> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/iscinin-maasinin-kesilmesi # İşçinin Maaşının Kesilmesi **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Kesinti istisnaidir:** İşverenin tek taraflı ücret kesintisi yalnızca kanunda sayılan sınırlı hâllerde mümkündür. - **Dayanak TBK m. 407:** İşverenin işçiden olan alacağını ücretten mahsup edebilmesi işçinin rızasına bağlıdır. - **Haksız gerekçeler geçersizdir:** Kasa açığı, müşteri şikâyeti veya trafik cezası gibi sebeplerle rıza alınmadan kesinti yapılamaz. - **Yasal istisnalar sınırlıdır:** Vergi, sigorta primi, icra kesintisi ve nafaka gibi kalemler rıza aranmadan uygulanır. - **İade talep edilebilir:** Haksız kesinti yapılan işçi tutarın ödenmesini yazılı olarak isteyebilir, sonuç alamazsa dava açar. - **Haklı fesih doğurur:** Ücretin eksik ödenmesi niteliğindeki kesinti, işçiye sözleşmeyi feshetme hakkı verir. - **İtiraz fesih sebebi değildir:** Kesintiye yazılı itiraz eden işçi bu davranışı gerekçe gösterilerek işten çıkarılamaz. ### İçerik **İşçinin maaşının kesilmesi**, işverenin işçinin ücretinden onun rızası olmadan tek taraflı olarak indirim yapması anlamına gelir. Türk Borçlar Kanunu bu uygulamayı kural olarak yasaklar. İşveren, kasa açığı, hatalı işlem veya disiplin cezası gibi bir gerekçe öne sürse dahi işçinin yazılı onayı olmadan ücretten kesinti yapamaz. İşçinin maaşının kesilmesi konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## İşçinin Maaşından Kesinti Yapılması Yasal mıdır? İşçinin ücretinden işverence yapılan tek taraflı kesinti, Türk hukukunda yalnızca istisnai hallerde geçerlidir. Kural, ücretin işçiye eksiksiz ve zamanında ödenmesidir. Ücretin özel korunan niteliği, işveren ile işçi arasındaki alacak-borç ilişkisinin serbestçe mahsup edilmesini engeller. Uygulamada işverenlerin bir kısmı, kasada eksik çıkan tutarı veya müşteriye verilen zararı doğrudan ilgili işçinin maaşından düşer. Bu yöntem, zarar gerçek ve kesin olarak ispatlansa dahi tek başına yeterli değildir. Kesinti için işçinin ayrıca ve açıkça rıza göstermesi gerekir. ![Ücretten tek taraflı kesinti yapılamamasının gerekçelerini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/iscinin-maasindan-kesinti-yapilmasi-yasal-midir.webp "İşçinin Maaşından Kesinti Yapılması Yasal mıdır") Ücretten Kesintide Aranan Dört Koşul İşçinin maaşının kesilmesi ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## TBK 407. Maddeye Göre Ücretten Kesinti Şartı Nedir? Türk Borçlar Kanunu'nun ücretin korunması başlıklı [407\. maddesi](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5), işverenin işçiden olan alacağını ücretle takas edebilmesini işçinin rızasına bağlar.[^1] Rıza şartının nedeni, ücretin işçi ve ailesinin geçimi için zorunlu bir alacak sayılmasıdır. Rıza, kesinti işleminden önce genel bir sözleşme maddesiyle alınamaz. Geçerli rızanın, kesinti hakkının doğduğu somut olaydan sonra ve yazılı biçimde verilmesi aranır. İş sözleşmesine konan genel bir "zarar halinde ücretten kesinti yapılabilir" hükmü tek başına yeterli sayılmaz. Kanun, kasıtlı ve yargı kararıyla sabit bir zarar bulunduğunda dar bir istisna tanır. Bu halde dahi kesinti, ücretin haczedilebilir kısmıyla sınırlı tutulur. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu kuralı yerleşik içtihadı haline getirmiştir:[^2] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/3621, K. 2018/12259, T. 31.05.2018 > > "4857 sayılı İş Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca "Her türlü işte uygulanmakta olan çalışma sürelerinin yasal olarak daha aşağı sınırlara indirilmesi veya işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesi nedeniyle ya da bu Kanun hükümlerinden herhangi birinin uygulanması sonucuna dayanılarak işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamaz". Dairemizin yerleşik içtihadı uyarınca 6098 sayılı TBK'nın 407/2 maddesi uyarınca işçinin rızası dışında veya yargı kararı olmaksızın ücretinden kesinti yapılamaz." Bu iki hükmün birlikte uygulanması, işçi ücretinin gerekçesi ne olursa olsun tek taraflı kesintiye karşı kanunla ve yerleşik içtihatla çift katmanlı biçimde korunduğunu gösterir. ## İşveren Hangi Gerekçelerle Maaştan Kesinti Yapamaz? Uygulamada sık karşılaşılan haksız kesinti gerekçeleri şöyle sıralanabilir. - **Kasa açığı:** Zarar mahkeme kararıyla kesinleşmeden ve yazılı rıza alınmadan doğrudan maaştan düşülemez. Ayrıntılar için [Kasa Açığı Çalışandan Alınabilir mi](/kasa-acigi-calisandan-alinabilir-mi) yazımıza bakabilirsiniz. - **Müşteri veya işyeri zararı:** Zararın işçinin kusurundan kaynaklandığı işverence tek taraflı belirlenip doğrudan maaştan indirilemez. - **Eksik veya hatalı iş:** Üretim ya da hizmet hatası gerekçesiyle yapılan kesinti de aynı rıza şartına tabidir. - **Usulsüz disiplin kesintisi:** İç yönetmelikte yazsa dahi, kanuni usule uyulmadan uygulanan ücret kesme cezası geçersizdir. Ücretiniz haksız yere kesiliyorsa ve iş ilişkinizi sonlandırmayı değerlendiriyorsanız, durumunuza özel ön değerlendirme için [İşçi Bilgi Formu](/isci-bilgi-formu)'nu doldurabilirsiniz. \[isci\_formu\] ## Ücretten Kesinti Yapılabilecek Yasal İstisnalar Nelerdir? Kanun, birkaç sınırlı halde işçinin rızası aranmadan ücretten kesinti yapılmasına izin verir. Bu istisnalar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. | Kesinti Türü | Yasal Dayanak | Uygulama Notu | | --- | --- | --- | | Gelir vergisi stopajı | 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | İşveren tarafından bordroda otomatik hesaplanır | | SGK işçi primi | 5510 sayılı Kanun | İşçi payı ücretten düşülüp Kuruma aktarılır | | İcra ve haciz kesintisi | [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2004&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) | Kesinti oranı kural olarak ücretin dörtte biriyle sınırlıdır[^3] | | Nafaka kesintisi | İcra emri veya mahkeme kararı | Diğer haciz alacaklarına göre öncelikli uygulanır | Bu kesintiler işverenin takdirine değil, doğrudan kanuna veya resmi bir icra ya da mahkeme kararına dayanır. İcra ve haciz kesintisinin oranı ve sınırları için [İşçinin Maaşına Haciz](/iscinin-maasina-haciz) yazımıza bakabilirsiniz. Toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde ücret kesme cezası öngörülmüşse işveren sınırlı bir kesinti daha yapabilir. Bu kesinti ayda iki gündelik ücreti aşamaz ve kesilen tutar bir ay içinde Çalışma Bakanlığı hesabına yatırılır.[^4] İşçiye bu kesintiye karşı itiraz hakkı tanınması gerekir. ## Haksız Kesintide İşçinin Hakları Nelerdir? Ücretinden haksız kesinti yapılan işçi, öncelikle kesilen tutarın ödenmesini işverenden yazılı olarak talep edebilir. Talep karşılanmazsa iş mahkemesinde alacak davası açılabilir. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Kesinti ücretin tamamını kapsayacak kadar ileri gidip ödeme hiç yapılmıyorsa [Maaşını Alamayan İşçi Hakları](/maasini-alamayan-isci-haklari) yazımızdaki adımlar izlenir. Haksız kesinti süreklilik kazanırsa işçi için haklı fesih hakkı da doğabilir. Detaylı bilgi için [İşçinin Haklı Fesih Sebepleri](/iscinin-hakli-fesih-sebepleri) yazımıza bakabilirsiniz. Uygulamada işçiler tek seferlik küçük tutarlı kesintileri iş ilişkisi devam ederken genellikle dava konusu yapmaz. Kesinti tekrarlandığında veya iş sözleşmesi sona erdiğinde alacaklar toplu şekilde talep edilir. ![Haksız kesinti karşısında işçinin izleyeceği hukuki adımları gösteren akış](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/haksiz-kesintide-iscinin-haklari-nelerdir.webp "Haksız Kesintide İşçinin Hakları Nelerdir") Haksız Kesintide İzlenecek Dört Adım ## Ücret Alacağı Davasından Önce Arabuluculuk Şart mı? 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi, işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasını zorunlu kılar.[^5] Kesintiyle ilgili ücret alacağı davası da bu kapsamdadır. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan açılan dava, mahkemece dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Taraflar arabuluculukta anlaşamazsa işçi, düzenlenen tutanağın tarihinden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilir. ## İşçi Kesintiye İtiraz Ederse İşten Çıkarılabilir mi? Kesintiye yazılı olarak itiraz eden işçinin bu davranışı, tek başına geçerli bir işten çıkarma sebebi oluşturmaz. İşveren, itiraz eden işçiyi bu gerekçeyle işten çıkarırsa fesih kötü niyetli sayılabilir ve işçi işe iade davası açma hakkını kullanabilir. Uygulamada işverenler, kesintiye itiraz eden işçiyi başka bir gerekçeyle işten çıkarmaya çalışabilir. Bu hallerde gerçek fesih sebebinin kesinti itirazı olduğu tanık ve yazışma delilleriyle ortaya konabilir. ![Kesintiye itiraz eden işçinin feshe karşı korumasını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/isci-kesintiye-itiraz-ederse-isten-cikarilabilir-mi.webp "İşçi Kesintiye İtiraz Ederse İşten Çıkarılabilir mi") Kesintiye İtiraz Eden İşçinin Güvencesi İşçinin maaşının kesilmesi konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## İşçinin Maaşının Kesilmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular İşçinin maaşının kesilmesi konusunda okuyucularımızın en çok merak ettiği soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Kasa açığı işçinin maaşından kesilebilir mi?** Hayır, kasa açığı zararın mahkeme kararıyla kesinleşmesi ve işçinin yazılı rızası olmadan doğrudan maaştan kesilemez. ### **İşveren avans borcunu maaştan tek taraflı düşebilir mi?** Hayır, avans borcu dahil işçiden olan her türlü alacağın ücretle takası işçinin rızasına bağlıdır. ### **İş sözleşmesinde kesinti yapılabileceği yazsa bu geçerli midir?** Sözleşmedeki genel bir kesinti hükmü tek başına yeterli sayılmaz, geçerli rıza somut olayda ve yazılı biçimde aranır. ### **Nafaka ve icra kesintisi aynı ay içinde birlikte uygulanabilir mi?** Evet, ancak toplam kesinti tutarı işçinin haczedilebilir ücret dilimini aşamaz ve nafaka alacağına öncelik tanınır. ### **Haksız kesintiye uğrayan işçi ne kadar süre içinde dava açabilir?** Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır ve bu süre kesintinin yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. ### **Disiplin cezası olarak uygulanan ücret kesme cezasının bir sınırı var mı?** Evet, bu kesinti ayda iki gündelik ücretle sınırlıdır ve kesilen tutarın işçi yararına kullanılmak üzere resmi hesaba yatırılması gerekir. ### **İşveren izinsiz kesinti yaptıysa işçi hemen istifa etmek zorunda mı?** Hayır, işçi kesinti devam ederken de alacak davası açabilir. Haklı fesih hakkını kullanıp kullanmamak kendi tercihine bağlıdır. --- [^1]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 407 - Ücretin korunması. [^2]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/3621, K. 2018/12259, T. 31.05.2018 — işçi ücretlerinden İş Kanunu hükümlerine dayanılarak dahi eksiltme yapılamayacağı, TBK 407/2 uyarınca işçinin rızası dışında veya yargı kararı olmaksızın ücretten kesinti yapılamayacağı. [^3]: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, madde 83 - Maaş ve ücretlerin haczi. [^4]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 38 - Ücret kesme cezası. [^5]: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, madde 3 - Dava şartı olarak arabuluculuk.