> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/gaiplik-karari-nedir-hangi-mahkeme-verir # Gaiplik Kararı Nedir, Hangi Mahkeme Verir? **Kategori:** Miras Hukuku ### Özet - **Tanım:** Gaiplik kararı, ölümü kesin olmayan ama kuvvetle muhtemel görülen bir kişinin hukuken ölmüş sayılmasını sağlar. - **İki şart:** Ölüm tehlikesi içinde kaybolma veya uzun süre haber alınamama hallerinden biri aranır. - **Yetkili mahkeme:** Kararı, kaybolan kişinin son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi verir. - **İlan usulü:** Mahkeme, en az altı ay süren bir ilanla kayıp kişiyi ve bilgi sahiplerini davet eder. - **Mirasa etkisi:** Karar, ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı tarihten itibaren hüküm doğurur; miras o tarihte açılmış sayılır. ### İçerik **Gaiplik kararı**, ölümü kesin olarak ispatlanamayan ama ölüm ihtimali kuvvetle muhtemel görülen bir kişinin hukuken ölmüş gibi sayılmasını sağlayan mahkeme kararıdır. Kişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş ya da uzun süredir kendisinden haber alınamıyor olması gerekir. Karar, sulh hukuk mahkemesi tarafından, kanunda öngörülen bekleme süreleri ve ilan usulü tamamlandıktan sonra verilir. Karar kesinleştiğinde miras, gaibin öldüğü kabul edilen tarihte açılmış sayılır. Gaiplik kararı konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. Gaiplik kararı konusunda detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. ## Gaiplik Kararının Şartları Türk Medeni Kanunu, gaiplik kararı için iki ayrı olasılığı esas alır: ölüm tehlikesi içinde kaybolma ve uzun süre haber alınamama.[^1] > Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme bu kişinin gaipliğine karar verebilir. (**Türk Medeni Kanunu, madde 32**) Kararın istenebilmesi için belirli bir sürenin geçmiş olması aranır: ölüm tehlikesi söz konusuysa tehlikenin üzerinden en az **bir yıl**, uzun süredir haber alınamıyorsa son haber tarihinin üzerinden en az **beş yıl** geçmesi gerekir. Başvuru hakkı, kaybolan kişinin ölümüne bağlı bir hakkı bulunan herkese, yani mirasçılara ve eşe aittir. ## Gaiplik Kararını Hangi Mahkeme Verir? Gaiplik kararını sulh hukuk mahkemesi verir. Yetkili mahkeme, kaybolan kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesidir; kişi Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer, böyle bir kayıt da yoksa ana veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesi yetkili olur. Başvuru, dilekçeyle bu mahkemeye yapılır ve mahkeme dosyayı doğrudan karara bağlamaz, önce ilan sürecini işletir. ## Gaiplik Davasında İlan ve Yargılama Süreci Mahkeme, gaiplik kararını doğrudan vermez; önce kayıp kişi hakkında bilgisi olabilecek kimseleri usulüne uygun bir ilanla çağırır. Bu çağrıya cevap vermeleri için tanınan süre, ilk ilanın yapıldığı günden başlayarak en az **altı ay**dır.[^2] Kayıp kişi bu süre dolmadan ortaya çıkarsa, kendisinden haber alınırsa veya öldüğü tarih tespit edilirse, gaiplik istemi kendiliğinden düşer. **İlan Usulünde Güncel Değişiklik:** Anayasa Mahkemesi, 25.12.2025 tarihli ve E. 2025/120, K. 2025/270 sayılı kararıyla ilan usulüne ilişkin hükümdeki "Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan" ibaresini iptal etmiştir. İptal, Resmi Gazete'de yayımından dokuz ay sonra, yani 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar mevcut ilan usulü uygulanmaya devam eder.[^3] ## Gaiplik Kararının Mirasın Açılmasına Etkisi Gaiplik kararı kesinleştiğinde, ölüme bağlı haklar gaibin gerçekten öldüğü ispatlanmış gibi kullanılır. Kararın hükmü, verildiği tarihten değil, ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı tarihten başlar; miras da bu geçmişe dönük tarihte açılmış sayılır.[^4] Tereke malları mirasçılara hemen ve şartsız teslim edilmez. Gaibin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olanlar, malları teslim almadan önce ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine dair güvence göstermek zorundadır.[^5] Bu güvence süresi, ölüm tehlikesi halinde tesliminden itibaren **beş yıl**, haber alınamama halinde son haber tarihinden itibaren **on beş yıl**dır ve her durumda gaibin yüz yaşına varacağı tarihi aşamaz. Gaip kişinin mirasçıları arasında kısıtlı biri varsa, teslim alınan mirasın yönetimi vasi eliyle ve sulh hukuk mahkemesinin izniyle yürütülür; bu konudaki ayrıntılar [Zihinsel Engelli Bireylerin Miras Hakkı](/zihinsel-engelli-bireylerin-miras-hakki) yazımızda anlatılmaktadır. Karar kesinleşip miras açıldıktan sonra, terekede taşınmaz varsa sıradaki adım tapuda intikaldir; bu sürecin belge ve harç boyutu [Tapuda Doğrudan Mirasçılara İntikal Nasıl Yapılır?](/tapuda-mirascilara-intikal-nasil-yapilir) yazımızda ele alınmaktadır. ## Sık Sorulan Sorular Gaiplik başvurusu öncesinde okuyucularımızın en sık yönelttiği sorular şunlardır. ### **Gaiplik kararı ile ölüm karinesi aynı şey midir?** Hayır. Ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiren bir durumda (örneğin uçak kazası) kaybolan ve cesedi bulunamayan kişi, mahkeme kararına gerek kalmadan doğrudan ölmüş sayılır. Gaiplik ise ölüm ihtimali kuvvetli olmakla birlikte kesin olmadığı durumlarda, mahkeme kararı ile kurulan bir statüdür. ### **Gaip kişinin eşi yeniden evlenebilir mi?** Evlilik, gaiplik kararıyla kendiliğinden sona ermez. Eşin yeniden evlenebilmesi için mahkemeden ayrıca veya gaiplik başvurusuyla birlikte evliliğin feshini istemesi gerekir. ### **Gaiplik kararından sonra kişi geri dönerse ne olur?** İlgili kişi veya yakınları, gaiplik kararının kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Teslim edilen mallar, önceden gösterilen güvence sayesinde iade sürecine konu olur. Gaiplik başvurusu ve mirasın açılması süreciyle ilgili detaylı bilgi almak için [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] --- [^1]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 32 ve 33. [^2]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 33. [^3]: Anayasa Mahkemesi, 25.12.2025 tarihli, E. 2025/120, K. 2025/270 sayılı Kararı — ilan usulüne ilişkin hükümdeki Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan ibaresinin iptal edildiği, iptalin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe gireceği. [^4]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 35. [^5]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 584.