> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/kademeli-emeklilik

# Kademeli Emeklilik Nedir ve Şartları Nelerdir?

**Kategori:** Hukuki Gündem

### Özet
- Kademeli emeklilik yasalaşmadı ve 2/2755 sayılı TBMM teklifi 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe başlayanların yaş şartını kademeli düşürmeyi öneriyor.
- 5510 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi 1999-2008 arası ilk sigortalılar için kadında 58, erkekte 60 yaş ve işçide 7000 prim günü şartını uygular.
- 2/2755 sayılı teklifteki satırı ilk sigortalılık tarihi belirlediği için bu tarih e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünden kontrol edilmelidir.


### İçerik
**Kademeli emeklilik**, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanların emeklilik yaşını, işe başlama yılına göre kademeli biçimde düşürmeyi öneren kanun teklifine verilen addır. Bu teklif yasalaşmadığı için söz konusu sigortalılara şu an 5510 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi uygulanır ve **bugünkü şartlar** kadında 58, erkekte 60 yaş ile işçide 7000 prim günüdür. Teklif çıkarsa kapsama, bu iki tarih arasında işe başlayan işçiler, Bağ-Kur'lular ve memurlar girer.

Yazı, TBMM'deki teklif kaydına ve kanunun güncel metnine dayanıyor. Henüz yürürlükte olmayan bir düzenleme anlatıldığı için her rakamın hangi belgeden geldiği ayrıca belirtildi.

## Kademeli Emeklilik Teklifi Hangi Aşamada?

Kademeli emeklilik, yürürlükte olan bir kural değil, **Meclis'te bekleyen bir teklifin** konusudur. [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)'deki 5510 sayılı Kanun metninde bu yönde bir değişiklik yer almıyor.

Elimizdeki en ayrıntılı metin, Edirne Milletvekili Ediz Ün'ün teklifidir. TBMM'ye 5-6 Aralık 2024'te sunulan **2/2755** esas numaralı teklif Plan ve Bütçe Komisyonu'na, tali olarak Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'na havale edilmiştir.[^1] **Komisyondan geçtiğine** dair bir kayıt tespit edilemedi.

## Kademeli Emeklilik Kimleri Kapsıyor?

Kademeli emeklilik teklifi, **8/9/1999 ile 30/4/2008** arasında işe başlayan işçileri, Bağ-Kur'lu esnafı ve tarım sigortalısını, eski Emekli Sandığı'na bağlı memuru kapsıyor. Teklif metni bunu 506, 1479, 2925 ya da 5434 sayılı kanunlara tabi olarak işe başlayıp 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı sayılanlar diye yazıyor. 1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar kapsamın dışında kalıyor.

Sınır tarihlerin bir gerekçesi var. Teklifin gerekçesine göre 8 Eylül 1999'dan bir gün önce ve bir gün sonra işe başlayan iki çalışan arasında emeklilikte **17 yıl** fark doğdu ve bu fark **eşitlik ilkesiyle** bağdaşmıyor.

8 Eylül 1999'dan önce ilk kez sigortalı olanlar da teklifin dışında. Onların yaş şartı EYT düzenlemesiyle kalktı, ayrıntısı [EYT Şartları Nelerdir](/eyt-sartlari-nelerdir) yazısında anlatılıyor. 2002'de yürürlüğe giren eski kademeli geçiş tablosu ise ayrı bir konudur ve [Kademeli Emeklilik Geçiş Şartları](/kademeli-emeklilik-gecis-sartlari) yazısında anlatılıyor.

![Teklifin kapsadığı 8 Eylül 1999 ve 30 Nisan 2008 sınır tarihlerini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/kademeli-emeklilik-kimleri-kapsiyor.webp "Kademeli Emeklilik Kimleri Kapsıyor")

Kademeli Emeklilik Kimleri Kapsıyor

## Bugünkü Kural: Geçici 9. Maddedeki Yaş ve Prim Şartları

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında **ilk defa sigortalı sayılanlara** 5510 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi uygulanır. Madde, sigortalılık türüne göre **dört ayrı şart** öngörüyor.

| Sigortalılık türü | Yaş | Prim ya da sigortalılık şartı |
| --- | --- | --- |
| 4/1-a (işçi) | Kadın 58, erkek 60 | 7000 prim günü ya da 25 yıldan beri sigortalı olup 4500 prim günü |
| 4/1-b (Bağ-Kur) | Kadın 58, erkek 60 | 25 tam yıl prim. Seçenek: kadın 60, erkek 62 yaş ve 15 tam yıl prim |
| 4/1-c (memur) | Kadın 58, erkek 60 | 25 tam yıl prim. Seçenek: 61 yaş ve 15 tam yıl prim |
| 2925 sayılı Kanun (tarım) | Kadın 58, erkek 60 | 15 yıldan beri sigortalı olup 3600 prim günü |

Geçici 9'un (b) ve (c) fıkraları 15 tam yıllık seçeneği "kısmi yaşlılık aylığı" olarak adlandırıyor. Tabloyu uygulamaya geçirmeden önce kişinin hangi sigortalılık türünde ilk sigortalı olduğuna bakmak gerekir, çünkü yaşlılık aylığının genel koşulları [Yaşlılık Aylığı](/yaslilik-ayligi) yazısında ayrıca anlatılıyor.

## 2/2755 Sayılı Teklifin Yaş ve Prim Tablosu

2/2755 sayılı teklif, işe başlama yılına göre kadında **43 ile 49**, erkekte **45 ile 51** arasında değişen bir yaş şartı ve **6250 ile 6925** arasında bir prim günü şartı öngörüyor. Teklifin tablosu aşağıdaki gibidir. **Yaş ve prim günü şartlarının ikisi birlikte** aranıyor.

| İşe başlama dönemi | Kadın yaş | Erkek yaş | Prim günü |
| --- | --- | --- | --- |
| 8/9/1999 sonrası (a bendi) | 43 | 45 | 6250 |
| 2000 | 43 | 45 | 6325 |
| 2001 | 43 | 45 | 6400 |
| 2002 | 43 | 45 | 6475 |
| 2003 | 44 | 46 | 6550 |
| 2004 | 45 | 47 | 6625 |
| 2005 | 46 | 48 | 6700 |
| 2006 | 47 | 49 | 6775 |
| 2007 | 48 | 50 | 6850 |
| 1/1/2008 - 30/4/2008 | 49 | 51 | 6925 |

Teklif, geçici 9'a yeni bir fıkra ekleyecek. Tablodaki şartlar, geçici 9'un ilk dört fıkrasındaki **sigortalı lehine olan hükümler saklı kalmak** üzere uygulanıyor.

### Gerekçe ile Madde Metni Arasındaki Farklar

Teklifin gerekçe tablosu ile madde metni her yerde örtüşmüyor. 2007 yılında gerekçe tablosu kadın için **6825**, erkek için 6850 gün veriyor, madde metni ise her iki cinsiyet için 6850 yazıyor. Fark kadın sigortalı için **25 gündür**.

Madde metninde (a) bendi 8/9/1999 ile 31/12/2000 arasını, (b) bendi ise 1/1/2000 ile 31/12/2000 arasını düzenliyor. Tarih aralıkları **çakışıyor** ve bu bir yazım hatasına benziyor. Gerekçe tablosu 6250 günü 8 Eylül 1999 sonrası, 6325 günü ise 2000 yılı için veriyor.

Teklifin gerekçesinde ve metninde aylığın başlangıç tarihi ile başvuru usulü yok. Madde 2'ye göre kanun **yayımı tarihinde** yürürlüğe girer.

## Teklif Çıkarsa Ne Zaman Emekli Olunur?

Teklif çıkarsa emeklilik, **yaş şartı ile prim günü şartı birlikte** tamamlandığında mümkün olur, hangisinin geç dolduğu kişiden kişiye değişir. Aşağıdaki üç örnek varsayımsaldır ve 2/2755'in madde metnine dayanır. Prim günleri yıl 360 gün sayılarak hesaplandı, başlangıç tarihi ve başvuru usulü teklifte bulunmadığı için kesin tarih verilmedi.

Birinci örnekte, 15 Mart 2005'te ilk kez işe giren, 1978 doğumlu ve hiç ara vermemiş bir erkek sigortalı için teklifteki 2005 satırı 48 yaş ve **6700 gün** diyor ve belirleyici olan yaş şartıdır. Prim günü kesintisiz çalışanda yaklaşık 18 yıl 7 ayda, yani 2023'ün sonlarında dolar, yaş şartı ise **2026**'da tamamlanır. Geçici 9'a göre aynı kişi 60 yaşını ancak **2038**'de doldurur.

İkinci örnekte engel prim günüdür. 2007'de ilk kez sigortalı olan ve 48 yaşı geçen bir kadının hizmet dökümünde araya giren sigortasız dönemler yüzünden toplam **6300 günü** var. Madde metnine göre eksik **550 gün**, gerekçe tablosu esas alınırsa **525 gün**, geçici 9'da ise 7000 gün istendiği için **700 gündür**.

Üçüncü örnekte, 2002'de ilk kez sigortalı olan, 1981 doğumlu ve kesintisiz çalışan kadın 43 yaşını **2024**'te, 6475 günü ise **2020** civarında doldurmuştur ve iki şart da tamamdır. Teklif yasalaşırsa her iki şartı da yayım tarihinde taşır. Aylığın başlangıcı teklifte düzenlenmediği için geçmişe dönük bir talebin mümkün olup olmayacağı bilinmiyor.

## Hizmet Dökümünde İlk Sigortalılık Tarihi Neden Belirleyici?

Geçici 9 ve 2/2755, kişinin hangi satıra gireceğini ilk sigortalılık ya da işe başlama tarihine göre belirler. Bir yıllık fark, 2003'ten itibaren yaş şartını **bir yıl**, her yıl prim gününü **75 gün** oynatır.

Uygulamada sorun, tarihin kişinin hatırladığı işe giriş gününden farklı çıkmasıdır. Liseyi bitirmeden çalıştığı yaz stajı, çıraklık dönemi ya da birkaç günlük kısa işler, hizmet dökümünde ilk sigortalılık tarihini öne çekebilir. Tersine, sigortasız çalışılan yıllar dökümde hiç görünmeyebilir.

Teklif "işe başlayan" ifadesini, geçici 9 ise "**ilk defa sigortalı sayılan**" ifadesini kullanıyor. Yasalaşırsa hangisinin esas alınacağı kabul edilen metne bağlı olduğundan **e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünün ilk satırına** şimdiden bakmak yerinde olur. Bildirilmemiş çalışma dönemleri varsa [Hizmet Tespit Davası](/hizmet-tespit-davasi) yolu açıktır, askerlik süresini borçlanmayı düşünenler için ise [Askerlik Borçlanması](/askerlik-borclanmasi) yazısı var.

![Hizmet dökümündeki ilk sigortalılık tarihinin neden önemli olduğunu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/hizmet-dokumunde-ilk-sigortalilik-tarihi-neden-belirleyici.webp "Hizmet Dökümünde İlk Sigortalılık Tarihi Neden Belirleyici")

Hizmet Dökümünde İlk Sigortalılık Tarihi Neden Belirleyici

## Kademeli Emeklilik, EYT ve Eski Kademeli Geçiş Arasındaki Fark

Kademeli emeklilik, EYT ve 4759 sayılı Kanun'un geçiş tablosu üç ayrı dönemi ve üç ayrı sigortalı grubunu anlatır. Okuyucunun en çok karıştırdığı nokta, "kademeli" kelimesinin üç düzenlemede de geçmesidir.

EYT, 8 Eylül 1999 öncesi ilk kez sigortalı olanların yaş şartını **2023**'te çıkan 7438 sayılı Kanun'la kaldırdı. 4759 sayılı Kanun ise **23 Mayıs 2002**'de emekli olamayan eski sigortalılara yaş ve prim günü kademeleri getirmişti. Bugünkü teklif 1999-2008 arasındaki grubu hedefliyor, yani EYT'nin ve eski geçiş tablosunun dışında kalan çalışanları.

Emeklilik yaşının sigorta türüne göre nasıl değiştiğini görmek için [SGK ile Bağkur Farkı - 4a, 4b, 4c, 4d Farkı](/sgk-ile-bagkur-farki-4a-4b-4c-4d-farki) yazısına, kişisel hesap için [Emeklilik Yaşı Hesaplama](/emeklilik-yasi-hesaplama) aracına bakılabilir.

## Kademeli Emeklilik Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aşağıdaki cevaplar yazının hazırlandığı tarihteki durumu yansıtır. Teklif değişirse şartlar da değişebilir.

### Kademeli emeklilik yasalaştı mı?

Hayır. Ediz Ün'ün 2/2755 sayılı teklifi kanunlaşmadı. 8/9/1999 ile 30/4/2008 arasında ilk kez sigortalı olanlara geçici 9. madde uygulanır: kadında **58**, erkekte **60** yaş.

### Kademeli emeklilik şartları nelerdir?

Yasalaşmadığı için bugün geçerli bir kademeli şart yok. 8/9/1999 ile 30/4/2008 arasında ilk kez sigortalı olan işçi kadında **58**, erkekte **60** yaş ile 7000 prim günü ya da 25 yıldan beri sigortalılık ve 4500 prim günü şartını sağlamalıdır. 2/2755 sayılı teklif ise yaşı 43 ile 51, prim gününü 6250 ile 6925 arasında bir tabloya bağlıyor.

### Kademeli emeklilik kimleri kapsıyor?

2/2755 sayılı teklif, 8/9/1999 ile 30/4/2008 arasında işe başlayıp 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası kapsamında sigortalı sayılanları kapsıyor. 8 Eylül 1999 öncesinde ve 1 Mayıs 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlar teklifin dışında.

### Memur, Bağ-Kur'lu ve işçi aynı kademeli tabloya mı tabi?

2/2755 sayılı teklifte tek bir tablo var ve 506, 1479, 2925 ile 5434 sayılı kanunlara tabi sigortalıları birlikte anıyor. Teklif memur, Bağ-Kur'lu ve işçi için ayrı bir yaş ya da prim günü öngörmüyor.

### Kademeli emeklilikte kadın ve erkek için yaş kaç olacak?

2/2755 sayılı teklife göre yaş, işe başlama yılına bağlı olarak kadında **43 ile 49**, erkekte **45 ile 51** arasında değişiyor. 2002 ve öncesinde işe başlayan kadın 43, erkek 45 yaşında şartı tamamlıyor.

### Kademeli emeklilikte prim günü şartı 7000 günden düşük mü olacak?

2/2755 sayılı teklifte prim günü **6250 ile 6925** arasında değişiyor. Geçici 9. madde ise işçiler için 7000 prim günü, alternatif olarak 25 yıldan beri sigortalılık ve 4500 gün istiyor.

### Askerlik borçlanması kademeli emeklilikte prim gününe sayılır mı?

Teklif askerlik borçlanmasını düzenlemediği için borçlanılan sürenin prim gününe sayılıp sayılmayacağı yasalaşacak metne ve borçlanma kurallarına bağlı.

### Kademeli emeklilik çıkarsa SGK'ya başvuru gerekir mi?

2/2755 sayılı teklifte başvuru usulü düzenlenmiyor. Teklif yasalaşmadığı için kesin bir usul henüz yok, bugün yaşlılık aylığı için geçici 9'daki şartlar tamamlandığında Kuruma başvurulur.

### İlk sigortalılık tarihimi nereden öğrenirim?

e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünün ilk satırında görünen tarih ilk sigortalılık tarihidir. Kısa süreli staj ya da çıraklık kayıtları bu tarihi öne çekebilir.

---

[^1]: TBMM Kanun Teklifi Bilgileri, 28. Dönem, Esas No: 2/2755, Edirne Milletvekili Ediz Ün, "5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", kayıt tarihi 5-6 Aralık 2024.