> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/iscinin-ucretinin-dusurulmesi # İşçinin Ücretinin Düşürülmesi **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Tek taraflı indirilemez:** Ücretin düşürülmesi esaslı değişikliktir, işverenin yazılı bildirimi ve işçinin yazılı kabulü olmadan uygulanamaz. - **Asgari ücretin altına inilemez:** Taraflar anlaşsa dahi bu mutlak sınır aşılamaz. - **Performans gerekçesi sonucu değiştirmez:** Satış hedefi veya performans bahanesiyle yapılan kesinti de aynı kurala tabidir. - **Genelge yazılı onay yerine geçmez:** Üst yönetimin veya kurumun yayımladığı genelge, kanunun aradığı bireysel onay şartını karşılamaz. - **Sessiz kalmak riskli değildir ama itiraz belgelenmelidir:** İşçi indirimi kabul etmediğini yazılı olarak bildirmeli ve bu itirazı saklamalıdır. - **Yeni sözleşme imzalamak sonucu değiştirir:** Düşük ücreti içeren yeni sözleşmenin bilerek imzalanması, o tarihten sonraki dönem için kabul sayılır. - **Beş yıllık zamanaşımı:** Ücret farkı alacağında süre, her ay hak edilen fark için ayrı ayrı işler. ### İçerik **İşçinin ücretinin işveren tarafından tek taraflı olarak düşürülmesi kanunen yasaktır.** [İş Kanunu'nun 62. maddesi](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4857.pdf), işçi ücretlerinden hiçbir şekilde eksiltme yapılamayacağını emredici biçimde düzenler. Ücrette indirim ancak işçinin yazılı onayıyla ve esaslı değişiklik usulüne uyularak yapılabilir.[^1] Ücret indirimi ve fark ücret alacağı konusunda avukatlarımızla görüşmek için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## Ücret İndirimi Neden Yasaktır? Ücretin korunması, yalnızca İş Kanunu'nda değil, üst hukuk normlarında da güvence altına alınmıştır. Türkiye'nin taraf olduğu 95 sayılı ILO Sözleşmesi, işçi ücretinden indirim yapılamayacağını öngörür. Anayasa'nın 55. maddesi ise ücretin emeğin karşılığı olduğunu ve devletin adaletli ücret için gerekli tedbirleri alacağını düzenler. İş Kanunu'nun 62. maddesi bu ilkeyi somutlaştırır: çalışma sürelerinin yasal olarak kısaltılması veya işverene düşen bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerekçesiyle dahi işçi ücretlerinden eksiltme yapılamaz. ![Ücret indirimi yasağının dayandığı üç hukuk normunu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/ucret-indirimi-neden-yasaktir.webp "Ücret İndirimi Neden Yasaktır") Ücret İndirimi Yasağının Üç Dayanağı İşçinin ücretinin düşürülmesi ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## Ücret Asgari Ücretin Altına Düşürülebilir mi? Hayır, hiçbir gerekçe bu mutlak sınırı aşamaz. İşçi ile işveren ücret konusunda anlaşsa, hatta işçi bizzat isteseydi dahi, ödenen ücret o dönem için belirlenmiş yasal asgari ücretin altına inemez. Asgari ücretin altında yapılan bir ödeme, işçinin yazılı onayı bulunsa dahi geçersizdir ve işçi aradaki farkı her zaman talep edebilir. Bu sınır, taraf iradesiyle bertaraf edilemeyen emredici bir kuraldır. ## Ücret İndirimi Hangi Şartla Geçerli Olabilir? İşveren, ücreti düşürmek istiyorsa bu değişikliği işçiye **yazılı olarak** bildirmek zorundadır. İşçi bu değişikliği **altı iş günü içinde** yazılı olarak kabul etmezse, değişiklik işçiyi bağlamaz. İşçi kabul etmezse işveren ya eski ücreti ödemeye devam eder ya da değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını göstererek iş sözleşmesini feshedebilir. Bu durumda işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hakları doğar.[^2] ## Performans veya Satış Hedefine Bağlı Ücret Kesintisi Geçerli midir? Hayır, gerekçe performans veya satış hedefi olsa dahi sonuç değişmez. Uygulamada bazı işverenler, aylık ücretin bir bölümünü "performans primi" veya "hedef primi" adı altında sunup, hedefe ulaşılamadığında bu tutarı kesmektedir. Bu kesinti, sözleşmede baştan belirlenmiş açık ve objektif bir prim sistemine dayanmıyorsa, aslında ücretin tek taraflı düşürülmesinden farksız kabul edilir. İşçinin sabit ücretinin bir parçası fiilen prim adı altında geri alınıyorsa, işçi aradaki farkı fark ücret alacağı olarak talep edebilir ve dilerse bu gerekçeyle haklı nedenle fesih yoluna gidebilir. ## İşçi Ücret İndirimine İtiraz Etmeden Çalışmaya Devam Ederse Ne Olur? Bu, uygulamada en sık karşılaşılan ve işçiler açısından en riskli durumdur. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, işçinin düşük ücretle ödeme yapılan bordroyu imzalaması veya itiraz etmeden bir süre çalışmaya devam etmesi, tek başına yazılı kabul anlamına gelmez. Bir kararında Yargıtay, sağlık kuruluşunda çalışan bir işçinin ücretinin Bakanlık genelgesi gerekçesiyle düşürüldüğü, işçinin bu düşük ücreti önce itiraz etmeden kabul ettiği ancak sonradan fark ücret talep ettiği bir olayda, işçinin yeni bir bireysel iş sözleşmesi imzaladığı tarihten önceki döneme ait fark ücret talebinin kabulü gerektiğine hükmetmiştir.[^3] Kararın ilgili kısmı şöyledir: > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/4199, K. 2015/18609, T. 25.05.2015 > > "Ücret indirimine dair esaslı değişikliğin işçi tarafından açıkça kabul edilmemesine rağmen ödeme döneminde daha az ücret ödenmesi, hatta bu ödemeye dair ücret bordrosunun işçi tarafından imzalanması durumunda dahi işçinin fark ücret isteme hakkı devam eder." Bu ilke, işçinin ekonomik olarak zayıf konumda olması nedeniyle itiraz etmeden çalışmaya devam etmek zorunda kalmasının, hakkını kaybetmesine yol açmaması için önemlidir. ![İtiraz edilmeden çalışmaya devam edilmesinin fark ücret hakkını düşürmediğini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/isci-ucret-indirimine-itiraz-etmeden-calismaya-devam-ederse-ne-olur.webp "İşçi Ücret İndirimine İtiraz Etmeden Çalışmaya Devam Ederse Ne Olur") Sessiz Kalmanın Fark Ücret Hakkına Etkisi Bu ilke yalnızca kamu kurumlarına bağlı sağlık kuruluşlarındaki alt işveren işçileriyle sınırlı değildir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, özel sektörde sorumlu yönetici olarak çalışan bir işçinin on altı ay boyunca eksik ücret almasına rağmen aynı işte çalışmaya devam ettiği bir olayda da aynı sonuca varmış, işçinin suskun kalarak çalışmaya devam etmesinin ücret indirimine zımni onay anlamına gelmeyeceğine hükmetmiştir.[^4] ## Genelge veya Talimatla Yapılan Ücret İndirimi Geçerli midir? Hayır, kamu kurumlarının veya üst yönetimin yayımladığı bir genelge, İş Kanunu'nun aradığı yazılı onay şartını ortadan kaldırmaz. İşveren, ücret indirimini bir üst makamın talimatına dayandırsa dahi, işçinin açık ve yazılı muvafakatini almadıkça değişiklik geçerli sayılmaz. Bu durumda dahi işçinin fark ücret talep hakkı devam eder. ## İşçi Yeni (Düşük) Ücretli Sözleşmeyi İmzalarsa Ne Olur? İşçinin, düşük ücreti içeren yeni bir iş sözleşmesini bilerek ve isteyerek imzalaması, bu tarihten **sonraki** dönem için ücret indirimini geçerli kılabilir. Ancak bu imza, imza tarihinden **önceki** döneme ait fark ücret alacağını ortadan kaldırmaz. İşçi, yeni sözleşmeyi imzalamadan önceki dönem için oluşan farkı talep edebilir. Yargıtay, kamu kurumlarına bağlı sağlık kuruluşlarında alt işveren eliyle çalışan işçilerin açtığı benzer davalarda da aynı ilkeyi defalarca uygulamıştır. Bir kararında Yargıtay, ücreti Bakanlık genelgesiyle düşürülen ve sonradan farklı alt işverenlerle yeni hizmet sözleşmeleri imzalayan bir işçinin davasında, indirimin yapıldığı tarih ile yazılı ücreti gösteren yeni sözleşmenin imza tarihi arasındaki dönem için fark ücretinin hesaplanması gerektiğine hükmetmiştir.[^5] Kararda ayrıca hesaplama yöntemi de somutlaştırılmıştır: önce işçinin indirimden önceki ücreti rakamsal olarak belirlenir, imza tarihinden sonraki dönem için ise yeni sözleşmedeki ücret esas alınır ve iki dönem için yapılan fiili ödemelerle karşılaştırılarak varsa fark hüküm altına alınır. Bu hesaplama biçimi, benzer davalarda bilirkişi raporlarının dayandığı standart yöntemdir. ![Yeni sözleşmenin imza tarihinden önceki ve sonraki dönemi fark ücret açısından karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/isci-yeni-dusuk-ucretli-sozlesmeyi-imzalarsa-ne-olur.webp "İşçi Yeni Düşük Ücretli Sözleşmeyi İmzalarsa Ne Olur") İmza Tarihine Göre Fark Ücret Hakkı ## Ücret Farkı Alacağının Zamanaşımı Süresi Nedir? Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi **beş yıldır**. Bu süre, her ay hak edilen ücret farkı için ayrı ayrı işlemeye başlar. İşçi, geçmiş beş yıl içindeki fark ücret alacaklarını talep edebilir. ## Ücreti Düşürülen İşçi Ne Yapabilir? İşçi, ücret indirimini kabul etmediğini yazılı olarak işverene bildirmeli ve mümkünse bu itirazı belgelendirmelidir. İşveren ısrar ederse işçi, [İşçinin Haklı Fesih Sebepleri](/iscinin-hakli-fesih-sebepleri) arasında yer alan bu gerekçeyle iş sözleşmesini feshedip kıdem tazminatını talep edebilir veya sözleşmeyi sürdürerek fark ücret alacağı davası açabilir. Her iki yolda da önce arabulucuya başvurulması zorunludur. İşçinin ücretinin düşürülmesi konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## İşçinin Ücretinin Düşürülmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular İşçinin ücretinin düşürülmesine dair en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **İşçinin ücretinin düşürülmesi hukuka uygun mudur?** Hayır, işveren işçinin yazılı onayını almadan ücretini düşüremez. Bu yasak İş Kanunu'nun 62. maddesinde emredici biçimde düzenlenmiştir, onay alınmadan yapılan indirim işçiyi bağlamaz. ### **Düşük ücretle bir süre çalıştıysam fark ücret hakkımı kaybeder miyim?** Hayır. Yargıtay'a göre bordronun itirazsız imzalanması veya bir süre çalışmaya devam edilmesi, tek başına yazılı kabul sayılmaz. İşçinin açık yazılı onayı olmadıkça fark ücret talep hakkı devam eder. ### **İşveren ücret indirimini kabul etmeyen işçiyi işten çıkarabilir mi?** Evet, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı olarak açıklayıp bildirim süresine uyarak iş sözleşmesini feshedebilir. Bu durumda işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hakları doğar. ### **Ücret farkı alacağı için ne kadar süre içinde dava açılmalıdır?** Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu süre her ayki fark ücret için ayrı ayrı işlemeye başlar. ### **Ücretim asgari ücretin altına düşürülebilir mi?** Hayır, bu mutlak bir sınırdır. İşçinin onayı olsa dahi ödenen ücret, o dönem için geçerli yasal asgari ücretin altında olamaz. ### **Performans primim düşük gerçekleşme gerekçesiyle kesilirse ne yapabilirim?** Prim kesintisi, sabit ücretin bir parçasını fiilen geri alıyorsa hukuken ücret indirimiyle aynı sonucu doğurur. Bu durumda fark ücret alacağı talep edebilir veya bu gerekçeyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilirsiniz. --- [^1]: 4857 sayılı İş Kanunu madde 62 — ücretten eksiltme yasağı. [^2]: 4857 sayılı İş Kanunu madde 22 — çalışma koşullarında esaslı değişiklik ve altı iş günlük kabul süresi. [^3]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2015/4199, K. 2015/18609, T. 25.05.2015 — ücret indirimi açıkça kabul edilmedikçe, eksik ödemeyi gösteren bordro imzalanmış olsa dahi fark ücret isteme hakkının devam ettiği. [^4]: Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/20843, K. 2019/5413, T. 07.03.2019 — on altı ay boyunca eksik ücretle çalışmaya devam eden işçinin suskunluğunun ücret indirimine zımni onay sayılmayacağı. [^5]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/5745, K. 2018/4488, T. 28.02.2018 — düşük ücreti içeren yeni sözleşmenin imzalanmasının, imza tarihinden önceki döneme ait fark ücret alacağını ortadan kaldırmayacağı.