> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/iscinin-avans-hakki-ve-talep-ornegi # İşçinin Avans Hakkı ve Talep Örneği **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Dayanak TBK m. 406:** İşçinin avans talebi, işverenin keyfi takdirine bırakılmamış, kanunla sınırlı bir yükümlülüğe bağlanmıştır. - **Üç şart aranır:** İşçinin zorunlu bir ihtiyacının bulunması, talebin hakkaniyete uygun olması ve işverenin ödeme gücünün elverişli olması gerekir. - **Hak edilen ücretle sınırlıdır:** Avans, işçinin o ana kadar çalışarak hak ettiği ücret tutarını aşamaz. - **Yıllık izin avansı ayrıdır:** İzne çıkan işçiye yapılan peşin ödeme, İş Kanunu m. 57'den doğan ayrı ve emredici bir yükümlülüktür. - **Talep yazılı yapılmalıdır:** Yazılı dilekçe hem değerlendirmeyi kolaylaştırır hem uyuşmazlıkta delil oluşturur. - **Mahsup kurallara bağlıdır:** Avans, sonradan hak edilen ücretten düşülür, ancak ücretin haczedilemeyen kısmına ilişkin sınırlar gözetilir. ### İçerik **İşçinin avans hakkı**, 4857 sayılı İş Kanunu'nda ayrıca düzenlenmiş bir kurum değildir. Avans talebinin dayanağı, iş ilişkisine de uygulanan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndadır. Kanun, avansı işverenin mutlak bir yükümlülüğü olarak değil, belirli şartların birlikte gerçekleşmesine bağlı bir hak olarak tanımlar. İşçinin avans hakkı konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## İşçinin Avans Talep Etme Hakkı Var mıdır? İşçi işverenden avans talep edebilir, ancak bu talebin kabulü işverenin keyfi tercihine bırakılmamıştır. [Türk Borçlar Kanunu'nun 406. maddesi](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) işvereni belirli koşullarda avans vermekle yükümlü tutar. İş Kanunu'nda avans konusunda tek açık düzenleme, yıllık ücretli izne çıkan işçiye izin döneminin ücretinin peşin ya da avans olarak ödenmesi zorunluluğudur (İK m.57). Bu istisna dışında, ay içindeki ücretin parça parça avans olarak istenmesi ayrı bir kanun hükmüne dayanmaz. İşçinin avans hakkı ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## Avans Verme Yükümlülüğünün Şartları Nelerdir? TBK m.406 hükmü üç şartın birlikte gerçekleşmesini arar.[^1] - İşçinin **zorunlu bir ihtiyacının** ortaya çıkmış olması - İşverenin bu ihtiyacı hakkaniyet gereği **karşılayabilecek** durumda olması - Talep edilen tutarın işçinin **o ana kadarki hizmetiyle orantılı** olması Kanun, zorunlu ihtiyacın neler olduğunu tek tek saymaz. Uygulamada sağlık gideri, doğum, taşınma veya benzeri ani mali yükler bu kapsamda değerlendirilir. Şartlardan biri eksikse işveren talebi reddedebilir. Bu ret, tek başına hukuka aykırılık oluşturmaz. ## Toplu İş Sözleşmesi ve İşyeri Uygulamasının Avans Hakkına Etkisi Yasal asgari düzenleme, TBK m.406'daki sınırlı yükümlülüktür. Toplu iş sözleşmesi hükmü avans hakkını ayrı bir madde ile güvence altına almışsa işveren bu hükümle bağlıdır ve zorunlu ihtiyaç şartı ayrıca aranmaz. Bazı işyerlerinde avans, belirli aralıklarla (örneğin her ayın ortasında) düzenli olarak ödenir ve bu uygulama süreklilik kazanır. Yerleşik işyeri uygulaması haline gelen bir avans ödemesi tek taraflı ve ani biçimde kaldırılırsa işçi bu değişikliğe itiraz edebilir, ancak sonucu somut olayın koşullarına göre değişir. ## Yıllık İzin Öncesi Verilen Avans Bu Genel Haktan Farklıdır İş Kanunu'nun avans konusundaki tek açık ve emredici hükmü, yıllık ücretli izne çıkan işçinin izin dönemi ücretinin izne başlamadan önce peşin ödenmesi veya avans olarak verilmesidir (İK m.57). Bu yükümlülük TBK m.406'daki genel avans hakkından farklıdır ve zorunlu ihtiyaç şartı aranmaz. İşveren bu ödemeyi geciktirir veya hiç yapmazsa sonuçları da farklıdır. [İşçiye Yıllık İzin Öncesi Maaşının Peşin Ödenmemesi](/isciye-yillik-izin-oncesi-maasinin-pesin-odenmemesi) yazımızda bu özel avans yükümlülüğüne uyulmamasının haklı fesih hakkı doğurup doğurmadığı ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. ## İşveren Avans Talebini Reddederse İşçinin Hakları Nelerdir? TBK m.406 şartları gerçekleştiği halde işveren avans vermekten kaçınırsa işçi, tutarın ödenmesi için işverene başvurabilir ve gerektiğinde dava yoluna gidebilir. Uygulamada bu tür davalar azdır, çünkü zorunlu ihtiyacın ispatı ve tutarın orantılılığı taraflar arasında tartışmalı kalabilir. Avansın reddedilmesi, tek başına işçiye haklı fesih hakkı tanımaz. Haklı fesih hakkı ancak ücretin kendisi hiç veya eksik ödendiğinde m.24/II-e kapsamında doğar. Avans talebinin reddi, ücretin ödenmemesiyle aynı hukuki sonucu doğurmaz. ## Ödenen Avans Ücretten Nasıl Mahsup Edilir? Avans, işçiye önceden verilen ve sonradan hak edilen ücretten düşülen bir tutardır. [İş Kanunu'nun 37. maddesi](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4857.pdf) uyarınca yapılan avans ödemesi ve bundan yapılan mahsup, ücret hesap pusulasında ayrıca gösterilmek zorundadır.[^2] Mahsup için işçinin rızası aranır. Türk Borçlar Kanunu'nun 407. maddesi, işçinin rızası olmadıkça ücretten takas yapılamayacağını ve ancak kasıtlı ve yargı kararıyla sabit bir zarar halinde kesinti yapılabileceğini düzenler.[^3] Uygulamada avans, çoğunlukla takip eden ayın maaşından tek seferde veya birkaç taksitte kesilir. Taksit sayısı ve tutarı, işveren ile işçi arasında önceden belirlenmelidir. ## Örnek Avans Talep Dilekçesi İşçinin avans talebini yazılı yapması hem işverenin değerlendirmesini kolaylaştırır hem de bir uyuşmazlık çıkarsa talebin tarihini ispatlar. Aşağıdaki örnek, işyerine özgü form yoksa esas alınabilir. > "{İŞYERİ UNVANI} İŞVERENLİĞİ'NE > > Şirketinizde {İşe Başlama Tarihi} tarihinden bu yana çalışmaktayım. Zorunlu bir mali ihtiyacım nedeniyle {Tutar} TL tutarında avans talep ediyorum. Talep ettiğim tutarın {Taksit Sayısı} taksit halinde maaşımdan mahsup edilmesini kabul ediyorum. > > {Tarih} {Ad Soyad} İmza" Talep, elden imza karşılığı teslim edilebileceği gibi kurumsal e-posta üzerinden de gönderilebilir. Her iki yöntemde de talebin tarihli bir kopyasının işçide kalması önerilir. ## Avans Dışındaki İşçi Haklarına Genel Bakış İş Kanunu, avans dışında ücret, izin, fesih, tazminat ve iş sağlığı güvenliği başlıklarında geniş bir haklar bütünü tanır. Bu hakların büyük bölümü emredici niteliktedir ve sözleşmeyle daraltılamaz. Kapsamlı bilgi için [İş Kanunu'na Göre İşçi Hakları](/is-kanununa-gore-isci-haklari) rehberimize bakabilirsiniz. İşçinin avans hakkı konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## İşçinin Avans Hakkı Hakkında Sık Sorulan Sorular İşçinin avans talebiyle ilgili en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **İşveren avans vermek zorunda mıdır?** Yalnızca TBK m.406'daki üç şart birlikte gerçekleştiğinde, yani zorunlu bir ihtiyaç varsa, işveren ödeyebilecek durumdaysa ve tutar hizmetle orantılıysa avans verme yükümlülüğü doğar. Bu şartlar yoksa işveren talebi reddedebilir. ### **Avans talebi hangi hallerde reddedilebilir?** İşçinin zorunlu ihtiyacını belgelendirememesi, işverenin mali durumunun ödemeye elverişli olmaması veya talep edilen tutarın işçinin hizmet süresiyle orantısız olması hallerinde talep reddedilebilir. ### **Avans ücretten tek seferde mi kesilir?** Kanunda kesinti biçimine ilişkin bir zorunluluk yoktur. Uygulamada avans, takip eden maaştan tek seferde veya taraflarca kararlaştırılan taksitlerle kesilir. ### **Deneme süresindeki işçi avans isteyebilir mi?** Evet. TBK m.406 deneme süresini ayırt etmez; şartlar gerçekleştiği sürece deneme süresindeki işçi de avans talep edebilir. ### **Avans talebi yazılı mı yapılmalıdır?** Kanun yazılı şekil şartı aramaz, ancak yazılı talep hem işverenin değerlendirmesini kolaylaştırır hem de ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta talebin tarihini ispatlar. ### **İşveren avans vermezse işçi işi bırakabilir mi?** Hayır. Avansın reddi tek başına haklı fesih sebebi oluşturmaz. Haklı fesih hakkı, ücretin kendisinin hiç veya eksik ödenmesi halinde İş Kanunu m.24/II-e kapsamında doğar. ### **Avans SGK primine tabi midir?** Avans, nihai ücretten mahsup edilen bir ön ödemedir ve hak edilen ücretin kendisi üzerinden prim ve vergi kesintisi zaten yapılır. Avansın verildiği anda ayrıca bir prim kesintisi doğmaz. --- [^1]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.406. İşverenin, işçinin zorunlu ihtiyacının ortaya çıkması halinde ve hakkaniyet gereği ödeyebilecek durumdaysa hizmetle orantılı avans verme yükümlülüğü bu madde kapsamında düzenlenmiştir. [^2]: 4857 sayılı İş Kanunu m.37. Ücret hesap pusulasında avans ve mahsup kayıtlarının gösterilmesi zorunluluğu bu madde kapsamında düzenlenmiştir. [^3]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.407. İşçinin rızası olmadıkça ücretten takas yapılamayacağı, kasıtlı ve yargı kararıyla sabit bir zarar dışında kesinti yapılamayacağı bu madde kapsamında düzenlenmiştir.