> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/rekabet-yasagi-sozlesmesi # Rekabet Yasağı Sözleşmesi **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Herkesle yapılamaz:** Yalnızca müşteri çevresine, üretim sırlarına veya işverenin işlerine dair bilgi edinme imkanı bulunan işçilerle geçerli olarak kurulabilir. - **Süre en fazla iki yıldır:** Özel durumlar dışında bu sınır aşılamaz. Daha uzun kararlaştırılsa bile hakim süreyi kendiliğinden sınırlandırır. - **Yazılı şekil geçerlilik şartıdır:** Sözlü olarak kararlaştırılan ya da sözleşmeye açıkça yazılmayan bir rekabet yasağı taahhüdü geçersizdir. - **Coğrafi sınır belirli olmalıdır:** Yargıtay, uygulanacak bölgenin açıkça gösterilmesini arar. Sınırı belirsiz bırakılan sözleşmeyi geçersiz sayar. - **İmzalamak zorunlu değildir:** Sözleşme ihtiyaridir. İmzalamayı reddeden işçi bu nedenle işten çıkarılamaz. - **İşveren her durumda ileri süremez:** İşveren haklı bir neden olmadan feshederse ya da işçi işverene yüklenebilir haklı bir nedenle ayrılırsa yasak sona erer. - **Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir:** İhlale dayalı davalar iş mahkemesinde değil, asliye ticaret mahkemesinde görülür. ### İçerik **Rekabet yasağı sözleşmesi, işçinin iş ilişkisi sona erdikten sonra belirli bir süre boyunca rakip bir işletmede çalışmasını veya kendi adına rakip bir iş kurmasını sınırlayan bir anlaşmadır.** Bu sözleşme [Türk Borçlar Kanunu'nun 444-447. maddelerinde](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf) düzenlenir ve geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen sıkı şartlara uyulması gerekir.[^1] Rekabet yasağı sözleşmesi konusunda avukatlarımızla görüşmek için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## Rekabet Yasağı Sözleşmesi Kimlerle Yapılabilir? Rekabet yasağı sözleşmesi, ancak işçinin iş ilişkisi sırasında müşteri çevresine, üretim sırlarına veya işverenin yaptığı işlere ilişkin bilgi edinme imkanı bulunan ve bu bilgilerin kullanılmasının işverene önemli bir zarar verebileceği hallerde geçerli olarak kurulabilir. İşçinin bu tür bilgilere erişimi yoksa, sözleşme geçersiz sayılır. Uygulamada bu sözleşme genellikle üst düzey yönetici, satış temsilcisi, ar-ge personeli ve müşteri portföyüyle doğrudan temas eden çalışanlarla yapılır. Sıradan bir üretim işçisiyle veya idari işlerde çalışan, işverenin ticari sırlarına erişimi bulunmayan bir personelle imzalanan rekabet yasağı hükmü, kanunun aradığı temel şartı taşımadığından mahkemece geçersiz sayılabilir. Rekabet yasağı sözleşmesi ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## İşçi Rekabet Yasağı Sözleşmesini İmzalamak Zorunda mıdır? Hayır. Rekabet yasağı sözleşmesinin imzalanması ihtiyaridir, işçi bu sözleşmeyi imzalamaya zorlanamaz. İşe girişte veya sonradan işveren tarafından sunulan bir rekabet yasağı taahhüdünü imzalamayı reddeden işçi, yalnızca bu sebeple geçerli bir feshe muhatap olmaz. Sözleşmede baştan itibaren rekabet yasağına ilişkin bir hüküm bulunmuyorsa, işveren işçiyi iş ilişkisi devam ederken böyle bir taahhüde de zorlayamaz. ## İşveren Rekabet Yasağı Karşılığında Bir Bedel Ödemek Zorunda mıdır? Hayır, Türk hukukunda işverenin rekabet yasağı süresince işçiye ayrıca bir bedel veya tazminat ödemesi kanuni bir zorunluluk değildir. Bu noktada Türk hukuku, işverenin karşı edim ödemesini kanuni yükümlülük haline getiren bazı yabancı hukuk sistemlerinden ayrılır. Taraflar sözleşmeyle işverenin işçiye bir karşı edim sağlamasını kararlaştırabilir, hakim de aşırı bulduğu bir rekabet yasağını sınırlarken böyle bir karşı edimin varlığını lehte bir unsur olarak değerlendirir. Karşı edim öngörülmemiş olması tek başına sözleşmeyi geçersiz kılmaz, ancak yasağın kapsamı çok geniş tutulmuşsa hakimin sınırlama kararında bu eksiklik işçi lehine sonuç doğurabilir. ## Rekabet Yasağının Süresi ve Kapsamı Ne Kadar Olabilir? Rekabet yasağı, özel durum ve koşullar bulunmadıkça **iki yılı aşamaz**. Kanunda öngörülen bu azami süre emredici niteliktedir. Taraflar sözleşmeyle daha uzun bir süre kararlaştırsa dahi, hakim süreyi kendiliğinden iki yıla indirir. Sözleşmede yer ve konu bakımından da makul sınırlar bulunmalıdır. Yasak, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürecek ölçüde geniş tutulamaz. Hakim, aşırı nitelikteki bir rekabet yasağını bütün durum ve koşulları değerlendirerek, işverenin işçiye tanıdığı olası karşı edimi de göz önünde bulundurarak kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir. ## Coğrafi Sınırı Belirsiz Bir Sözleşme Geçerli midir? Hayır. Yargıtay, rekabet yasağının uygulanacağı coğrafi bölgenin sözleşmede açık ve belirli biçimde gösterilmesi gerektiğini kabul eder. Bir kararında Yargıtay, coğrafi sınırı belirsiz bırakılan bir rekabet yasağı hükmünün, işçinin Anayasa'nın 48. maddesinde güvence altına alınan çalışma ve sözleşme hürriyetini ölçüsüz biçimde sınırlandırdığı gerekçesiyle geçersiz olduğuna hükmetmiştir.[^2] ## Rekabet Yasağı Sözleşmesi Yazılı Olmak Zorunda mıdır? Evet. Rekabet yasağı sözleşmesi, geçerlilik şartı olarak **yazılı şekilde** yapılmalıdır. Sözlü olarak kararlaştırılan veya iş sözleşmesinin genel hükümleri arasına açıkça yazılmayan bir rekabet yasağı taahhüdü geçerli sayılmaz. ## Cezai Şartın Yalnızca İşçi Aleyhine Öngörülmesi Sözleşmeyi Geçersiz Kılar mı? Hayır, bu noktada rekabet yasağı sözleşmesi genel kuralın istisnasını oluşturur. Türk Borçlar Kanunu, hizmet sözleşmelerine yalnızca işçi aleyhine konulan ve işverene herhangi bir karşı edim yüklemeyen cezai şartları geçersiz sayar. Ancak doktrin ve uygulamada rekabet yasağına bağlı cezai şartın tek taraflı olarak, yani yalnızca işçi aleyhine düzenlenmiş olması, bu sözleşmeyi geçersiz kılan bir neden olarak kabul edilmez. İşçinin rekabet etmeme yükümlülüğü, bu genel kuralın istisnası sayılır. ## İşveren Rekabet Yasağını Her Durumda İleri Sürebilir mi? Hayır. İş sözleşmesi, [İşverenin Haklı Fesih Sebepleri](/isverenin-hakli-fesih-sebepleri) arasında yer alan bir neden bulunmaksızın işveren tarafından feshedilirse veya işçinin işverene yüklenebilir bir haklı nedenle sözleşmeyi feshetmesi hallerinde, rekabet yasağı sona erer. Rekabet yasağı, ancak iş ilişkisinin işçinin kusuruyla veya işçinin kendi isteğiyle haklı bir neden olmaksızın sona erdiği durumlarda işveren tarafından ileri sürülebilir. ## Rekabet Yasağı İhlal Edilirse Ne Olur? Sözleşmede öngörülmüşse işveren, işçiden **cezai şart** talep edebilir. Cezai şart öngörülmemişse işveren, ihlal nedeniyle uğradığı zararın tazminini genel hükümlere göre talep edebilir. Mahkeme, aşırı görülen cezai şart tutarını işçinin ekonomik durumunu ve makul ölçüleri gözeterek kendiliğinden indirebilir. Uygulamada mahkemeler, işçinin aldığı ücretle orantısız derecede yüksek belirlenen cezai şart tutarlarını sıklıkla indirime tabi tutar. ## Rekabet Yasağı İhlali Davasına Hangi Mahkeme Bakar? Rekabet yasağının ihlaline dayalı davalarda görevli mahkeme **asliye ticaret mahkemesi**dir, iş mahkemesi değildir. Yargıtay, iş sözleşmesi devam ederken işçinin sadakat borcundan doğan rekabet etmeme yükümlülüğüne aykırılık iddialarının iş mahkemesinde görüleceğini, ancak iş ilişkisi sona erdikten sonra kararlaştırılan rekabet yasağı sözleşmesine dayalı uyuşmazlıkların Türk Ticaret Kanunu uyarınca mutlak ticari dava sayıldığını ve ticaret mahkemesinde görüleceğini kabul etmiştir.[^3] Bu ayrım pratikte önemlidir çünkü yanlış mahkemede açılan bir dava, görevsizlik kararıyla zaman kaybına yol açabilir. ## Rekabet Yasağı Sözleşmesi ile Gizlilik Sözleşmesi Aynı Şey midir? Hayır, ikisi farklı yükümlülükler içerir ve sıklıkla birbirine karıştırılır. Gizlilik sözleşmesi (NDA), işçinin iş ilişkisi sırasında öğrendiği ticari sırları süresiz olarak açıklamamasını sağlar ve işçinin başka bir işte çalışmasına engel olmaz. Rekabet yasağı sözleşmesi ise daha ileri giderek işçinin belirli bir süre boyunca rakip bir işte çalışmasını veya kendi işini kurmasını doğrudan yasaklar. Uygulamada işverenler genellikle her iki hükmü aynı sözleşme metninde birlikte düzenler, ancak her birinin geçerlilik şartları ve hukuki sonuçları ayrı ayrı değerlendirilir. ## Rekabet Yasağı Sözleşmesi Nasıl İptal Edilebilir? İşçi, rekabet yasağı hükmünün kanunda aranan şartları taşımadığını (süre, konu veya yer bakımından ölçüsüz olduğunu, yazılı yapılmadığını veya işçinin bilgiye erişim imkanı bulunmadığını) ileri sürerek hükmün geçersizliğinin tespiti için dava açabilir. Rekabet yasağı sözleşmesi konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Rekabet Yasağı Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular Rekabet yasağı sözleşmesine dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Rekabet yasağı sözleşmesi her işçi için geçerli olabilir mi?** Hayır, yalnızca müşteri çevresi veya üretim sırları gibi önemli bilgilere erişimi bulunan ve bu bilgilerin kullanılmasının işverene zarar verebileceği işçiler için geçerli olarak kurulabilir. ### **Rekabet yasağı sözleşmesi kaç yıl geçerli olabilir?** Kural olarak iki yılı aşamaz. Özel durum ve koşullar bu süreyi haklı kılmadıkça daha uzun bir yasak geçerli sayılmaz. ### **İşveren beni haksız yere işten çıkarırsa rekabet yasağı geçerliliğini korur mu?** Hayır, işverenin haklı bir neden olmaksızın feshi halinde rekabet yasağı sona erer, işçi rakip bir işte serbestçe çalışabilir. ### **Rekabet yasağını ihlal edersem ne ile karşılaşırım?** Sözleşmede cezai şart öngörülmüşse bu tutar talep edilebilir, öngörülmemişse işveren uğradığı zararın tazminini genel hükümlere göre isteyebilir. ### **Rekabet yasağı sözleşmesinden doğan davada hangi mahkeme görevlidir?** İş ilişkisi sona erdikten sonraki rekabet yasağı ihlallerinde görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir, iş mahkemesi değildir. ### **İşveren rekabet yasağı sözleşmesi imzalamamı isterse reddedebilir miyim?** Evet, rekabet yasağı sözleşmesinin imzalanması ihtiyaridir ve yalnızca bu sözleşmeyi imzalamayı reddettiğiniz için işten çıkarılamazsınız. --- [^1]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 444-447 — rekabet yasağı sözleşmesinin şartları ve sonuçları. [^2]: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2018/5108, K. 2020/2422, T. 05.03.2020 — coğrafi sınırı belirsiz bırakılan rekabet yasağı hükmünün çalışma ve sözleşme hürriyetini ölçüsüz sınırlandırdığı için geçersiz olduğu. [^3]: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/1534, K. 2021/6811, T. 03.12.2021 — iş ilişkisi sona erdikten sonraki rekabet yasağına dayalı uyuşmazlığın mutlak ticari dava sayıldığı ve asliye ticaret mahkemesinde görüleceği.