> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/emeklilik-sebebiyle-hakli-fesih # Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesih **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **İki şart birlikte aranır:** İşçinin SGK'dan yaşlılık aylığına hak kazanması ve bu gerekçeyle sözleşmesini kendisinin feshetmesi gerekir. - **SGK yazısı alınır:** İşçi önce Kurumdan şartları taşıdığını gösteren yazıyı alır, ardından bu yazıyı dilekçesine ekleyerek işverene sunar. - **Kıdem tazminatı ödenir, ihbar ödenmez:** Fesih işçiden geldiği için ihbar tazminatı doğmaz. - **EYT ile aynı şey değildir:** EYT yaş şartının kaldırılmasına ilişkindir, buradaki hak ise gerçekten yaşlılık aylığına hak kazanmayı gerektirir. - **Yaş hariç emeklilikten farklıdır:** 15 yıl 3600 gün hakkı yalnızca kıdem tazminatı almayı sağlar, aylık bağlanmasını değil. - **Teslim belgelenmelidir:** En sık yapılan hata, SGK yazısının işverene teslim edildiğinin hiçbir kayıtla ispatlanamamasıdır. ### İçerik **Emeklilik sebebiyle haklı fesih**, yaş, prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarının tamamını sağlayarak SGK'dan yaşlılık aylığına hak kazanan işçinin, bu durumu belgeleyerek kendi isteğiyle iş sözleşmesini feshetmesidir. Bu fesih türü, 1475 sayılı mülga İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenir ve işçiye kıdem tazminatı hakkı kazandırır. İşçi burada istifa etmiş sayılmaz. Kanunda ayrıca tanınan bir haklı fesih hakkını kullanmış olur. Bu haktan yararlanmak isteyen işçinin, emeklilik şartlarını yaş dahil tamamen sağladığını göstermesi gerekir. Yaşı beklemeden yalnızca prim ve sigortalılık süresini tamamlayarak ayrılma isteyenler için ise kanun ayrı ve farklı sonuçlar doğuran bir düzenleme öngörmüştür. Bu ayrımı aşağıda ayrıntılı olarak açıklıyoruz. Emeklilik sebebiyle haklı fesih hakkınız konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesihin Şartları Nelerdir? Emeklilik sebebiyle haklı fesih için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: işçinin SGK'dan yaşlılık aylığı, malullük aylığı veya toptan ödemeye hak kazanmış olması ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte aynı işverene bağlı işyerinde en az **bir yıl** kıdeminin bulunması.[^1] Yaşlılık aylığına hak kazanma, sigortalının hem yaş hem prim ödeme gün sayısı hem de sigortalılık süresi şartlarının **tamamını** doldurmasını gerektirir.[^2] Bu üç şartın hangi kombinasyonlarda arandığı, sigortalının ilk işe giriş tarihine göre değişir. Bu farklılaşma [Yaşlılık Aylığı](/yaslilik-ayligi) yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Kanun, yalnızca yaşlılık aylığını değil, malullük aylığına veya toptan ödemeye hak kazanmayı da bu haklı fesih türünün kapsamına almıştır. Malullük aylığı, çalışma gücünün önemli ölçüde ve kalıcı olarak kaybedildiği durumlarda bağlanır; toptan ödeme ise yaşlılık veya malullük aylığı bağlanmasına yetecek prim günü bulunmayan, ancak sigortalılık süresi dolan kişilere tek seferlik yapılan bir ödemedir. Her iki durumda da işçi, ilgili kurumdan aldığı belgeyle işvereni bilgilendirdiğinde kıdem tazminatına hak kazanır. Bir yıllık kıdem şartı, işçinin aynı işverene bağlı işyerinde kesintisiz ya da yasal olarak birleştirilebilen dönemler halinde geçirdiği toplam süreye göre hesaplanır. Bu süre dolmadan emeklilik şartlarını sağlayan bir işçi, henüz kıdem tazminatına hak kazanamaz. Yalnızca SGK'dan aylık bağlanması için başvuru yapabilir. ![Yaşlılık, malullük ve toptan ödeme seçenekleri ile bir yıllık kıdem şartını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/emeklilik-sebebiyle-hakli-fesihin-sartlari-nelerdir.webp "Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesihin Şartları Nelerdir") Emeklilik Feshinde Aranan Temel Koşullar Durumunuza özel ön değerlendirme için [İşçi Bilgi Formu](/isci-bilgi-formu)'nu doldurabilirsiniz. \[isci\_formu\] Emeklilik sebebiyle haklı fesih ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## Emeklilik Sebebiyle Fesih Nasıl Uygulanır? İşçi, önce SGK'ya başvurarak yaşlılık aylığı bağlanması için gereken şartları taşıdığını gösteren bir yazı (tahsis talep belgesi veya şartların sağlandığına dair yazı) alır. Bu belge işverene ibraz edilerek iş sözleşmesi feshedilir. Emeklilik sebebiyle fesihte işçi, ihbar süresine uymak zorunda değildir. Sözleşme, belgenin işverene teslim edildiği anda derhal sona erdirilebilir. İşveren bu belgeyi gördükten sonra kıdem tazminatını, işçinin fiilen SGK'dan aylık bağlanıp bağlanmadığına bakmaksızın ödemekle yükümlüdür. Aylığın bağlanması ayrı bir SGK süreci olup işverenin tazminat ödeme yükümlülüğünü ertelemez. Yargıtay, belgenin ibraz tarihinin tazminat hakkının kendisini değil yalnızca faiz başlangıcını etkilediğini şöyle açıklamıştır:[^3] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/9594, K. 2019/3897, T. 18.02.2019 > > "Davacının kurumdan aldığı belgeyi işverene ibraz etmesi hak kazanmayı ortadan kaldırmaz. Bu durum ancak muaccel olma ve temerrüt olgusu ile faiz başlangıcını etkiler." Uygulamada bazı işverenler, işçinin emeklilik dilekçesini "istifa" olarak işleme koyup kıdem tazminatını ödememeye çalışır. Dilekçede SGK'dan alınan yazıya açıkça atıf yapılması ve bu belgenin bir örneğinin işverene teslim edildiğinin tutanak veya yazılı bir belgeyle ispatlanması, ileride çıkabilecek bu tür uyuşmazlıkları büyük ölçüde önler. Emeklilik sebebiyle ayrılan işçi, isterse aynı veya başka bir işverende **sosyal güvenlik destek primi** ödeyerek çalışmaya devam edebilir. Bu durumda aylığı kesilmez, yalnızca işveren ve işçi için farklı bir prim rejimi uygulanır. Bu husus ayrı bir SGK işlemidir ve haklı fesih hakkının kullanılmasını etkilemez. Malullük aylığına dayanarak yapılan fesihte süreç benzer işler, ancak SGK'nın öncesinde işçinin çalışma gücü kaybını Sağlık Kurulu raporuyla tespit etmesi gerekir. Bu süreç, yaşlılık aylığına göre daha uzun sürebilir. Bu nedenle işçinin malullük başvurusunu işverene bildirmeden önce SGK'nın onayını beklemesi, ileride fesih tarihi konusunda yaşanabilecek belirsizlikleri önler. ## Emeklilik Sebebiyle Fesih, Yaş Hariç Emeklilik Hakkıyla Karıştırılmamalıdır Emeklilik sebebiyle haklı fesih, işçinin **gerçekten** yaşlılık aylığına hak kazanmasını, yani yaş şartını da dahil tüm şartları tamamlamasını gerektirir. Buna karşılık bazı işçiler, sigorta başlangıç tarihine göre yalnızca 15 yıllık sigortalılık ve 3600 gün prim şartını tamamlayarak, yaş şartını beklemeden de kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilir. Aşağıdaki tablo bu iki farklı hakkı ve EYT'yi kısaca karşılaştırır. | Hak | Yaş Şartı Aranır mı? | Sonuç | | --- | --- | --- | | Emeklilik sebebiyle haklı fesih | Evet | Gerçek yaşlılık aylığına hak kazanılır, işten ayrılınca kıdem tazminatı alınır | | 15 yıl 3600 gün (yaş hariç emeklilik) | Hayır | Yalnızca kıdem tazminatı alınarak işten ayrılınır, aylık bağlanmaz | | EYT | Hayır (belirli koşullarla) | Erken sigortalı olanlar yaş beklemeden yaşlılık aylığına hak kazanır | Yaş şartı aranmadan yalnızca sigortalılık süresi ve prim gününe dayanarak işten ayrılma hakkının şartları ve başvuru süreci [15 Yıl 3600 Gün Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır?](/15-yil-3600-gun-kidem-tazminati) yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Bu iki hak birbirinden bağımsızdır ve karıştırılmamalıdır. Biri kıdem tazminatı hakkı doğururken diğeri SGK'dan aylık bağlanmasını sağlar. Uygulamada bu iki kavramın karıştırılması, işçinin ya eksik belgeyle işverene başvurmasına ya da SGK'dan yanlış türde bir yazı talep etmesine yol açar. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olan bir işçi, örneğin, yaş şartını beklemeden 15 yıl 3600 gün üzerinden kıdem tazminatı alarak ayrılabilirken, aynı kişinin gerçek yaşlılık aylığı alabilmesi için ayrıca yaş şartını da tamamlaması gerekir. SGK'dan alınacak yazının hangi haktan yararlanmak için istendiğinin dilekçede açıkça belirtilmesi, işlemlerin doğru yürümesi için önemlidir. ## Emeklilik Yaşı Herkes İçin Aynı mıdır? Hayır. Yaşlılık aylığı için aranan yaş, sigortalının cinsiyetine ve ilk işe giriş tarihine göre kademeli olarak değişir. Kadın ve erkek sigortalılar için farklı yaş eşikleri uygulanır. Bu yüzden aynı yaştaki iki işçi, sigorta başlangıç tarihleri farklıysa emeklilik sebebiyle haklı fesih hakkını farklı tarihlerde kullanabilir. Kişiye özel emeklilik yaşının ve prim gününün nasıl belirlendiği [Yaşlılık Aylığı](/yaslilik-ayligi) yazımızda ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır. Kesin tarih için SGK'dan hizmet dökümü ve tahsis talebi sorgusu yapılması önerilir. SGK'nın e-Devlet üzerinden sunduğu "emeklilik bilgi sorgulama" hizmeti, işçinin şartları hangi tarihte tamamlayacağını gösterir ve fesih için doğru zamanı belirlemeye yardımcı olur. ## Emeklilik Sebebiyle Fesih, EYT ile Aynı Şey midir? Hayır. EYT (emeklilikte yaşa takılanlar), belirli bir tarihten önce sigortalı olup yaş şartı yüzünden emekli olamayan kişiler için yaş şartını kaldıran ayrı bir düzenlemedir.[^4] EYT şartlarını taşıyan bir işçi de bu yazıda anlatılan emeklilik sebebiyle haklı fesih hakkını kullanabilir, çünkü EYT sonucunda kişi gerçek anlamda yaşlılık aylığına hak kazanmış olur. EYT'ye ilişkin sigorta başlangıcı, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartları [EYT Şartları Nelerdir](/eyt-sartlari-nelerdir) yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Bu düzenlemeden yararlanan bir işçi de tıpkı diğer emekliler gibi, aldığı belgeyi işverene ibraz ederek kıdem tazminatına hak kazanır. EYT burada ayrı bir haklı fesih türü değil, yaşlılık aylığına erişimi kolaylaştıran bir köprü niteliğindedir. ![EYT düzenlemesi ile işçinin kendi yaptığı feshin ayrıldığı noktaları gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/emeklilik-sebebiyle-fesih-eyt-ile-ayni-sey-midir.webp "Emeklilik Sebebiyle Fesih, EYT ile Aynı Şey midir") Emeklilik Feshi ile EYT Arasındaki Temel Farklar ## Emeklilik Sebebiyle Fesihte Sık Yapılan Hatalar Nelerdir? Dosyalarda en sık karşılaşılan sorun, işçinin SGK'dan aldığı yazıyı işverene teslim ettiğini hiçbir şekilde belgelememesidir. İşveren bu teslimi inkar ederse, işçi fesih tarihini ve haklı sebebe dayandığını ispatlamakta zorlanabilir. İkinci sık hata, işçinin emeklilik dilekçesinde "istifa ediyorum" ifadesini kullanıp SGK belgesine hiç atıf yapmamasıdır. Bu durumda işveren, feshi doğrudan adi istifa olarak işleme koyabilir ve kıdem tazminatı ödemekten kaçınabilir. Bu ihtimalde işçi, gerçek fesih sebebini sonradan tanık veya yazışma kayıtlarıyla ispatlamak zorunda kalır. Yargıtay, imzası inkar edilmeyen ve fesih sebebi açıkça yazılmış bir istifa dilekçesinde işçinin bildirdiği sebeple bağlı olduğunu, bu sebebin sonradan değiştirilemeyeceğini kabul etmektedir:[^5] > Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/28051, K. 2020/4027, T. 03.03.2020 > > "İşçi tarafından el yazılı istifa dilekçesindeki imzanın inkar edilmediği ve genel geçer bir ifade kullanılmaksızın fesih sebebinin açıkça belirtildiği hallerde, farklı bir değerlendirme yapma gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu noktada artık işçinin istifa dilekçesinde ortaya koyduğu fesih sebebinin işçinin gerçek iradesini yansıttığı kabul edilmeli, sözleşmeyi fesheden tarafın 'bildirdiği fesih sebebi ile bağlı olduğu' yönündeki kurala uygun bir sonuca varılmalıdır." Üçüncü hata ise işçinin, henüz SGK'dan resmi bir yazı almadan yalnızca "emekli olacağım" beyanıyla işi bırakmasıdır. Bu durumda emeklilik sebebiyle haklı fesih hakkının şartları henüz oluşmamış sayılabilir ve işveren kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğüne itiraz edebilir. Bu yüzden işten ayrılmadan önce SGK'dan yazının alınması ve bu yazının bir örneğinin saklanması önerilir. Dördüncü ve daha az bilinen bir hata, aynı işverende bu hakkın ikinci kez kullanılmaya çalışılmasıdır. İşçi emeklilik sebebiyle bir kez ayrılıp kıdem tazminatını aldıktan sonra aynı işverende yeniden işe başlarsa, bu hakkı aynı işverene karşı tekrar kullanamaz. Yargıtay bu sınırı açıkça ortaya koymuştur:[^6] > Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/5011, K. 2015/19401, T. 03.06.2015 > > "Emeklilik sebebiyle iş sözleşmesinin feshi bir kere kullanılabileceği, davacının davalı işverene karşı ikinci kere emeklilik sebebiyle iş sözleşmesini feshedemeyeceği, ikinci ayrılışının işçi yönünden istifa niteliğinde sayılması gerektiği..." Karardaki olayda işçi, emeklilik sebebiyle ayrılıp tazminatını aldıktan yalnızca iki gün sonra aynı işverende yeniden işe başlamış, yıllar sonra ikinci kez "emeklilik sebebiyle fesih" gerekçesiyle ayrılmak istemiştir. Yargıtay bu ikinci ayrılışı adi istifa saymış, kıdem tazminatı talebinin reddi gerektiğine hükmederek yerel mahkeme kararını bozmuştur. Bu sınırlama yalnızca aynı işveren için geçerlidir; işçi farklı bir işverende yeniden bir yıllık kıdem doldurursa, o yeni işveren nezdinde hakkı yeniden kullanabilir. ## Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesihte Hangi Tazminatlar Ödenir? Emeklilik sebebiyle haklı fesihte işçiye **kıdem tazminatı** ödenir. İhbar tazminatı ise doğmaz, çünkü işçi kendi isteğiyle ve kanunda tanınan bir hakla ayrılmaktadır. İşçinin kullanılmayan yıllık izin ücreti de bu fesihte diğer işten ayrılma hallerinde olduğu gibi ödenir. Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden, güncel tavan tutarına kadar hesaplanır. Kıdem tazminatının şartları, tavanı ve hesaplama yöntemi hakkında genel bilgi [Kıdem Tazminatı Nedir](/kidem-tazminati-nedir) yazımızda yer almaktadır. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir, gelir vergisi kesintisi yapılmaz. Bu nedenle emeklilik sebebiyle ayrılan işçinin eline geçen tutar, brüt tutara oldukça yakın çıkar. Bu, işçinin haklı nedenle fesih yapabileceği sebeplerden yalnızca biridir. Ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık sorunları ve sigortasız çalıştırma gibi diğer haklı fesih sebeplerinin tam listesi [İşçinin Haklı Fesih Sebepleri](/iscinin-hakli-fesih-sebepleri) yazımızda yer almaktadır. ![Kıdem tazminatının hesap ölçüsü ile ödenmeyen kalemleri sayılarla özetleyen şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/emeklilik-sebebiyle-hakli-fesihte-hangi-tazminatlar-odenir.webp "Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesihte Hangi Tazminatlar Ödenir") Kıdem Ödenir, İhbar Tazminatı Doğmaz İşçi haklarınızla ilgili sorularınız için [İşçi Hakları Danışma Hattı](/isci-haklari-danisma-hatti) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Emeklilik sebebiyle haklı fesih konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Emeklilik Sebebiyle Haklı Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular Emeklilik sebebiyle haklı fesih konusunda okuyucularımızın en çok merak ettiği ek soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Emekli olan işçi aynı işyerinde çalışmaya devam edebilir mi?** Evet, işçi emeklilik sebebiyle haklı fesih hakkını kullanıp kıdem tazminatını aldıktan sonra aynı işverenle yeniden anlaşarak çalışmaya devam edebilir. Bu durumda yeni bir iş sözleşmesi ve yeni bir kıdem başlangıcı söz konusu olur. ### **Emeklilik sebebiyle ayrılan işçi işsizlik maaşı alabilir mi?** Hayır, SGK'dan yaşlılık aylığı bağlanan bir kişi aynı zamanda işsizlik ödeneğinden yararlanamaz, çünkü işsizlik ödeneği çalışma gücünü kaybetmeden gelirsiz kalan sigortalılar için öngörülmüştür. ### **İşveren, emeklilik sebebiyle fesih talebini reddedebilir mi?** Hayır, işçi SGK'dan aldığı yazıyı ibraz ettiğinde işveren bu haklı fesih talebini reddedemez. İşveren yalnızca kıdem tazminatının doğru hesaplanıp zamanında ödenmesinden sorumludur. ### **Emeklilik sebebiyle fesihte dilekçe hangi tarihte etkili olur?** Fesih, SGK belgesinin işverene fiilen teslim edildiği veya noter/iadeli taahhütlü mektupla ulaştırıldığı tarihte hüküm doğurur. Bu tarih aynı zamanda kıdem tazminatına faiz işlemeye başladığı tarihtir. ### **Emeklilik sebebiyle haklı fesih hakkı birden fazla kez kullanılabilir mi?** Yalnızca farklı işverenler nezdinde. İşçi bir işyerinde bu hakkı kullanıp kıdem tazminatını aldıktan sonra başka bir işverende yeniden çalışmaya başlar ve orada da en az bir yıl kıdem doldurursa, o yeni işveren nezdinde bu haktan tekrar yararlanabilir. Ancak aynı işverende bu hak yalnızca bir kez kullanılabilir; ikinci kez aynı gerekçeyle yapılan ayrılış Yargıtay tarafından istifa sayılır. ### **İşveren emeklilik sebebiyle fesihte kıdem tazminatını taksitle ödeyebilir mi?** Kanun kıdem tazminatının tek seferde ödenmesini esas alır. Taksitli ödeme ancak işçinin açık rızasıyla ve genellikle yazılı bir anlaşmayla mümkün olur, aksi halde işçi tazminatın tamamını gecikme faiziyle birlikte talep edebilir. --- [^1]: Mülga 1475 sayılı İş Kanunu, madde 14/1-4 - Emeklilik sebebiyle kıdem tazminatı hakkı. (mevzuat.gov.tr) [^2]: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 28 - Yaşlılık aylığına hak kazanma şartları. [^3]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/9594, K. 2019/3897, T. 18.02.2019 — kıdem tazminatına hak kazanmanın SGK belgesinin işverene ibrazına bağlı olmadığı, ibrazın yalnızca muacceliyet ve faiz başlangıcını etkilediği. [^4]: 7438 sayılı Kanun - EYT düzenlemesi. [^5]: Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/28051, K. 2020/4027, T. 03.03.2020 — el yazısıyla yazılan ve imzası inkar edilmeyen istifa dilekçesinde fesih sebebi açıkça belirtilmişse işçinin o sebeple bağlı olduğu, sebebin sonradan değiştirilemeyeceği. [^6]: Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/5011, K. 2015/19401, T. 03.06.2015 — emeklilik sebebiyle fesih hakkı aynı işverene karşı yalnızca bir kez kullanılabilir, ikinci ayrılış işçi yönünden istifa sayılır.