> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/makine-kiralama-sozlesmesi

# Makine Kiralama Sözleşmesi Örneği

**Kategori:** Ticaret Hukuku, Örnek Dilekçe

### Özet
Makine kiralama sözleşmesi örneği, iş makinesi ve ekipmanın teslimini, çalışma saatine göre bedeli, bakım ve arıza sorumluluğunu, sigortayı, hasarı ve iadeyi Türk Borçlar Kanunu'nun genel kira hükümlerine göre düzenler. Operatörlü kiralama ise çoğu zaman hizmet sözleşmesi sayılır.

### İçerik
\[dilekce\_ornegi baslik="Makine Kiralama Sözleşmesi Örneği"\]

MAKİNE VE EKİPMAN KİRALAMA SÖZLEŞMESİ

1.  TARAFLAR KİRAYA VEREN : {Kiraya Veren Unvanı} – Vergi No: {Kiraya Veren Vergi No} – Adres: {Kiraya Veren Adresi} KİRACI : {Kiracı Ad Soyad / Unvan} – T.C. Kimlik No / Vergi No: {Kiracı Kimlik / Vergi No} – Adres: {Kiracı Adresi}
    
2.  KİRALANAN Makine: {Tür: ekskavatör / forklift / jeneratör / vinç / CNC tezgah} – Marka / Model: {Marka Model} – Seri No: {Seri No} – Üretim Yılı: {Yıl} – Çalışma saati (teslim): {Teslimdeki Çalışma Saati} – Aksesuar ve ekleri: {Liste}. Makinenin teslim anındaki durumu EK-1 teslim tutanağında gösterilmiştir.
    
3.  KULLANIM YERİ VE AMACI Makine, yalnızca {Şantiye / Tesis Adresi} adresinde ve {Kullanım Amacı} amacıyla kullanılır; kiraya verenin yazılı izni olmadan başka yere nakledilemez ve üçüncü kişiye kullandırılamaz.
    
4.  SÜRE Kira süresi {Başlangıç Tarihi} tarihinde başlar ve {Bitiş Tarihi} tarihinde sona erer. Taraflardan biri süre bitiminden {Yenilememe Bildirim Süresi} gün önce yazılı bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı şartlarla {Süre} uzar.
    
5.  KİRA BEDELİ 5.1. Kira bedeli {Aylık / günlük / çalışma saati başına} {Kira Bedeli} TL + KDV'dir; aylık {Aylık Çalışma Saati Sınırı} çalışma saatini aşan kullanım için saat başına {Ek Saat Bedeli} TL ek bedel ödenir. 5.2. Bedel, her ayın {Ödeme Günü}. gününe kadar peşin olarak {IBAN} hesabına ödenir; gecikmede aylık %{Oran} gecikme faizi işler. 5.3. Nakliye, kurulum ve söküm {Kiraya veren / kiracı} tarafından karşılanır.
    
6.  TESLİM VE İADE 6.1. Makine, EK-1 tutanağıyla çalışır ve bakımlı durumda teslim edilir; kiracı, teslimde fark ettiği görünür kusurları {Kusur Bildirim Süresi} gün içinde yazılı olarak bildirir ve bu kusurlar tutanağa eklenir. 6.2. Kiracı, süre sonunda makineyi normal kullanımdan doğan aşınma dışında teslim aldığı durumda, temiz ve yakıt seviyesi {Seviye} olarak iade eder; iade tutanağı birlikte düzenlenir. 6.3. Geç iadede her gün için günlük kira bedelinin {Kat} katı tutarında bedel ödenir.
    
7.  OPERATÖR Makine {Operatörlü / operatörsüz} kiralanmıştır. {Operatörlü kiralamada: Operatör kiraya verenin işçisidir; ücret, SGK ve iş güvenliği yükümlülüğü kiraya verene aittir; kiracı, operatöre yalnızca iş talimatı verir.} {Operatörsüz kiralamada: Kiracı, makineyi yalnızca geçerli operatör belgesine sahip kişilere kullandırır ve belge örneklerini kiraya verene sunar.}
    
8.  BAKIM VE ARIZA 8.1. Günlük kontrol, yağ ve yakıt ikmali ile temizlik kiracıya; periyodik bakım ve yıpranmadan doğan onarım kiraya verene aittir. 8.2. Kiracı, arızayı derhal bildirir ve makineyi kullanmaya devam etmez; kiraya veren, arızaya {Müdahale Süresi} saat içinde müdahale eder ve {Onarım Süresi} gün içinde giderilemeyen arızada eşdeğer makine sağlar ya da arıza süresi için kira bedeli alınmaz. 8.3. Kiracının kusurlu kullanımından doğan arıza ve hasar kiracı tarafından ödenir.
    
9.  HASAR, KAYIP VE SİGORTA 9.1. Makine, kiraya veren tarafından {Makine kırılması / kasko / üçüncü şahıs mali sorumluluk} sigortasıyla sigortalanmıştır; sigortanın karşılamadığı muafiyet ve kiracının kusurundan doğan zararlar kiracıya aittir. 9.2. Makinenin kiracının zilyetliğindeyken çalınması ya da tamamen hasar görmesi halinde kiracı, kusursuz olduğunu ispat edemediği ölçüde, makinenin {Rayiç Değeri} TL olarak belirlenen değerinden sigortadan karşılanmayan kısmı öder. 9.3. Makinenin kullanımı sırasında üçüncü kişilere ve çevreye verilen zarardan kiracı sorumludur.
    
10.  MÜLKİYET Makinenin mülkiyeti kiraya verende kalır; kiracı, makineyi rehin ve haciz konusu yapamaz, üzerindeki mülkiyet etiketlerini çıkaramaz ve üçüncü kişilerin haciz girişiminde kiraya verenin mülkiyetini bildirir.
     
11.  FESİH 11.1. Kiracının kira bedelini {Gecikme Süresi} gün geciktirmesi, makineyi izinsiz nakletmesi ya da kullandırması halinde kiraya veren, yazılı ihtarla sözleşmeyi feshedebilir ve makineyi geri alır. 11.2. Kiraya verenin arızayı süresinde gidermemesi halinde kiracı sözleşmeyi feshedebilir.
     
12.  UYUŞMAZLIK Bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda {İl} mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir.
     
13.  YÜRÜRLÜK İki nüsha düzenlenen bu sözleşme {Tarih} tarihinde imzalanmıştır.
     

KİRAYA VEREN : {Kiraya Veren Yetkilisi} – {İmza ve Kaşe} KİRACI : {Kiracı Ad Soyad / Unvan} – {İmza ve Kaşe}

EK-1 : Teslim tutanağı ve fotoğraflar EK-2 : Sigorta poliçesi EK-3 : Operatör belgeleri

\[/dilekce\_ornegi\]

## Makine Kiralama Sözleşmesi

Makine kiralama sözleşmesi, iş makinesi, üretim tezgahı ya da jeneratör gibi bir ekipmanın **mülkiyeti kiraya verende kalmak** üzere belirli süre ve bedel karşılığında kiracının kullanımına bırakıldığı sözleşmedir. Sözleşme, [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)'nun **genel kira hükümlerine** tabidir, konut ve çatılı işyeri kiralarına özgü koruyucu hükümler burada uygulanmaz.

Taraflar hasar, bakım ve fesih şartlarını serbestçe belirler, tek önemli sınır kiraya verenin teslim ve bakım borcudur. Makineyi amaçlanan kullanıma **elverişli** teslim etme ve sözleşme süresince bu durumda tutma borcu, kiracı aleyhine genel işlem koşuluyla değiştirilemez.[^1] Matbu sözleşmelerdeki "makine olduğu gibi teslim edilmiştir" türü kayıtlar bu yüzden kiracıyı her zaman bağlamaz.

Makinenin tek başına kiralanması **adi kiradır**. Makinelerle donatılmış faal bir işletmenin ürün devşirmek üzere kiralanması ise **ürün kirası** sayılabilir ve ayrı kurallara tabidir.[^2] Araç kiralamasının uzun süreli biçimi [Uzun Dönem Araç Kiralama Sözleşmesi Örneği](/uzun-donem-arac-kiralama-sozlesmesi) yazımızda, bedelsiz kullandırma ise [Kullanım Ödüncü Sözleşmesi Örneği](/kullanim-oduncu-sozlesmesi) yazımızda anlatılıyor.

## Makine Kiralama ile Finansal Kiralama Farkı

Makine kiralamada kiraya veren makineyi süreli olarak kullandırır ve süre sonunda makine ona döner, finansal kiralama ise bir **finansman yöntemidir** ve yalnızca yetkili kuruluşlarca yapılabilir. Finansal kiralamada kiraya veren, kiracının talebi ve seçimi üzerine malı üçüncü kişiden ya da kiracıdan satın alıp her türlü faydayı sağlamak üzere kiracıya bırakır.[^3]

Kanun bir kiralamayı finansal kiralama saymak için dört ölçütten **birini** arar. Mülkiyetin süre sonunda kiracıya geçmesi, kiracıya malı **rayiç bedelin altında** satın alma hakkı tanınması, kira süresinin malın ekonomik ömrünün **yüzde sekseninden** fazlasını kapsaması ya da kira ödemelerinin bugünkü değerinin rayiç bedelin **yüzde doksanını** aşması bu ölçütlerdir.

Kiralayan olarak yalnızca finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları sayılır. Sıradan bir kiraya veren sözleşmeye satın alma opsiyonu eklese bile ilişki 6361 sayılı Kanun kapsamına **girmez**. Muhasebe tarafında da fark vardır, makine kirası kiracı için gider yazılırken finansal kiralamada makine kiracının aktifine alınır ve amortisman ayrılır.

Makineyi uzun süre kullanacak işletme için satın alma da bir seçenektir, mülkiyetin geçişi ve ayıp hükümleri [Taşınır Satış Sözleşmesi Örneği](/tasinir-satis-sozlesmesi) yazımızda anlatılıyor.

![Makine kiralama sözleşmesini finansal kiralamadan ayıran ölçütleri karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/makine-kiralama-ile-finansal-kiralama-farki.webp "Makine Kiralama ile Finansal Kiralama Farkı")

Makine Kiralama ve Finansal Kiralama

## Sözleşmede Hangi Hükümler Bulunmalıdır?

Sözleşme makineyi **seri numarasıyla** tanımlar, kullanım yerini sınırlar ve bedeli süre ya da **çalışma saati** bazında belirler. Çalışma saati sınırı olmayan aylık kiralamada makine vardiyalı kullanılabilir ve yıpranma bedele yansımaz, bu yüzden **saat sayacı okuması** teslim ve iade tutanağına yazılır.

Kısa süreli şantiye kiralamaları çoğu zaman **sözleşmesiz** yapılıyor. Teslim tutanağı olmadan verilen makine hasarlı dönerse kiraya veren, hasarın kiracının elindeyken oluştuğunu ispatlamakta zorlanır ve fotoğraflı tutanak bu yüzden sözleşmenin en değerli ekidir.

Sözleşmede şu başlıklar bulunur:

-   Makinenin seri numarası, yılı ve teslim anındaki durumu
-   Kullanım yeri ve nakil yasağı
-   Süre, uzama ve geç iade bedeli
-   Bedel, çalışma saati sınırı ve ek saat ücreti
-   Operatörlü ya da operatörsüz kiralama şartı
-   Günlük bakım ile periyodik bakım ayrımı
-   Arıza müdahale süresi ve eşdeğer makine
-   Sigorta kapsamı ve muafiyet
-   Çalınma ve tam hasar bedeli
-   Mülkiyet ve haciz bildirimi
-   Fesih sebepleri

Nakliye ve kurulum sorumluluğu **ayrıca yazılır**. Ağır makinelerde nakliye bedeli kira bedelini aşabilir ve kurulum sırasındaki hasarın kime ait olduğu çoğunlukla nakliyeyi kimin üstlendiğine göre belirlenir.

## Operatörlü Kiralamada Sorumluluk Nasıl Değişir?

Operatörlü kiralamada operatörün ücret, sigorta ve iş güvenliği sorumluluğu **kiraya verende** kalır, ilişki de çoğu zaman kira olmaktan çıkıp **hizmet sözleşmesi** sayılır. Makine kiracının kullanımına tamamen bırakılmıyorsa belirleyici olan sözleşmenin adı değil bu fiili düzendir. Yargıtay bu ayrımı şöyle ortaya koymuştur.[^4]

> Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2017/5679, K. 2019/2771, T. 01.04.2019
> 
> "Somut olayda; taraflar arasında düzenlenen sözleşme incelendiğinde; davacı şirkete ait iş makinesinin, yine davacı tarafından istihdam edilen operatör tahsis edilerek davalının iş sahasında çalıştırılacağının kararlaştırıldığı, iş makinesinin tamamen davalının kullanımına terk edilmediği, operatörün çalışma saatlerinin sınırlandırıldığı ve sürenin aşılması halinde fazla mesai olarak değerlendirileceğinin belirlendiği, operatörün maaş ve SSK giderlerinin, makinenin günlük bakım, madeni yağ ve filtre masraflarının davacı tarafından karşılanacağı anlaşılmıştır. Bu durumda, taraflar arasındaki hukuki ilişki, kira sözleşmesinden değil, hizmet sözleşmesinden kaynaklanmaktadır."

Nitelendirme **görevli mahkemeyi** de değiştirir. Kira uyuşmazlıklarına sulh hukuk mahkemesi bakarken iki tarafın tacir olduğu operatörlü hizmet ilişkisinde asliye ticaret mahkemesi görevlidir, görev kuralı da mahkemece **kendiliğinden gözetilir**. Yanlış mahkemede açılan dava yıllar sonra görevsizlikle geri dönebilir.

Operatör kiraya verenin işçisidir ve kiracı ona yalnızca iş talimatı verir. Aynı şantiyeyi paylaşan işverenler iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde iş birliği ve koordinasyon yapmak zorunda olduğundan kiracı da bu sorumluluğun **dışında kalmaz**.[^5] Operatörün kaza geçirmesi halinde işçinin hakları [İş Kazası Tazminatı Davası](/is-kazasi-tazminati-davasi) yazımızda anlatılıyor.

Operatörsüz kiralamada ise belge kontrolü **kiracıya düşer**. Kiracı makineyi yalnızca geçerli operatör belgesi olan kişilere kullandırır, belgesiz kullanımda oluşan hasar ve kaza hem sözleşmeye aykırılık hem de sigorta teminatı açısından ciddi risk doğurur.

![Operatörlü kiralamada sözleşme niteliği, görevli mahkeme ve iş güvenliği kuralları](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/operatorlu-kiralamada-sorumluluk-nasil-degisir.webp "Operatörlü Kiralamada Sorumluluk Nasıl Değişir")

Operatörlü Kiralamanın Hukuki Sonuçları

## Makine Arızalanırsa Kira Bedeli Ödenir mi?

Kiracının kusuru olmayan bir arızada kiracı, arızanın kiraya verence öğrenilmesinden giderilmesine kadar geçen süre için kira bedelinden **arızayla orantılı indirim** isteyebilir.[^6] Arıza makineyi hiç kullanılamaz hale getirmişse indirim **bedelin tamamına** ulaşabilir.

Kiracı ayrıca arızanın uygun bir sürede giderilmesini isteyebilir. Süre içinde giderilmezse arızayı kiraya veren hesabına gidertip bedelini kiradan düşebilir ya da makinenin **ayıpsız benzeriyle** değiştirilmesini talep edebilir.[^7] Kullanımı ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde engelleyen ve verilen sürede giderilmeyen arızada kiracı sözleşmeyi **feshedebilir**.

Kiraya veren de onarım yerine uygun sürede makineyi ayıpsız benzeriyle değiştirebilir. Sözleşmedeki müdahale süresi ve eşdeğer makine hükmü bu kanuni hakları saat ve gün bazında somutlaştırır.

Kiracının **kusurlu kullanımından** doğan arıza ise kiracıya aittir. Aşırı yükleme, uygun olmayan yakıt ya da günlük bakımın ihmali sebebiyle oluşan arızayı kiracı öder, çünkü olağan kullanım için gereken temizlik ve bakım giderleri kanunen kiracıya aittir. Yıpranmadan doğan onarım ve periyodik bakım ise **kiraya verende** kalır.

## Makine Hasar Görür veya Çalınırsa Ne Olur?

Kiracı makineyi teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür ve **kusuruyla** oluşan hasarı öder, sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve yıpranmadan ise **sorumlu değildir**.[^8] Kiracının sona ermede sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zarar dışında ayrıca tazminat ödeyeceğine ilişkin önceden verdiği taahhüt de **geçersizdir**.

Çalınma ya da tam hasarda makinenin değeri tartışma konusu olur. Sözleşme **rayiç değeri** baştan belirler ya da belirleme yöntemini yazar, aksi halde değer uyuşmazlıkta bilirkişiyle tespit edilir. Sigorta muafiyeti ve makinenin kullanılamadığı süre için kira kaybı da ancak kiracının kusuruna bağlanarak kiracıya yüklenebilir.

Haciz riski ayrıca yönetilir. İcra dairesi, kiracının elinde bulunan taşınırı **kiracının malı sayar** ve kiraya veren bu karineyi ancak makinenin **kira sözleşmesiyle** kiracıda bulunduğunu ispatlayarak aşar.[^9] İstihkak iddiasına itiraz edilir ve icra mahkemesi takibin devamına karar verirse kiraya veren kararın tebliğinden itibaren **yedi gün** içinde istihkak davası açmak zorundadır.

![Olağan yıpranma, kusurlu kullanım, çalınma ve hacizde sorumluluğu gösteren tablo](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/makine-hasar-gorur-veya-calinirsa-ne-olur.webp "Makine Hasar Görür veya Çalınırsa Ne Olur")

Hasar, Çalınma ve Hacizde Sorumluluk

## Makine Kiralama Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Makine kiralama sözleşmesinde vergi, erken iade ve depozito, şantiyelerden en sık gelen sorular.

### Makine kira bedeline KDV uygulanır mı?

Evet, ticari faaliyet kapsamında yapılan makine kiralaması KDV'ye tabidir ve kiraya veren fatura düzenler.

### Kiracı makineyi başka şantiyeye götürebilir mi?

Sözleşmede nakil yasağı varsa götüremez. İzinsiz nakil fesih sebebidir ve sigorta poliçesi belirli bir adresle sınırlıysa teminat dışında kalma riski doğurur.

### Makine sözleşme süresi bitmeden iade edilebilir mi?

Kiracı makineyi erken iade edebilir, ancak kira borcu makinenin benzer koşullarla yeniden kiralanabileceği makul bir süre boyunca devam eder. Kiracı bu süre dolmadan kiraya verenin kabul edebileceği, ödeme gücü olan yeni bir kiracı bulursa borcu sona erer. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.325)

### Makine kiralamada depozito alınabilir mi?

Evet, kiraya veren hasar ve bedel güvencesi olarak depozito ya da teminat mektubu isteyebilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarındaki üç aylık güvence sınırı makine kiralamasında uygulanmaz, depozito iade tutanağından sonra hasar düşülerek geri verilir.

### Yurt dışından kiralanan makinede hangi hukuk uygulanır?

Taraflar uygulanacak hukuku seçebilir. Seçim yapılmamışsa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk uygulanır ve bu kural olarak kiraya verenin işyerinin bulunduğu ülkenin hukukudur. (5718 sayılı MÖHUK m.24)

---

[^1]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.301 - kiraya verenin teslim ve bakım borcu.
[^2]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.357 - ürün kirasının tanımı.
[^3]: 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.3 ve 18 - finansal kiralamanın tanımı ve kiralayan kuruluşlar.
[^4]: Yargıtay 3. HD, E. 2017/5679, K. 2019/2771, T. 01.04.2019 - operatörlü iş makinesi sözleşmesinin hizmet sözleşmesi niteliği ve görevli mahkeme.
[^5]: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.23 - aynı çalışma alanını paylaşan işverenlerin koordinasyonu.
[^6]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.307 - kira bedelinin indirilmesi.
[^7]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.306 - ayıbın giderilmesini isteme ve fesih.
[^8]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.334 - kiralananın geri verilmesi ve kiracının sorumluluğu.
[^9]: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.97 ve 97/a - üçüncü kişinin istihkak iddiası ve mülkiyet karinesi.