> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/memuriyet-kademeleri-nelerdir # Memuriyet Kademeleri Nelerdir? **Kategori:** İdare Hukuku ### Özet - **Derece:** 1'den 15'e kadar sıralanan, memurun hiyerarşik konumunu gösteren birim; 1 en yüksek derecedir. - **Kademe:** Her derece içinde 1'den 3'e kadar ilerleyen, yalnızca aylığı etkileyen alt birim. - **Kademe ilerlemesi şartı:** Bulunduğu kademede en az bir yıl hizmet ve ilerleyebileceği bir üst kademenin bulunması. - **Derece yükselmesi şartı:** Üç yıllık süre şartının yanında üst derecede boş kadro ve aranan niteliklerin bulunması. - **Giriş derecesi:** Öğrenim süresi uzadıkça memuriyete giriş derecesi yükselir, yani rakam küçülür. ### İçerik **Memuriyet kademeleri**, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun devlet memurlarını sınıf, derece ve kademe olmak üzere üç eksende sınıflandırdığı sistemin bir parçasıdır. Kademe, bir memurun bulunduğu derece içindeki maaş kademesini, yani görev ve sorumluluk değişmeden yalnızca aylıkta sağlanan ilerlemeyi ifade eder. Derece ise ayrı bir kavramdır ve memurun kurumdaki hiyerarşik konumunu, yani görevin önem ve sorumluluk düzeyini yansıtır. ## Derece ve Kademe Arasındaki Fark Nedir? 657 sayılı Kanuna tabi her memur, göreve başladığı andan itibaren bir derece ve o derece içinde bir kademeyle tanımlanır; örneğin "9/1" ifadesi 9. dereceyi ve bu derecenin 1. kademesini gösterir. **Derece**, 1'den 15'e kadar sıralanır ve rakam küçüldükçe derece yükselir, yani 1. derece en yüksek, 15. derece en düşük konumu ifade eder. **Kademe** ise her derece içinde 1'den 3'e kadar ilerleyen, memurun aynı derecede geçirdiği süreye bağlı maaş artışını gösteren alt birimdir. Bir memur önce aynı derece içindeki kademelerde ilerler, üçüncü kademeyi tamamladıktan sonra derece yükselmesiyle bir üst dereceye geçer. Görev ve sorumluluk yalnızca derece değiştiğinde artar; kademe ilerlemesi görevi değiştirmez, sadece kazanılmış hak aylığını yükseltir. ## Kademe İlerlemesinin Şartları Nelerdir? Kademe ilerlemesi, 657 sayılı Kanunun **64\. maddesinde** iki şarta bağlanmıştır.[^1] Memurun bulunduğu kademede en az **bir yıl** hizmet süresini doldurmuş olması ve derecesi içinde ilerleyebileceği bir üst kademenin bulunması gerekir. Bu şartlar sağlandığında kademe ilerlemesi kendiliğinden gerçekleşir, memurun ayrıca başvurusuna veya bir onay işlemine gerek kalmaz. İlerleme, hak kazanılan tarihten itibaren geçerli sayılır. Kanun ayrıca iki ayrı ek kademe imkanı tanır. Son **sekiz yıl** içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memura bir kademe ilerlemesi daha uygulanır; kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde zorunlu hizmetle görev yapan memura da bu yörede fiilen geçirilen her iki yıl için ayrı bir kademe ilerlemesi verilir. Kademe ilerlemesinin şartları sonradan sağlanmadığının anlaşılması halinde, verilmiş olan ilerleme geçerli olduğu tarihten itibaren iptal edilir. ## Derece Yükselmesinin Şartları Nelerdir? Derece yükselmesi, kademe ilerlemesinden farklı olarak sadece süreye değil, boş kadronun varlığına da bağlıdır. Memurun bulunduğu derece içinde en az **üç yıl** ve bu derecenin üçüncü kademesinde en az **bir yıl** kalmış olması aranır; buna ek olarak üst derecede boş bir kadronun bulunması ve memurun bu kadronun gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekir. Nitelik ve boş kadro şartı sağlanmazsa süre şartı tek başına derece yükselmesi için yeterli olmaz, memur bir üst dereceye geçmeden aynı derecenin kademelerinde bekler. ## Öğrenim Durumuna Göre Giriş Derece ve Kademesi Nasıl Belirlenir? Bir kişi memuriyete ilk kez atandığında hangi derece ve kademeden başlayacağı, kural olarak öğrenim süresiyle belirlenir; öğrenim süresi uzadıkça giriş derecesi yükselir, yani rakam küçülür. 657 sayılı Kanunun **36\. maddesi**, bu giriş derece ve kademelerini öğrenim düzeyine göre sınıflandırır.[^2] Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan öğrenim düzeyleri için genel esas olan giriş derece ve kademesini gösterir. | Öğrenim Durumu | Giriş Derecesi | Giriş Kademesi | | --- | --- | --- | | İlkokul | 15 | 1 | | Ortaokul ve dengi | 14 | 2 | | Lise ve dengi | 13 | 3 | | Ön lisans (2 yıllık yüksekokul) | 10 | 2 | | Lisans (4 yıllık fakülte/yüksekokul) | 9 | 1 | Bu tablo genel esası gösterir; askerlik hizmeti, yüksek lisans, doktora veya belirli mesleklerde (tabiplik, mühendislik, mimarlık gibi) dört-beş yıl ve üzeri süren öğrenim gibi haller intibak sırasında giriş derece ve kademesine ayrıca ilave yapılmasını gerektirir. Örneğin yüksek lisans ve doktorasını tamamlamış bir kişi, öğrenimine göre belirlenen giriş derece ve kademesine bir derece ve bir kademe eklenerek intibak ettirilir. ## Ek Gösterge Derece ile Nasıl İlişkilidir? Ek gösterge, memurun aylığına derece ve kademesine bağlı olarak eklenen ve emekli aylığı hesabında da dikkate alınan ayrı bir puandır. Ek gösterge miktarı sabit bir oran değildir; memurun sınıfı, unvanı ve bulunduğu derece birlikte değerlendirilerek kanuna ekli cetvelden belirlenir. Bu nedenle aynı dereceye sahip iki memur farklı sınıf veya unvanlarda görev yapıyorsa farklı ek gösterge alabilir. Derece yükselmesi genellikle ek göstergeyi de yükseltir, ama bu ilişki unvana göre değişkenlik gösterir. Uygulamada memurlar arasında en çok karışan konulardan biri, kademe ilerlemesinin bir unvan veya kadro değişikliği doğurup doğurmadığıdır; kademe ilerlemesi yalnızca aylığı etkiler, memurun bulunduğu kadroyu veya unvanını değiştirmez. Kadro veya görev yeri değişikliği için ayrı bir idari işlem, örneğin naklen atama, gerekir. Bu sürecin işleyişini [Naklen Atama (Kurum İçi Atama) Nedir?](/naklen-atama-nedir) yazımızda ayrıca anlattık. Memuriyet kademeleri konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. Memuriyet kademeleri konusunda detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Memur özlük hakları ile ilgili sorularınız için [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Memuriyet Kademeleri Hakkında Sık Sorulan Sorular Memuriyet kademeleri hakkında en çok sorulan soruları burada yanıtladık. ### **Kademe ilerlemesi için memurun başvuru yapması gerekir mi?** Hayır. Şartlar (bir yıllık süre ve ilerleyebileceği bir kademenin bulunması) sağlandığında kademe ilerlemesi kendiliğinden, ayrı bir işleme gerek kalmaksızın gerçekleşir. ### **Disiplin cezası alan memurun kademe ilerlemesi durur mu?** Disiplin cezası tek başına olağan kademe ilerlemesini durdurmaz; ancak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ayrıca uygulanmışsa bu ceza süresince ilerleme gerçekleşmez. Ayrıca disiplin cezası, son sekiz yılda ceza almama şartına bağlı ek kademe imkanını da ortadan kaldırır. ### **Aynı derecede iki memurun maaşı neden farklı olabilir?** Aynı derecede olsalar bile memurlar farklı kademelerde bulunabilir; ayrıca sınıf, unvan ve ek göstergedeki farklar da aylık tutarını değiştirir. ### **Derece yükselmesi otomatik mi gerçekleşir?** Hayır. Süre şartının yanında üst derecede boş kadro bulunması ve memurun bu kadronun aradığı nitelikleri taşıması da gerekir; bu şartlar sağlanmazsa yükselme gerçekleşmez. --- [^1]: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 64. [^2]: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 36.