> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/guvenlik-sorusturmasinda-nelere-bakilir # Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır? **Kategori:** İdare Hukuku ### Özet - Güvenlik soruşturmasında nelere bakılır sorusunun cevabı 7315 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki kolluk ve istihbarat verileri, yabancılarla ilişki ve örgüt irtibatıdır. - Herkes için zorunlu arşiv araştırması Kanun'un 4. maddesine göre adli sicil, arananlık, kesinleşmiş kararlar ve kamu görevinden çıkarmayı kapsar. - Soruşturma yalnızca gizlilik dereceli birimler, kolluk, istihbarat, ceza infaz kurumları ve öğretmenlik gibi kritik kadrolarda uygulanır. - Arşiv araştırması mevcut kayıtları tarar, güvenlik soruşturması sahada yerinde inceleme gerektirir. ### İçerik **Güvenlik soruşturmasında nelere bakılır** sorusunun cevabı, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun öngördüğü iki ayrı katmana göre değişir. Herkes için zorunlu olan arşiv araştırması ile **yalnızca kritik kadrolara uygulanan** güvenlik soruşturması aynı incelemeyi değil, birbirini tamamlayan iki farklı süreci ifade eder. Bu yazıda hangi bilgilerin hangi katmanda toplandığı, süreci kimin yürüttüğü ve olumsuz sonuçlanan bir soruşturmaya karşı izlenebilecek hukuki yol ele alınıyor. "Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?" yazımızla ilgili avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. "Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?" yazımızla ilgili detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. ## Güvenlik Soruşturması ile Arşiv Araştırması Arasındaki Fark Nedir? [7315 sayılı Kanun](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7315&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)'un 3. maddesi, iki farklı incelemeyi birbirinden ayırır. Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekli fark etmeksizin ilk defa ya da yeniden memuriyete veya kamu görevine **atanacak herkes için zorunludur**.[^1] Güvenlik soruşturması ise **yalnızca gizlilik dereceli birimlerde**, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumlarında, öğretmenlik gibi kritik kadrolarda ve üst kademe kamu yöneticiliğinde görev alacaklara arşiv araştırmasıyla birlikte uygulanır. Uygulamada bu ayrım sık karıştırılır. Bir kamu kurumunda büro personeli olarak çalışacak biri yalnızca arşiv araştırmasından geçerken, aynı kurumda gizlilik dereceli bir birimde görev alacak kişi hem arşiv araştırmasına hem güvenlik soruşturmasına tabi tutulur. Polis adayları da iki incelemeden birlikte geçer ve bu adaylarda aranan ceza şartları [Sabıkası Olan Polis, Asker veya Avukat Olabilir mi?](/sabikasi-olan-polis-asker-avukat-olabilir-mi) yazımızda anlatılmıştır. ## Arşiv Araştırmasında Nelere Bakılır? Arşiv araştırması, kişi hakkında zaten var olan resmi kayıtların masabaşında taranmasıdır ve 7315 sayılı Kanun'un 4. maddesinde **dört başlık halinde sayılır**.[^2] - **Adli sicil kaydı:** kişinin sabıka kaydı ve varsa infaz durumu. - **Arananlık ve tahdit durumu:** kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı ile hakkında bir tahdit bulunup bulunmadığı. - **Kesinleşmiş yargı kararları:** kesinleşmiş mahkeme kararları ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme kararları dahil devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalar. - **Kamu görevinden çıkarma:** hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası bulunup bulunmadığı. Bu dört başlığın ortak özelliği, hiçbirinin yeni bir araştırma gerektirmemesidir. Arşiv araştırması birimleri **yalnızca mevcut kayıtları sorgular**, sahada ayrıca bir inceleme yapmaz. Bu kayıtlarda çıkan bir mahkumiyetin hangi meslek ve haklara engel olduğu [Sabıka Kaydı Nelere Engel? Meslekler ve Haklar Listesi](/sabika-kaydi-nelere-engel) yazımızda tablo halinde verilmiştir. ## Güvenlik Soruşturmasında Ek Olarak Nelere Bakılır? Güvenlik soruşturmasında nelere bakılır sorusunun asıl cevabı, 7315 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alır. Bu madde, arşiv araştırmasındaki dört başlığa ek olarak üç hususun sahada araştırılmasını öngörür: görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişki durumu, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ya da iltisak içinde olunup olunmadığı.[^3] Bu üç husus, arşiv araştırmasından farklı olarak **yalnızca kayıtların taranmasıyla değil**, kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli yöntemlerle yerinde araştırılmasıyla tespit edilir. Bu fark, güvenlik soruşturmasını arşiv araştırmasından ayıran en belirgin yöndür. Kolluğun tuttuğu kayıtlardan biri olan GBT kaydının adli sicilden farkı ise [GBT Nedir, GBT'de Neler Çıkar? Adli Sicil Kaydından Farkı](/gbt-nedir) yazımızın konusudur. Uygulamada bu sahada araştırma, kişinin ikamet ettiği bölgedeki mülki idare amirliği aracılığıyla yürütülen bir çevre araştırmasını da kapsayabilir. Aile bireylerinin veya yakın çevrenin durumu doğrudan kanun metninde sayılmaz, ancak **"terör örgütleriyle irtibat"** değerlendirmesi yapılırken dolaylı olarak gündeme gelebilir. ![Güvenlik soruşturmasında arşiv araştırmasına ek olarak araştırılan üç hususu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/guvenlik-sorusturmasinda-ek-olarak-nelere-bakilir.webp "Güvenlik Soruşturmasında Ek Olarak Nelere Bakılır") Güvenlik Soruşturmasında Ek Olarak Nelere Bakılır? ## Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasını Kim Yapar? Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, **yalnızca üç birim tarafından** yürütülür: Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri.[^4] Bu birimler, kendilerine iletilen talep ile sınırlı olmak üzere bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeleri almaya yetkilidir. Kanun, bu birimlerde görev yapan personele de sınır çizer. Yetkilendirilmiş personel hukuka aykırı biçimde elektronik sorgulama yapamaz, log kayıtlarını değiştiremez ya da silemez, öğrendiği bilgileri yetkisiz kişilerle veya basın yayın kuruluşlarıyla paylaşamaz. ## Kişisel Verilerin Saklanması ve Silinmesi Toplanan bilgiler süresiz saklanmaz. 7315 sayılı Kanun'un 10. maddesine göre, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel veriler, işlenme amacı ortadan kalktığında veya her durumda **iki yılın sonunda** değerlendirme komisyonlarınca silinir ve yok edilir.[^5] Bu sürenin tek istisnası, verilere karşı bir dava açılmış olmasıdır. Böyle bir durumda karar kesinleşmeden veriler silinemez. Kanun ayrıca, sürecin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun genel ilkelerine aykırı yürütülemeyeceğini de düzenler. **Yalnızca milli güvenlik ve** kamu düzeniyle ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler kişiye verilmez. ![Güvenlik soruşturması verilerinin iki yıl sonunda silinme kuralını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/kisisel-verilerin-saklanmasi-ve-silinmesi.webp "Kişisel Verilerin Saklanması ve Silinmesi") Kişisel Verilerin Saklanması ve Silinmesi ## Güvenlik Soruşturması Kaç Gün Sürer? Süreler, 7315 sayılı Kanun'un kendisinde değil, kanuna dayanılarak çıkarılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik'te (Karar Sayısı: 5649) düzenlenir. | Süreç | Azami Süre | | --- | --- | | Arşiv araştırması | 30 iş günü | | Güvenlik soruşturması | 60 iş günü | Bu süreler, talebin ilgili birime ulaşmasından itibaren işlemeye başlar ve talep eden kuruma sonucun bildirilmesi gereken azami süreyi gösterir.[^6] Uygulamada, kurumlar arası yazışmaların yoğunluğuna göre bu sürelerin aşıldığı durumlarla da karşılaşılır. Böyle bir gecikmede aday, ilgili kuruma dilekçeyle başvurarak sürecin durumu hakkında bilgi talep edebilir. ## Olumsuz Sonuçlanan Güvenlik Soruşturmasına Karşı Hukuki Yollar Olumsuz sonuçlanan bir güvenlik soruşturması, idari işlem niteliğindedir ve idare mahkemesinde dava konusu yapılabilir. Dava **açma süresi**, işlemin tebliğinden itibaren **60 gün**dür.[^7] Danıştay içtihadına göre, soruşturma raporundaki istihbari bilgi tek başına yeterli değildir. Somut ve doğrulanabilir bir bulguyla desteklenmediği sürece, davacının terör örgütü bağlantısına dair **yalnızca istihbari nitelikteki bir** tespit, olumsuz soruşturmaya dayalı işlemi haklı kılmaz. Nitekim bir kararda tam da bu gerekçeyle işlem iptal edilmiştir.[^8] Anayasa Mahkemesi de aynı yönde bir denetim yapmış ve 657 sayılı Kanun'un güvenlik soruşturması şartına ilişkin bir düzenlemesini, kişisel verilerin korunmasına dair güvence eksikliği nedeniyle iptal etmiştir.[^9] [Memuriyete Engel Suçlar Nelerdir?](/memuriyete-engel-suclar) yazımızda, benzer bir idari işlemin hangi gerekçelerle iptal edilebileceği ayrıca ele alınmaktadır. ![Olumsuz güvenlik soruşturmasına karşı izlenebilecek dava sürecini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/olumsuz-sonuclanan-guvenlik-sorusturmasina-karsi-hukuki-yollar.webp "Olumsuz Sonuçlanan Güvenlik Soruşturmasına Karşı Hukuki Yollar") Olumsuz Sonuçlanan Güvenlik Soruşturmasına Karşı Hukuki Yollar "Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?" yazımızla ilgili detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Güvenlik Soruşturması Hakkında Sık Sorulan Sorular Güvenlik soruşturmasıyla ilgili adayların en çok sorduğu ek noktaları bu başlıkta topladık. ### Güvenlik soruşturmasında aile bireyleri de araştırılır mı? Kanun metninde aile bireylerinin ayrı bir araştırma konusu olduğu açıkça yazmaz, ancak terör örgütleriyle irtibat değerlendirmesi yapılırken yakın çevrenin durumu dolaylı olarak dikkate alınabilir. Tek başına bir aile bireyinin geçmişi, adayın kendisi hakkında somut bir bulgu olmadıkça otomatik elenme nedeni sayılmaz. ### Sosyal medya paylaşımları güvenlik soruşturmasını etkiler mi? Kamuya açık paylaşımlar, terör propagandası veya devlet aleyhine somut suç unsuru içeriyorsa değerlendirmeye konu olabilir. Özel mesajlaşmalara veya kapalı hesaplara yasal izin olmadan erişilmesi söz konusu değildir. ### Sabıka kaydı olan biri güvenlik soruşturmasını geçebilir mi? Bu, suçun niteliğine ve cezasına bağlıdır. [Memuriyete Engel Suçlar Nelerdir?](/memuriyete-engel-suclar) yazımızda ayrıntılı anlatıldığı gibi, memuriyete engel suç kategorisine girmeyen hafif bir mahkumiyet tek başına elenme nedeni oluşturmaz. ### Güvenlik soruşturması sonucu e-Devlet üzerinden öğrenilebilir mi? Hayır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları kişiye doğrudan açıklanan bir bilgi değildir. Sonuç, atamayı yapacak kurum tarafından yazılı olarak bildirilir. e-Devlet üzerinden yalnızca adli sicil kaydı sorgulanabilir. --- [^1]: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.3/1 - arşiv araştırmasının kapsamı. [^2]: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.4 - arşiv araştırmasının kapsamı. [^3]: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.5 - güvenlik soruşturmasının kapsamı. [^4]: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.6 - yetkili birimler. [^5]: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.10 - kişisel verilerin silinmesi. [^6]: Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik (Karar Sayısı: 5649) m.11/7 - bildirim süreleri. [^7]: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 - idare mahkemelerinde dava açma süresi. [^8]: Danıştay 10. Daire, E. 2021/1261, K. 2023/7813, T. 06.12.2023. [^9]: Anayasa Mahkemesi, E. 2018/73, K. 2019/65, T. 24.07.2019.