> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/sessiz-istifa # Sessiz İstifa ve İşverenin Hukuki Tepkisi **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Hukuki terim değildir:** Sessiz istifa, bir iş kültürü ve yönetim kavramıdır; İş Kanunu'nda karşılığı bulunmaz. - **Tek başına fesih sebebi sayılmaz:** İşçi asgari sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getiriyorsa sözleşmeye aykırılıktan söz edilemez. - **İlk adım performans değerlendirmesidir:** İşveren, objektif ve önceden bildirilmiş kriterlerle durumu belgelemelidir. - **Savunma alma zorunludur:** Verim kaynaklı bir fesihten önce işçinin yazılı savunması alınmalıdır. - **Geçerli fesih sonucu doğurabilir:** Süreklilik gösteren düşük performans, iş güvencesi kapsamında geçerli fesih sebebi olabilir. ### İçerik **Sessiz istifa**, işçinin iş sözleşmesini sona erdirmeden, yalnızca sözleşmede yazan asgari görevlerle yetinip gönüllü çabadan, fazladan sorumluluk almaktan ve inisiyatiften çekilmesini ifade eden bir kavramdır. Bu kavram bir hukuk terimi değildir; İş Kanunu'nda veya yargı içtihadında bu adla düzenlenmiş bir kurum bulunmaz. Terim, insan kaynakları ve yönetim literatüründen gelir ve işçinin gösterdiği tutumu tanımlamak için kullanılır. Sessiz istifa konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. Sessiz istifa konusunda detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. ## Sessiz İstifa Neden Hukuki Bir Kavram Sayılmaz? İş sözleşmesi, işçiye asgari bir edim yükümlülüğü yükler; işçinin sözleşmede tanımlanan görevleri yerine getirmesi kural olarak yeterlidir. Fazla mesai dışında gönüllü katkı, ekstra proje üstlenme veya inisiyatif alma gibi davranışlar, çoğu zaman sözleşmenin değil işyeri kültürünün bir parçasıdır. Bu nedenle işçinin yalnızca gönüllü katkısını azaltması, tek başına bir hukuki ihlal oluşturmaz. Değerlendirme, işçinin sözleşmesel asgari yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine göre yapılır; bu sınırın altına düşüldüğünde konu artık sessiz istifa değil performans veya davranış sorunu haline gelir. ## Sessiz İstifa Tek Başına Fesih Sebebi Olabilir mi? Sessiz istifa davranışının kendisi, tek başına ne haklı ne de geçerli bir fesih sebebidir. İşveren, işçinin yalnızca "eskisi kadar istekli çalışmadığı" izlenimine dayanarak tazminatsız veya gerekçesiz bir fesih yapamaz. Bu davranış, ancak somut ve ölçülebilir bir performans düşüşüne dönüştüğünde hukuki bir zemin kazanır. İşverenin elindeki araç bu noktada devreye girer: işçinin fiilen ürettiği iş, hedeflere ulaşma oranı ve görev tamamlama hızı gibi verilerle durumu belgelemek. Uygulamada birçok işveren bu ayrımı gözden kaçırır ve düşen motivasyonu doğrudan bir itaatsizlik ya da disiplin sorunu gibi ele alır. Oysa işçi, sözleşmesindeki asgari yükümlülükleri yerine getirdiği sürece, gösterdiği isteksizlik başlı başına bir hak kaybına yol açmaz. Peki işveren bu noktada elini nereye kadar uzatabilir? Sınır, yine işçinin fiilen ürettiği işin ölçülebilir biçimde gerilemesidir. ## İşverenin Sessiz İstifaya Karşı İzleyebileceği Yol Nedir? İşveren, düşen katkıyı fark ettiğinde ilk adım olarak performans değerlendirmesi yapmalı ve bunu yazılı olarak kayıt altına almalıdır. Aşağıdaki tablo, bu sürecin hukuki açıdan sağlam bir zemine oturması için izlenen sırayı göstermektedir. | Aşama | İçeriği | | --- | --- | | Performans değerlendirmesi | Objektif, önceden bildirilmiş kriterlerle işçinin verimi belgelenir | | Yazılı uyarı | İşçiye eksiklik ve beklenen düzey açıkça bildirilir | | Savunma talebi | Fesih öncesi işçiden yazılı savunma istenir | | Geçerli fesih değerlendirmesi | Düzelme olmazsa iş güvencesi kapsamında geçerli fesih gündeme gelebilir | Yargıtay, süreklilik gösteren ve somut verilerle belgelenmiş bir performans düşüşünün, ilk derece mahkemesi objektif bir sistem aranmadığı gerekçesiyle feshi geçersiz saysa dahi, geçerli fesih sebebi sayılabileceğini bir kararında şöyle açıklamıştır:[^1] > Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/4391, K. 2016/8053, T. 16.03.2016 > > "Dosya kapsamından davacının 2012 yılından itibaren performans düşüklüğü gösterdiği, açıklar verdiği, savunmalarında da bu hususu kabul ettiği, işyerinde 2010 yılından itibaren gelişim planları yapıldığı, gelişim planlarında ölçüm kriterleri belirtildiği, puanlarının olması gerekenden devamlı düşük olduğu ve şeflik toplantılarına biçimsel bir üslupla geçerli bir mazeret bildirmeksizin katılmadığı anlaşılmaktadır. İşçinin bu davranışlar karşısında işverenden iş ilişkisini sürdürmesinin beklenemeyeceğinden iş sözleşmesinin feshinde geçerli sebebin varlığının kabul edilmesi gerekir." Bu kararda belirleyici olan, işverenin performans düşüşünü tek bir olayla değil, yıllara yayılan ve ölçüm kriterleriyle desteklenen bir kayıt bütünüyle ortaya koymasıdır. Performans kriterlerinin nasıl objektif sayılacağı, savunma alma usulü ve ispat yükünün nasıl dağıldığı [Performans Düşüklüğü Fesih](/performans-dusuklugu-fesih) yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Sessiz istifa davranışı bu sürecin başlangıç noktası olabilir, ancak fesih kararının kendisi doğrudan bu davranışa değil, belgelenmiş performans düşüşüne dayanmalıdır. Durumunuza özel ön değerlendirme için [İşçi Bilgi Formu](/isci-bilgi-formu)'nu doldurabilirsiniz. \[isci\_formu\] ## Sessiz İstifa Haklı Fesih Sebebi Sayılabilir mi? Haklı fesih, İş Kanunu'nun 25. maddesinde sayılan sınırlı hallere dayanır ve işçinin ağır bir kusurunu gerektirir.[^2] Sessiz istifa davranışı, tek başına bu maddedeki hiçbir hale girmez. Çünkü kasıtlı bir kural ihlali değil, gönüllü çabanın azalmasıdır. İşçinin görevlerini kasıtlı olarak yerine getirmemesi, verilen talimatlara açıkça uymaması veya işi sabote edecek boyuta ulaşması durumunda tablo değişir. Bu noktada değerlendirme artık sessiz istifa değil, doğrudan görev ihmali veya itaatsizlik başlığı altında yapılır ve ayrı bir ispat yükü doğurur. ## İşveren Fesihten Önce Hangi Usul Şartlarına Uymalıdır? Otuz ve üzerinde işçi çalıştıran işyerlerinde, verim veya davranış kaynaklı bir fesihten önce işçinin yazılı savunması alınmadan sözleşme feshedilemez.[^3] Bu şart, sessiz istifa gerekçesiyle yapılacak bir fesih için de aynen geçerlidir. Savunma talebi yazılı yapılmalı ve işçiye makul bir süre tanınmalıdır. Bu adımın atlanması, gerekçe haklı olsa dahi feshi usul yönünden sakatlar ve işe iade davasında tek başına belirleyici bir eksiklik haline gelir. Sessiz istifa konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Sessiz İstifa Hakkında Sık Sorulan Sorular Sessiz istifa kavramıyla karşılaşan okuyucularımızın en çok sorduğu soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Sessiz istifa yapan işçi tazminatsız işten çıkarılabilir mi?** Hayır. Sessiz istifa tek başına haklı fesih sebebi değildir. İşveren, ancak belgelenmiş bir performans düşüklüğüne ve geçerli fesih usulüne dayanarak sözleşmeyi feshedebilir; bu durumda da kıdem ve ihbar tazminatı ödenir. ### **Sessiz istifa ile performans düşüklüğü aynı şey midir?** Hayır, ancak birbirine bağlı olabilirler. Sessiz istifa bir tutum tanımıdır; bu tutum somut ve ölçülebilir bir verim düşüşüne dönüştüğünde hukuki anlamda performans düşüklüğü değerlendirmesi devreye girer. ### **İşveren işçiyi sadece "isteksiz çalışıyor" diyerek uyarabilir mi?** Uyarı verilebilir, ancak bu uyarının sonuç doğurması için somut ve objektif kriterlere dayanması gerekir. Soyut ve öznel bir izlenime dayanan uyarı, ileride yapılacak bir feshin geçerliliğini güçlendirmez. ### **Sessiz istifa davranışı gösteren işçiden savunma istenebilir mi?** Evet, işveren durumu somut verilerle belgeleyip yazılı olarak savunma talep edebilir. Savunma süreci, fesih kararı öncesinde işçiye durumu düzeltme fırsatı da tanır. ### **Sessiz istifa nedeniyle yapılan fesihte işe iade davası riski var mı?** Evet, iş güvencesi kapsamındaki bir işçi için bu risk her zaman mevcuttur. Performans kriterlerinin objektif olmadığı veya savunma alınmadığı tespit edilirse mahkeme feshi geçersiz sayabilir. --- [^1]: Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/4391, K. 2016/8053, T. 16.03.2016 — ölçüm kriterleriyle belgelenen ve yıllara yayılan performans düşüklüğünün geçerli fesih sebebi sayılacağı. [^2]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 25 - İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı. [^3]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 19 - Sözleşmenin feshinde usul.