakim kararıyla kısıtlanması.
[^12]: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/1 - idari para cezasına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç onbeş gün içinde başvuru ve sürede başvurulmazsa kararın kesinleşmesi.
[^13]: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/2 - mücbir sebebin ortadan kalkmasından itibaren yedi gün içinde başvuru ve bu başvurunun kesinleşmeyi engellememesi.
[^14]: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/3 - başvurunun bizzat, kanuni temsilci veya avukat tarafından dilekçeyle yapılması ve dilekçenin iki nüsha verilmesi.
[^15]: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.29/1 - mahkemenin son kararına karşı tebliğden itibaren en geç iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre itiraz.
[^16]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.173/1 - kovuşturmaya yer olmadığına dair karara tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hakimliğine itiraz.
[^17]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.173/4 - sulh ceza hakimliğinin istemi yerinde bulması halinde Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemesi.
[^18]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.173/3 - yeterli neden bulunmazsa istemin gerekçeli reddi ve itiraz edenin giderlere mahkum edilmesi.
[^19]: 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun m.8/2 - erişimin engellenmesi kararının soruşturma evresinde hakim, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından verilmesi.
[^20]: 5651 sayılı Kanun m.8/A/2 - Başkan kararının yirmi dört saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulması ve kırk sekiz saat içinde karar açıklanmazsa kendiliğinden kalkması.
[^21]: 5651 sayılı Kanun m.9/A/5 - özel hayatın gizliliği nedeniyle erişim engeli talebinin yirmi dört saat içinde sulh ceza hakiminin kararına sunulması.
[^22]: 5651 sayılı Kanun m.9 ve yürürlük tablosu - maddenin metinden çıkarıldığı ve bu değişikliğin 10/10/2024'te yürürlüğe girdiği.
[^23]: 5235 sayılı Kanun m.11 - sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılması.
[^24]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268/1 - itirazın kararı öğrenme gününden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçe veya zabıt katibine beyanla yapılması.
[^25]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268/1 ve madde dipnotu - 2/3/2024 tarihli değişiklikle yedi gün ibaresinin iki hafta olarak değiştirilmesi.
[^26]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268/2 - itirazı yerinde görmeyen hakimin en çok üç gün içinde dosyayı yetkili mercie göndermesi.
[^27]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268/3-b - sulh ceza hakimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına itirazın asliye ceza mahkemesi hakimince incelenmesi.
[^28]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268/3-a - sulh ceza hakimliği kararlarına itirazın numara olarak kendisini izleyen hakimlikçe, son numaralı için bir numaralı hakimlikçe incelenmesi.
[^29]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.271/4 - merciin itiraz üzerine verdiği kararların kesin olması ve ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararına itiraz.