> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/eylemli-fesih # Eylemli (Fiili) Fesih Nedir? **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Davranışla sona erme:** Eylemli fesihte taraflardan biri yazılı veya sözlü bir beyanda bulunmadan sözleşmeyi fiilen sona erdirir. - **Kanunda düzenlenmez:** Kavram doğrudan İş Kanunu'nda yer almaz, yargı içtihadı ve doktrin tarafından geliştirilmiştir. - **Haklı nedene bağlıdır:** Tazminat hakkının doğması için eylemli feshin m. 24 veya m. 25'teki sebeplerden birine dayanması gerekir. - **Fesih tarihi belirleyicidir:** Hak düşürücü süreler, davranışın gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. - **İspat yükü fesheden taraftadır:** Haklı nedenin varlığı somut delillerle gösterilmelidir. ### İçerik **Eylemli fesih**, iş sözleşmesi taraflarından birinin yazılı veya sözlü bir fesih bildirimi yapmadan, sözleşmeyi fiilen sona erdirdiğini gösteren davranışlar sergilemesidir. İşçinin işe gelmemesi veya işverenin işçiyi fiilen çalıştırmaktan kaçınması bu duruma örnektir. Kavram İş Kanunu'nda doğrudan düzenlenmez; yargı kararları ve doktrin tarafından geliştirilmiş bir nitelendirmedir. Eylemli fesih konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. Eylemli fesih konusunda detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. ## Eylemli Feshin Hukuki Niteliği Fesih iradesi kural olarak söz, yazı veya davranışla ortaya konabilir; kanun bu konuda belirli bir şekil şartı aramaz. Eylemli feshi diğer fesih türlerinden ayıran nokta, iradenin açık bir beyanla değil, sözleşmenin sürdürülmek istenmediğini şüpheye yer bırakmayacak biçimde gösteren bir davranışla ortaya konmasıdır. Bu davranışın tek başına yeterli olabilmesi için sözleşmeyi sona erdirme iradesini açıkça yansıtması gerekir. İşçinin bir günlük mazeretsiz devamsızlığı, tek başına eylemli fesih sayılmaz; süreklilik ve açık bir sona erdirme iradesi aranır. ## İşverenin Eylemli Feshi Hangi Davranışlarla Ortaya Çıkar? İşveren tarafından gerçekleştirilen eylemli fesih, genellikle işçiyi işe kabul etmeme veya çalışma imkanını fiilen ortadan kaldırma biçiminde görülür. Aşağıdaki davranışlar uygulamada en sık karşılaşılan örneklerdir. - İşçinin işyerine girişini kart iptali veya güvenlik talimatıyla engellemek - İşçiye iş vermeyi ve görev tanımlamayı sürekli olarak bırakmak - Ücreti makul bir süre boyunca hiç ödememek - İşçinin rızası alınmadan tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkarmak Bu davranışlardan biri, işverenin madde 25'teki haklı fesih sebeplerinden birine dayanmıyorsa, işverenin haksız feshi olarak değerlendirilir.[^1] İşçi bu durumda iş güvencesi kapsamındaysa işe iade davası açabilir, kapsam dışındaysa kıdem ve ihbar tazminatı talep eder. Durumunuza özel ön değerlendirme için [İşçi Bilgi Formu](/isci-bilgi-formu)'nu doldurabilirsiniz. \[isci\_formu\] ## İşçinin Eylemli Feshi Ne Zaman Haklı Sayılır? İşçi tarafından gerçekleştirilen eylemli fesih, işe gitmeme veya işi fiilen bırakma gibi davranışlarla ortaya çıkar. Bu davranışın kıdem tazminatı doğurabilmesi için işçinin, madde 24'te sayılan sağlık, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık veya zorlayıcı neden hallerinden birine dayanması gerekir.[^2] Ücretin ödenmemesi, bu hallerin en sık uygulanan örneğidir. Yargıtay bu konuda şu ilkeyi benimsemiştir:[^3] > Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/18171, K. 2015/26852, T. 28.12.2015 > > "İşçi ücretlerinin tam ve zamanında ödenmemesi de 24. maddede haklı fesih sebepleri arasında sayılmıştır. Ödenmeyen ücretin az veya çok olmasının bir önemi yoktur... Ücretlerin ödenmemesi halinde iş sözleşmesi işçi tarafından yazılı olarak feshedilebileceği gibi eylemli olarak da feshedilebilir." Haklı bir nedene dayanmayan eylemli fesih ise istifa sayılır ve işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Bu nedenle işçinin işi bırakmadan önce ihtarname gibi yazılı bir belgeyle gerekçesini ortaya koyması, ileride ispat açısından önem taşır. ## Eylemli Fesih Tarihi Neden Belirleyicidir? Eylemli fesihte sözleşmenin sona erdiği tarih, davranışın gerçekleştiği gündür; yazılı bir bildirim olmadığından bu tarih genellikle işçinin işe gelmediği ya da işverenin çalıştırmayı bıraktığı ilk gün olarak kabul edilir. İşe iade davası açma süresi gibi hak düşürücü süreler bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Yargıtay, işverenin işçileri fiilen işe almayarak gerçekleştirdiği bir feshe ilişkin bir kararında bu ilkeyi şöyle uygulamıştır:[^4] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/18916, K. 2013/104, T. 14.01.2013 > > "Davacı ve arkadaşları açıkça bu tarihte 'polis zoru ile giriş kartları alınarak işten çıkarıldıklarını' beyan etmişlerdir. Bu açıklamaya göre davacının iş sözleşmesi eylemli olarak feshedilmiştir... Eylemli fesih halinde dava açma süresi, eylemli feshin yapıldığı tarihten itibaren işler." Bu kararda işçiler, fiilen işten çıkarıldıkları tarihten çok sonra dava açtıkları için bir aylık hak düşürücü süreyi kaçırmış ve talepleri reddedilmiştir. Eylemli fesihle karşılaşan bir işçinin, davranışın gerçekleştiği tarihi net biçimde tespit edip yasal süreleri buna göre hesaplaması gerekir. ## Eylemli Fesih Hangi Kavramlarla Karıştırılır? Eylemli fesih, işçiye baskı altında yazılı bir istifa dilekçesi imzalatılan durumlardan farklıdır. O durumda ortada yazılı bir beyan vardır ve tartışılan husus iradenin sakatlanmış olup olmadığıdır; bu konu [İşçinin İstifaya Zorlanması](/iscinin-istifaya-zorlanmasi) yazımızda ayrıca ele alınmaktadır. Mobbing sürecinin sonunda işçinin fiilen işe alınmaması veya görevden fiilen uzaklaştırılması da eylemli fesih olarak nitelendirilebilir. Mobbing bağlamındaki bu değerlendirme [Mobbing Sebebiyle Haklı Fesih](/mobbing-sebebiyle-hakli-fesih) yazımızda kısaca yer almaktadır; burada anlatılan eylemli fesih doktrini yalnız mobbingle sınırlı değildir ve ücret ödememe, işe almama gibi çok daha geniş bir davranış grubunu kapsar. Eylemli fesih konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Eylemli Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular Eylemli fesihle karşılaşan okuyucularımızın en çok sorduğu soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Eylemli fesih istifa ile aynı şey midir?** Hayır. İstifada işçi haklı bir sebebe dayanma zorunluluğu olmadan kendi iradesiyle ayrılır ve tazminat hakkı doğmaz. Eylemli fesih ise haklı bir nedene dayandığında kıdem tazminatı doğurabilen, davranışla gerçekleştirilen bir fesih türüdür. ### **İşverenin eylemli feshi hangi tazminat sonuçlarını doğurur?** Haklı bir nedene dayanmayan eylemli fesih işverenin haksız feshi sayılır. İşçi, iş güvencesi kapsamındaysa işe iade davası açabilir; kapsam dışındaysa kıdem ve ihbar tazminatı talep edebilir. ### **Eylemli fesih nasıl ispatlanır?** Tanık beyanları, yazışmalar, giriş kartı kayıtları ve devamsızlık tutanakları eylemli feshin ispatında en sık kullanılan delillerdir. İşçinin fesih tarihini ve gerekçesini gösteren bir ihtarname göndermesi ispatı güçlendirir. ### **Eylemli fesihte hangi tarih esas alınır?** Yazılı bir bildirim yoksa, sözleşmeyi sona erdirme iradesini gösteren davranışın gerçekleştiği tarih esas alınır. Hak düşürücü süreler bu tarihten itibaren işlemeye başlar. ### **Eylemli fesihte işsizlik maaşı alınabilir mi?** İşçinin eylemli feshinin haklı bir nedene dayandığı ispatlanır ve işveren SGK çıkış kodunu buna uygun bildirirse işçi işsizlik ödeneğine hak kazanabilir. Kodun istifa veya devamsızlık olarak bildirilmesi bu hakkı ortadan kaldırabilir. ### **İşveren eylemli fesihten sonra devamsızlık tutanağı düzenleyebilir mi?** Fesihten sonra düzenlenen bir tutanak, işçinin önceden haklı bir nedenle sözleşmeyi feshettiğini ispatlaması halinde geçerliliğini kaybeder. Tutanağın feshinden sonraki bir tarihte düzenlenmiş olması bu sonucu değiştirmez. --- [^1]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 25 - İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı. [^2]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 24 - İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı. [^3]: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/18171, K. 2015/26852, T. 28.12.2015 — ücretin tam ve zamanında ödenmemesi haklı fesih sebebidir ve işçi sözleşmesini yazılı olarak da eylemli olarak da feshedebilir. [^4]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/18916, K. 2013/104, T. 14.01.2013 — işe iade davasındaki bir aylık hak düşürücü süre, eylemli fesihte feshin fiilen gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.