> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/guvenlik-gorevlilerinin-haklari # Güvenlik Görevlilerinin Hakları **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Dayanak 5188 sayılı Kanun:** Özel güvenlik görevlisi, valilikten çalışma izni ve kimlik kartı almış kişidir. - **Eğitim şartı statüye bağlıdır:** Silahlı görev için lise mezuniyeti, silahsız görev için sekiz yıllık temel eğitim aranır. - **Çalışma süresi İş Kanunu'na tabidir:** 5188 sayılı Kanun süre sınırı getirmediğinden haftalık 45 saat ve gece 7,5 saat kuralları uygulanır. - **Belirli süreli sözleşme yaygındır:** Hizmet ihaleye bağlı yürütüldüğü için sektörde bu tür sözleşmeler sıkça kullanılır. - **Objektif neden aranır:** İhaleye bağlılık tek başına belirli süreli sözleşmeyi haklı kılmayabilir, koşullar somut olarak değerlendirilir. - **Genel işçilik hakları saklıdır:** Kıdem, ihbar, fazla mesai ve tatil ücretleri bakımından diğer işçilerle aynı korumaya sahiptir. ### İçerik **Güvenlik görevlilerinin hakları**, [5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5188.pdf)'un çizdiği görev ve yetki çerçevesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun genel işçilik hükümlerinin birlikte uygulanmasından doğar. 5188 sayılı Kanun ağırlıklı olarak kimlik, eğitim ve yetki konularını düzenler. Çalışma süresi, fazla mesai ve ücrete ilişkin ayrıntılı bir hüküm içermez. Bu boşluk, güvenlik görevlisinin de diğer işçiler gibi İş Kanunu'nun genel koruma çerçevesinden yararlanması sonucunu doğurur. Sektörün kendine özgü riski, çoğu zaman iki mevzuatın kesiştiği bu noktalarda ortaya çıkar. Güvenlik görevlilerinin hakları konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## 5188 Sayılı Kanun Özel Güvenlik Görevlisine Hangi Statüyü Tanır? Özel güvenlik görevlisi, valilikten çalışma izni ve kimlik kartı almış, koruma ve güvenlik hizmetini yerine getiren kişidir.[^1] Kimlik kartı, görev alanı içinde herkes tarafından görülebilecek şekilde yakaya takılır. Kartı olmayan görevli kanunda sayılan yetkileri kullanamaz. Güvenlik görevlisi, üniforma giyme zorunluluğuna tabidir ve görev alanı dışına silahını çıkaramaz. Kimlik sorma, üst arama, yakalama gibi yetkiler yalnızca görevli olunan süre ve alanla sınırlıdır. Kişi koruması alanında çalışan güvenlik görevlisi için bu sınır farklı işler. Koruduğu kişiyle birlikteyken görev alanı ülke geneline yayılır, koruduğu kişi yanında değilken ise yalnızca kişi koruma izninin verildiği ilin sınırlarıyla kısıtlıdır. İlginç bir ayrıntı, kanunun güvenlik görevlisine hem grev yasağı getirmesi hem de işvereni lokavt dolayısıyla onu işten uzaklaştırmaktan men etmesidir. Yani güvenlik görevlisi greve katılamaz, ama karşılığında işveren de lokavt gerekçesiyle onu görevden uzaklaştıramaz.[^2] Güvenlik görevlilerinin hakları ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## Özel Güvenlik Görevlisinin Silah Taşıma ve Eğitim Yükümlülüğü Nedir? Silahlı görev yapabilmek için en az lise mezunu olmak, silahsız görev için ise sekiz yıllık ilköğretim mezuniyeti yeterlidir. Silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılması, eğitim kurumları, sağlık tesisleri ve içkili yerler gibi bazı alanlarda kanunla açıkça yasaklanmıştır. Göreve başlamadan önce **120 ders saatlik** temel eğitim, teorik ve pratik derslerle birlikte silah eğitimini de kapsar.[^3] Kimlik kartının geçerliliğini korumak için görevliler beş yılda bir, en az **60 ders saatlik** yenileme eğitimine ve buna bağlı atış sınavına girmek zorundadır. Bu yenileme zorunluluğu, silahlı güvenlik görevlisi için mesleğin sürekli bir eğitim yükümlülüğü taşıdığı anlamına gelir. Eğitim masrafının kim tarafından karşılanacağı iş sözleşmesinde ayrıca belirlenmelidir. Sözleşmede açık hüküm yoksa uygulamada bu masraf genellikle işveren tarafından üstlenilir. ## Güvenlik Görevlisinin Vardiya Düzeni ve Gece Çalışması Nasıl Sınırlanır? 5188 sayılı Kanun çalışma saatlerine ilişkin bir sınır getirmediği için güvenlik görevlisinin haftalık çalışma süresi de İş Kanunu'ndaki genel **45 saatlik** sınıra tabidir. Vardiya değişiminde işçiye kesintisiz en az **11 saat** dinlenme verilmesi gerekir. Gece postasında çalışma kural olarak günde 7,5 saati aşamaz. Ancak özel güvenlik hizmeti, turizm ve sağlık gibi alanlarla birlikte, işçinin yazılı onayının alınması şartıyla bu sınırın aşılabildiği istisnai sektörler arasında sayılmıştır.[^4] Uygulamada özellikle 24 saat açık kalan alışveriş merkezi ve site girişlerinde görev yapan güvenlik personeli, bu istisnadan dolayı diğer sektörlere göre daha uzun gece vardiyalarıyla karşılaşabiliyor. Yazılı onay alınmadan yapılan bu tür uzatmalar ise fazla çalışma alacağına dönüşür. ## Güvenlik Görevlisi Neden Sıklıkla Belirli Süreli Sözleşmeyle Çalıştırılır? Güvenlik hizmetlerinin büyük kısmı, bina yönetimleri veya kamu kurumlarının açtığı ihaleyle özel güvenlik şirketlerine gördürülür. İhale süresi dolduğunda görevi üstlenen şirket değişebilir. Bu durum işverenlerin görevliyi ihale süresine bağlı belirli süreli sözleşmeyle istihdam etme eğilimini artırır. Bu uygulama tek başına hukuka aykırı değildir, fakat esaslı bir neden olmaksızın art arda yenilenen belirli süreli sözleşmeler belirsiz süreli sayılır. İhalenin başka bir şirkete geçmesi durumunda da aynı işyerinde kesintisiz çalışmaya devam eden görevlinin kıdemi, işyeri devri ilkeleri çerçevesinde ilk işe giriş tarihinden itibaren hesaplanır. Yargıtay, ihaleyi kaybeden şirketten ayrılan ancak yeni ihaleyi alan şirkette kesintisiz çalışmaya devam eden güvenlik görevlisinin iş sözleşmesinin işyeri devri hükümleri kapsamında sona ermediğini, bu nedenle kıdem tazminatı talebinin reddi gerektiğini şu şekilde açıklamıştır:[^5] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/3172, K. 2014/37494, T. 08.12.2014 > > "Davacının çalıştığı güvenlik hizmetine ilişkin ihale sona erince işin başka bir şirket tarafından üstlenildiği, hizmet döküm cetveline göre davalı işverenden ayrılışı bildirilmeden 30.05.2009 tarihinde başka bir işyerinden davacı adına çalışma bildirildiği, yeni dönem ihalesini kazanan ... Güvenlik Şirketinin 02.04.2010 tarihli cevabi yazısında davacının 01.06.2009 tarihinden itibaren ... işyerinde işe başladığının ve halen çalıştığının bildirildiği, taraf tanıklarının da davacının yeni şirket nezdinde çalışmaya devam ettiğini beyan etmesi karşısında işyeri devri hükümleri kapsamında henüz iş sözleşmesi sona ermediğinden feshe bağlı hakların istenemeyeceği göz önüne alınarak kıdem tazminatı ve yıllık izin taleplerinin reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi hatalıdır." Güvenlik görevlisinin görevi sırasında yaralanması veya ölmesi halinde ayrıca bir tazminat rejimi işler. İş veya toplu iş sözleşmesinde belirlenen tutar üzerinden ödenen bu tazminat, İş Kanunu kapsamındaki diğer tazminatlarla mahsup edilmez.[^6] Bu tazminat, güvenlik görevlisinin kendi zararına ilişkindir ve özel güvenlik şirketlerinin üçüncü kişilere karşı yaptırdığı mali sorumluluk sigortasından ayrı bir haktır. İş kazası sonucu SGK'nın bağladığı gelir de bu tazminattan bağımsız olarak talep edilebilir, çünkü SGK ödemesi işverenin kusuruna dayanan zararın tamamını karşılamaz. Aşağıdaki tablo, silahlı ve silahsız güvenlik görevlisi arasındaki temel farkları özetlemektedir. | Konu | Silahsız Görevli | Silahlı Görevli | | --- | --- | --- | | Öğrenim şartı | En az sekiz yıllık ilköğretim/ortaokul | En az lise veya dengi okul | | Temel eğitim | 120 ders saati (silah eğitimi hariç) | 120 ders saati (silah eğitimi dahil) | | Yenileme dönemi | Beş yılda bir | Beş yılda bir, atış sınavı dahil | | Çalışamayacağı yerler | Sınırlama yok | Eğitim kurumu, sağlık tesisi, içkili yer | Güvenlik görevlilerinin hakları, özel sektörde farklı meslek gruplarında çalışan işçilerin ortak koruma çerçevesinin bir parçasıdır. Meslek bazında genel tabloya [Özel Sektörde İşçi Hakları](/ozel-sektorde-isci-haklari) yazımızdan ulaşabilirsiniz. Güvenlik görevlilerinin hakları konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Güvenlik Görevlilerinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular Özel güvenlik sektöründe çalışan okuyucularımızın en çok sorduğu ek soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Güvenlik görevlisi grev yapabilir mi?** Hayır, 5188 sayılı Kanun özel güvenlik personeline grev yasağı getirmiştir. Buna karşılık işveren de güvenlik görevlisini lokavt gerekçesiyle görevden uzaklaştıramaz. ### **Güvenlik görevlisinin fazla mesai hakkı var mıdır?** Evet. 5188 sayılı Kanun ücret ve çalışma süresini düzenlemediği için bu konuda İş Kanunu uygulanır ve haftalık 45 saati aşan çalışma yüzde elli zamlı ücrete tabidir. ### **Silahsız güvenlik görevlisi silahlı göreve nasıl geçebilir?** Silahsız görevlinin silahlı statüye geçebilmesi için en az lise mezunu olması ve silah eğitimini de kapsayan temel eğitimi başarıyla tamamlaması gerekir. ### **Güvenlik şirketi ihaleyi kaybederse görevlinin kıdemi sıfırlanır mı?** Hayır. Aynı işyerinde kesintisiz çalışmaya devam eden görevlinin kıdemi, işyeri devri kurallarına göre ilk işe giriş tarihinden itibaren hesaplanmaya devam eder. ### **Güvenlik görevlisi görev sırasında yaralanırsa ne tür bir tazminat alır?** İş veya toplu iş sözleşmesinde belirlenen esaslara göre ayrı bir tazminat ödenir. Mahkeme daha yüksek bir tazminata hükmederse, önceden ödenen tutar bu miktardan mahsup edilir. ### **Belirli süreli sözleşmeyle çalışan güvenlik görevlisi kıdem tazminatı alabilir mi?** Sözleşme süresinin bitiminde yenilenmeyeceği işveren tarafından bildirilirse veya sözleşmeler art arda yenilenerek belirsiz süreliye dönüşmüşse, görevli kıdem tazminatına hak kazanabilir. ### **Güvenlik görevlisinin yenileme eğitimi masrafını kim öder?** Bu konuda kanunda açık bir hüküm yoktur, masrafın kim tarafından karşılanacağı iş sözleşmesiyle belirlenir. Sözleşmede hüküm bulunmuyorsa uygulamada eğitim genellikle işveren tarafından karşılanır. --- [^1]: 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, madde 7 ve 12 - Yetkiler ve kimlik kartı. [^2]: 5188 sayılı Kanun, madde 17 ve 18 - Grev yasağı ve lokavt dolayısıyla işten uzaklaştırma yasağı. [^3]: 5188 sayılı Kanun, madde 14 - Özel güvenlik eğitimi. [^4]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 69 - Gece çalışması ve istisnai sektörler. [^5]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/3172, K. 2014/37494, T. 08.12.2014 — ihaleyi kaybeden şirketten ayrılıp yeni ihaleyi alan şirkette kesintisiz çalışmaya devam eden güvenlik görevlisinin iş sözleşmesinin işyeri devri hükümleri kapsamında sona ermediği, bu nedenle kıdem tazminatı ve yıllık izin taleplerinin reddi gerektiği. [^6]: 5188 sayılı Kanun, madde 15 - Görev sırasında yaralanma veya ölüm halinde tazminat.