> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/idari-yargida-ivedi-acele-yargilama-usulu # İdari Yargıda İvedi (Acele) Yargılama Usulü **Kategori:** İdare Hukuku ### Özet - **Kapsamı sınırlı:** İvedi yargılama usulü yalnızca ihale, acele kamulaştırma, Özelleştirme Yüksek Kurulu, turizm alanı tahsisi, ÇED ve kentsel dönüşüm alanı ilanına ilişkin işlemleri kapsar. - **Süreler yarı yarıya kısalır:** Dava açma otuz gün, savunma on beş gün, karar dosyanın tekemmülünden itibaren en geç bir aydır. - **İstinaf yolu kapalıdır:** Karara karşı doğrudan on beş gün içinde Danıştayda temyiz yoluna gidilir, bölge idare mahkemesi aşaması yaşanmaz. - **Yürütmenin durdurulması kararı kesindir:** Kabul veya ret yönündeki bu kararlara itiraz edilemez. ### İçerik **İdari yargıda ivedi yargılama usulü**, kanunda tek tek sayılan dava türlerinde dava açma, savunma ve karar sürelerini kısaltan, istinaf aşamasını devre dışı bırakan özel bir yargılama rejimidir. Usul, 2577 sayılı [İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) (İYUK) 20/A maddesinde düzenlenmiştir.[^1] Uygulama alanı idari yargının tamamına yayılmaz; ihale işlemlerinden acele kamulaştırmaya kadar kanunda sınırlı sayıda belirlenmiş işlem gruplarıyla çizilir. Bu sınırlılığı bilmeyen bir davacı, hangi sürenin işlediğini karıştırıp hak kaybına uğrayabilir. İdari yargıda ivedi yargılama usulü konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. İdari yargıda ivedi yargılama usulü konusunda detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. ## İvedi Yargılama Usulü Nedir? İvedi yargılama usulü, 2014 yılında 6545 sayılı Kanun'la İYUK'a eklenmiş bir hızlandırılmış yargılama biçimidir. Genel usulde her aşama farklı bir zaman dilimine yayılırken, bu usulde dava açmadan karara kadar geçen her adım için ayrı ve sıkı bir takvim belirlenir. Amaç, kamu yatırımlarını veya toplumsal etkisi büyük işlemleri belirsizlik içinde bırakmadan hızla yargı denetiminden geçirmektir. Usul yalnızca kanunda sayılan işlemler için geçerlidir; idare mahkemesi kendiliğinden bir davayı ivedi usule sokamaz. İdari yargı düzeninin tepesindeki mahkemenin görevleri [Danıştay (Yüksek İdare Mahkemesi) ve Görevleri](/danistay-yuksek-idare-mahkemesi-ve-gorevleri) yazımızda ele alınmaktadır. ![İvedi yargılama usulünün yürürlük tarihini ve uygulama şartlarını gösteren özet kartı](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/ivedi-yargilama-usulu-nedir.webp "İvedi Yargılama Usulü Nedir") İvedi Yargılama Usulünün Şartları ## İvedi Yargılama Usulünün Uygulandığı Dava Türleri Kanun, ivedi yargılama usulünün uygulanacağı işlemleri sınırlı sayıda belirlemiştir ve bu liste kıyas yoluyla genişletilemez. Aşağıdaki altı grup, İYUK'un 20/A maddesinin birinci fıkrasında sayılan işlemleri kapsar. - **İhale işlemleri:** İhaleden yasaklama kararları hariç olmak üzere kamu ihalelerine ilişkin idari işlemler. - **Acele kamulaştırma işlemleri:** Kamulaştırma sürecindeki uygulama işlemleri. - **Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları** - **Turizm alanı satış, tahsis ve kiralama işlemleri:** 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan işlemler. - **Çevresel etki değerlendirmesi kararları:** İdari yaptırım kararları hariç, 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca ÇED sonucu alınan kararlar. - **Kentsel dönüşüm alanı ilanına ilişkin kararlar:** 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı kararları. > 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Madde 20/A > > "İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: a) İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri. b) Acele kamulaştırma işlemleri. c) Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları. d) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri. e) 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar. f) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı kararları." Acele kamulaştırmada dikkat edilmesi gereken bir ayrım vardır: ivedi yargılama usulü kamulaştırma sürecindeki uygulama işlemlerini kapsar, ancak Cumhurbaşkanının aceleliğine karar verdiği kararın kendisini kapsamaz. Danıştay, bu kararların kişiye özgü biçimde tebliğ edilmediği hallerde genel altmış günlük dava açma süresinin işlediğini ve 20/A maddesinin burada uygulanamayacağını açıkça belirtmiştir.[^2] Sürecin bu aşamasına ve karara karşı izlenebilecek yollara dair ayrıntılar [Acele Kamulaştırma Nedir?](/acele-kamulastirma-nedir) başlıklı yazımızda yer alıyor. ## İvedi Yargılama Usulünde Dava Açma Süresi İvedi yargılama usulüne tabi işlemlerde dava açma süresi otuz gündür. Genel usulde uygulanan altmış günlük süre [İdare Mahkemesi İade Kararı Nasıl Uygulanır?](/idare-mahkemesi-iade-karari) yazımızda ele alınmaktadır. Süre, işlemin ilgiliye tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar. Kanunun 11. maddesinde düzenlenen üst makama başvuru yolu bu usulde uygulanmaz; idareye itiraz veya şikayet dilekçesi verilmesi otuz günlük süreyi durdurmaz. Bu ayrıntı sık atlanır, idareye önce başvurup cevap bekleyen davacılar dava açma süresini kaçırma riskiyle karşılaşabilir. İdareye yapılan başvurunun kanalları [CİMER Dilekçe Örneği](/cimer-dilekce-ornegi) sayfamızda anlatılmaktadır. ## İvedi Yargılama Usulünde İlk İnceleme ve Savunma Süreci Dava dilekçesi mahkemeye ulaştıktan sonra ilk inceleme yedi gün içinde tamamlanır ve dilekçe, ekleriyle birlikte davalı idareye tebliğe çıkarılır. İdarenin savunma süresi tebliğ tarihinden itibaren on beş gündür; mahkeme haklı bir gerekçe varsa bu süreyi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla on beş gün daha uzatabilir. Savunmanın verilmesi veya sürenin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır ve dava bir sonraki aşamaya geçer. Uygulamada idarenin savunmasını son güne bırakması sık görülür, bu da dosyanın tekemmül tarihini beklenenden geç kaydırabilir. ![İlk inceleme ve savunma sürecindeki yedi ve on beş günlük süreleri gösteren akış şeması](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/ivedi-yargilama-usulunde-ilk-inceleme-ve-savunma-sureci.webp "İvedi Yargılama Usulünde İlk İnceleme ve Savunma Süreci") İlk İnceleme ve Savunma Süreci Adımları ## İvedi Yargılama Usulünde Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin verilen kararlara, kabul veya ret yönünde olmasına bakılmaksızın itiraz edilemez. Genel usulde idare mahkemesinin bu kararına karşı bölge idare mahkemesine itiraz yolu açıkken, ivedi usulde bu denetim kademesi devre dışı bırakılmıştır. Mahkemenin ilk değerlendirmesi büyük ölçüde nihai niteliktedir ve taraflar esas hakkındaki kararı beklemek durumunda kalır. Süreci hızlandıran bu düzenleme, tarafların itiraz hakkını daralttığı gerekçesiyle eleştirilir. ## İvedi Yargılama Usulünde Karar ve Temyiz Süreci Dava dosyası tekemmül ettikten sonra mahkeme en geç bir ay içinde karar vermek zorundadır. Ara kararı, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma gerekiyorsa bu işlemler de ivedilikle sonuçlandırılır. İvedi yargılama usulüne tabi davalarda istinaf yoluna gidilemez, karar doğrudan Danıştayda temyiz incelemesine tabidir. Danıştayın bu aşamadaki konumu ve kararlarının kesinliği [Danıştay Kararları Kesin Midir?](/danistay-kararlari-kesin-midir) yazımızda ele alınmaktadır.[^3] Temyiz süresi, kararın tebliğinden itibaren on beş gündür. Temyiz dilekçesi Danıştaya ulaştıktan sonra üç gün içinde incelenip karşı tarafa tebliğe çıkarılır; buna cevap verme süresi on beş gündür. Danıştay, evrak üzerinden yaptığı incelemede maddi vakıalar hakkındaki bilgiyi yeterli görürse ya da uyuşmazlık yalnızca hukuki noktalara ilişkinse işin esasına doğrudan karar verebilir. Aksi halde gerekli araştırmayı kendisi yaparak yeniden karar verir ve bu karar kesindir. Temyiz istemi en geç iki ay içinde sonuçlandırılır, karar da en geç bir ay içinde taraflara tebliğ edilir. ![Karar ve temyiz aşamalarındaki bir ay ve on beş günlük süreleri gösteren rakam kartı](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/ivedi-yargilama-usulunde-karar-ve-temyiz-sureci.webp "İvedi Yargılama Usulünde Karar ve Temyiz Süreci") Karar ve Temyiz Süreleri ## İvedi Yargılama Usulü Genel Usulden Nasıl Farklıdır? Genel usulde dava açma süresi altmış gün, savunma süresi otuz gün ve temyiz süresi otuz gündür.[^4] Aşağıdaki tablo bu süreleri ivedi usulle karşılaştırır. | Ölçüt | Genel Yargılama Usulü | İvedi Yargılama Usulü | | --- | --- | --- | | Dava açma süresi | Altmış gün (idare mahkemesinde) | Otuz gün | | Savunma süresi | Otuz gün, bir kez otuz güne kadar uzatılabilir | On beş gün, bir kez en fazla on beş gün uzatılabilir | | Karar süresi | Kanunda genel bir üst sınır yok | Dosyanın tekemmülünden itibaren en geç bir ay | | Kanun yolu | İstinaf ve ardından temyiz | İstinaf kapalı, doğrudan temyiz | | Temyiz süresi | Otuz gün | On beş gün | | Yürütmenin durdurulması kararına itiraz | Bölge idare mahkemesine itiraz mümkün | İtiraz edilemez | Tablodaki fark yalnızca sayısal değildir; ivedi usulde denetim kademelerinden biri tamamen kaldırılmıştır. Bu da davacının, dosyasını ilk derece mahkemesinde eksiksiz kurması gerektiği anlamına gelir, çünkü ikinci bir inceleme fırsatı yoktur. ## Sınav Davalarında Uygulanan Benzer Usul İYUK'ta ivedi yargılama usulüne benzeyen ama ondan bağımsız bir başka hızlandırılmış rejim daha bulunur. Milli Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin yaptığı merkezi ve ortak sınavlara ilişkin davalarda 20/B maddesi uygulanır ve süreler burada daha da kısadır: dava açma on gün, savunma üç gün, karar on beş gün, temyiz beş gündür.[^5] İki usul sık karıştırılır, kapsamları ise farklıdır: 20/A ihale, kamulaştırma ve benzeri idari işlemleri kapsarken 20/B yalnızca bu iki kurumun yaptığı sınavlara ilişkin uyuşmazlıklara özgüdür. Bir davanın hangi maddeye tabi olduğu, dilekçe hazırlanmadan önce netleştirilmelidir. **Hukuki Uyarı:** Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut bir uyuşmazlığa uygulanacak süre hesaplaması dosyanın özelliğine göre değişebilir. İvedi yargılama usulüne tabi olup olmadığı tartışmalı işlemlerde süre kaçırma riski yüksektir; dava açmadan önce bir avukattan görüş almanız önerilir. İdari yargıda ivedi yargılama usulü kapsamındaki bir işleme karşı dava açmadan önce detaylı bilgi almak için [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## İdari Yargıda İvedi Yargılama Usulü Hakkında Sık Sorulan Sorular İvedi yargılama usulüne tabi dosyalarda en sık karşılaşılan soruları bu başlıkta topladık. ### **İvedi yargılama usulünde dava açma süresi kaçırılırsa ne olur?** Süre kaçırıldığında mahkeme davayı süre aşımı nedeniyle usulden reddeder ve işin esasına girilmez. Otuz günlük süre kesin olduğu için mücbir sebep dışında bir mazeret süreyi yeniden başlatmaz. İdareye ayrıca itiraz veya şikayet dilekçesi verilmesi de bu süreyi durdurmaz (2577 sayılı İYUK madde 20/A). ### **İvedi yargılama usulünde istinaf yoluna hiç başvurulamıyor mu?** Hayır, başvurulamaz. Kanun bu usule tabi davalarda istinaf kanun yolunu tamamen kapatmıştır, karar doğrudan Danıştayda temyiz incelemesine konu olur. Bu, dosyanın bölge idare mahkemesi aşamasından geçmeden tek bir üst denetimle sonuçlanması anlamına gelir. ### **Acele kamulaştırma davalarının tamamı ivedi yargılama usulüne mi tabidir?** Hayır, tamamı değildir. Kamulaştırma sürecindeki uygulama işlemleri bu usule tabi olsa da, Cumhurbaşkanının aceleliğine karar verdiği kararın kendisine karşı açılacak davada genel dava açma süresi ve genel usul uygulanır. ### **İvedi yargılama usulünde yürütmenin durdurulması talebi reddedilirse tekrar başvurulabilir mi?** Ret kararına karşı itiraz yolu kapalı olduğu için aynı gerekçelerle yeniden başvuru kabul görmez. Yeni bir olgu veya delil ortaya çıkarsa, bu yeni duruma dayanılarak ikinci bir yürütmenin durdurulması talebi mahkemenin takdirine sunulabilir. ### **İhaleden yasaklama kararına karşı açılan dava ivedi usule mi tabidir?** Hayır. Kanun, ihale işlemlerini ivedi usul kapsamına alırken ihaleden yasaklama kararlarını açıkça bu kapsamın dışında tutmuştur. Bu kararlara karşı açılan davalarda genel yargılama usulü ve genel süreler uygulanır. ### **İvedi yargılama usulünde duruşma talep edilebilir mi?** Evet, kanunda duruşma yapılmasını engelleyen bir hüküm yok; keşif ve bilirkişi incelemesi gibi duruşma da gerekiyorsa ivedilikle sonuçlandırılır. Sürecin hızlı işlemesi, tarafların duruşma talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. --- [^1]: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 20/A - ivedi yargılama usulü hükmü. [^2]: Danıştay 6. Daire, E. 2022/3410, K. 2023/5330, T. 30.05.2023 - acele kamulaştırma kararına karşı ivedi yargılama usulünün uygulanamayacağı yönünde. [^3]: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 45, fıkra 8 - ivedi yargılama usulünde istinaf yasağı. [^4]: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 7 (dava açma süresi), madde 16 (tebligat ve cevap verme) ve madde 46 (temyiz). [^5]: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 20/B - merkezi ve ortak sınavlara ilişkin yargılama usulü.