> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/cerceve-yasa-ve-maddeleri

# Çerçeve Yasa Maddeleri ve Kapsamı

**Kategori:** Ceza Hukuku

### Özet
- **Resmi adı belli oldu:** Teklifin tam adı "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi", 12 maddeden oluşuyor.
- **Meclis'ten geçti:** Teklif, 10 Ağustos 2026'da TBMM Genel Kurulu'nda 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla yasalaştı, sırada Cumhurbaşkanı'nın onayı var.
- **Mekanizma denetimli serbestlik değil erteleme:** Suçun cezasına göre soruşturma, kovuşturma ve infaz 5 veya 10 yıl süreyle erteleniyor.
- **Kapsam dışı iki kriterle sınırlı:** Örgüt faaliyeti kapsamında kasten öldürme ve 1 Haziran 2005 öncesi müebbet gerektiren suçlar yasadan yararlanamıyor.
- **12. Yargı Paketi'nden tamamen ayrı:** İkisi de 2026 yazında gündeme gelse de farklı konuları düzenleyen bağımsız iki kanun teklifidir.


### İçerik
**Çerçeve yasa**, resmi adıyla "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi", Terörsüz Türkiye sürecinde PKK'nin silahlarını bırakıp örgütü feshetmesinin ardından ortaya çıkacak hukuki durumu düzenlemek için hazırlanan, 12 maddelik özel bir kanun teklifidir. Teklif AKP grubunda imzaya açılmasının ardından CHP'nin de Merkez Yönetim Kurulu kararıyla imza koymasıyla 5 Ağustos 2026'da Meclis'e sunuldu, komisyon aşamasının ardından **10 Ağustos 2026'da TBMM Genel Kurulu'nda 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla kabul edildi**. Metin, örgütü bırakan kişilere soruşturma, kovuşturma ve cezaların ertelenmesi yoluyla kademeli bir topluma dönüş yolu açarken, kapsamı yalnızca PKK/KCK ile sınırlayan tanım maddesi sayesinde Öcalan'ı 1 Haziran 2005 öncesi işlenen suçlara özgü bir kriterle, FETÖ gibi başka yapıları ise yapısal olarak dışarıda bırakıyor. Kanunun hüküm ifade etmesi için kalan tek adım Cumhurbaşkanı'nın metni onaylayıp Resmi Gazete'de yayımlaması.

Çerçeve yasa konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz.

## Çerçeve Yasa Nedir?

Hukuk terminolojisinde çerçeve yasa kavramı, bir konunun ince ayrıntılarını değil ana ilkelerini ve sınırlarını çizen, geri kalan uygulama işini yönetmeliğe ya da idarenin takdirine bırakan kanun tipini karşılar. Benzer bir tartışma TBMM İçtüzüğü'nde 1996'dan beri "temel kanun" başlığı altında da yaşanmıştır. Anayasa Mahkemesi kavramın sınırlarını belirsiz bularak bu maddeyi birkaç kez iptal etmiştir.[^1]

Doktrin ayrıca kod yasa ile çerçeve yasayı birbirinden ayırır: kod yasa bir alanı sıfırdan ve kendi bütünlüğü içinde düzenlerken, çerçeve yasa var olan bir kanuna ekleme ya da değişiklik yapan tamamlayıcı bir metindir.[^2]

Güncel gündemde sözcük biraz farklı bir anlamda kullanılıyor. Kamuoyu bu ismi, PKK'nin silah bırakma sürecine has, tek seferlik ve bağımsız bir kanun teklifini tarif etmek için benimsedi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, düzenlemeyi kendi ifadesiyle "müstakil ve geçici bir yasa" olarak nitelendirmiş ve belirlenecek sürenin sonunda başvurmayanlar için kapının kapanacağını belirtmiştir.

![Çerçeve yasa teriminin anlamını ve kod yasadan farkını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-nedir.webp "Çerçeve Yasa Nedir")

Çerçeve Yasada Dört Temel Nokta

## Çerçeve Yasanın Amacı Nedir?

Kanun koyucunun bir düzenlemeyi çerçeve yasa biçiminde hazırlamasının arkasındaki genel mantık, konuyu ayrıntısıyla değil ana hatlarıyla kanunlaştırıp geri kalan takdiri yürütme organına bırakmaktır. Böylece hızlı değişen ya da baştan tüm yönleriyle kestirilemeyen alanlarda kanun koyucu esneklik kazanır. Eksik kalan noktalar ileride yönetmelik ya da idari kararla doldurulabilir.

Şu anki teklifte amaç çok daha somut bir sorunu hedefliyor: PKK'nin kendini feshedip silah bırakmasının ardından doğacak hukuki boşluğu kapatmak. Örgüt üyeliği, propaganda ya da yardım-yataklık suçlamasıyla yargılanan veya cezaevinde bulunan kişi sayısı, mevcut ceza infaz sisteminin tek tek çözebileceğinden fazla.

Bu da toplu bir geçiş mekanizması ihtiyacını doğuruyor. Teklifin 1. maddesi bu geçişi PKK/KCK yapılanmasıyla sınırlı tutuyor: kapsam örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, propaganda yapma ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve örgüt lehine işlenen 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'daki suçlarla sınırlı.[^3]

## Çerçeve Yasalar Nasıl Çıkarılır ve Geçerlilik Kazanır?

Bir kanunu çerçeve yasa yapan şey içeriğidir, izlediği yasama yolu değildir. TBMM İçtüzüğü'nde çerçeve yasalara özgü ayrı bir görüşme prosedürü yok. Kanun tasarısı kurumu 2017'den sonraki Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde kaldırıldığı için bu metin de, tüm kanunlar gibi, milletvekillerince imzalanıp TBMM Başkanlığı'na sunulan bir teklif olarak yol alıyor.

Süreç önce (bu teklif özelinde Adalet Komisyonu ile Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu olmak üzere) ilgili ihtisas komisyonundan geçiyor, sonra Genel Kurul'da madde madde oylanıyor.

Kabul edilen metin bundan sonra Cumhurbaşkanı'nın önüne gidiyor. Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı on beş gün içinde ya kanunu yayımlamak ya da gerekçe göstererek TBMM'ye bir kez daha görüşülmek üzere iade etmek zorunda. Çerçeve yasa özelinde bu aşama şu anda işliyor: teklif 10 Ağustos 2026'da Genel Kurul'dan geçti, önündeki tek engel Cumhurbaşkanı'nın on beş günlük süre içindeki kararı.

Meclis metni aynen tekrar kabul ederse bu kez yayımlama zorunluluğu doğuyor. Kanun, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra kendi yürürlük maddesinde belirtilen tarihte hüküm ifade etmeye başlıyor.

Kalıcı bir alanı baştan sona düzenleyen kod yasalardan farkı burada ortaya çıkıyor: geçici ve tek seferlik nitelikteki çerçeve yasalarda yürürlük maddesi çoğunlukla bir üst sınır veya bitiş koşulu da barındırır. Bu teklifte ise kanunun kendisi süre sınırı taşımıyor, sınırlı olan yalnızca ondan yararlanma hakkı.

![Bir kanun teklifinin komisyondan Resmi Gazete'ye uzanan yolunu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasalar-nasil-cikarilir-ve-gecerlilik-kazanir.webp "Çerçeve Yasalar Nasıl Çıkarılır ve Geçerlilik Kazanır")

Yasalaşma Yolunda Dört Aşama

## Çerçeve Yasa, Terörsüz Türkiye Sürecinin Hangi Aşamasında Ortaya Çıktı?

Bu teklif, resmi adı Barış ve Demokratik Toplum Süreci olan, kamuoyunda daha çok Terörsüz Türkiye diye bilinen sürecin bir çıktısı. Süreç Ekim 2024'te başladı. PKK ilk somut adımını 11 Temmuz 2025'teki silah yakma töreniyle attı.

Meclis çatısı altında oluşturulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu ise aylarca süren kamuoyu ve uzman dinlemelerinin ardından kendi raporunu kamuoyuyla paylaştı.

Yalnızca kanunun yürürlüğe girmesi yetmiyor. PKK'nin gerçekten dağıldığının ve silah bıraktığının resmi olarak saptanması da şart. Teklife göre örgütün fiili varlığına son verdiği ve elindeki silah ile mühimmatı teslim ettiği önce güvenlik kurumlarınca tespit edilecek, bu tespit Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilecek ve MGK'nin bu kararı Resmi Gazete'de yayımlanacak.[^4]

## Çerçeve Yasadan Kimler Yararlanacak?

Teklif, silahını bıraktığını ve örgütle bağını kestiğini beyan eden PKK mensuplarını kapsayacak biçimde tasarlanıyor. AK Parti kaynakları, kapsamı belirleyen asıl ölçütün kişinin silahlı bir eyleme karışıp karışmadığı olduğunu söylüyor, DEM Parti bu ayrımdan rahatsız olsa da AKP'nin tanımının teklifte esas alınacağı aktarılıyor.[^5]

Kanunun kapsamı teklifin 1. ve 2. maddesinde net biçimde çiziliyor, kapsama giren fiiller şöyle sıralanıyor:[^6]

| Kapsama Giren Fiil | Madde |
| --- | --- |
| Örgütü kurma veya yönetme | 1/2 |
| Örgüte üye olma | 1/2 |
| Bilerek ve isteyerek yardım etme | 1/2 |
| Örgütün propagandasını yapma | 1/2 |
| Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar | 1/2 |
| Örgüt lehine işlenen 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'daki suçlar | 1/2 |

Örgüt üyeliğinin yanı sıra adi bir suçtan, mesela dolandırıcılık ya da hırsızlıktan, hüküm giymiş biri için bu adi suç kısmı kanunun kapsamı dışında kalıyor, cezası infaz edilmeye devam ediyor.

Teklifin 9. maddesine göre başvuru süresi kesinleşti: MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde, bulunulan yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya Kurul'un görevlendirdiği kurumlara yazılı başvuru yapılması gerekiyor.[^7] Başvuru yapanların dosyalarını hangi kurumların inceleyeceği resmi metinde ayrıntılandırılmadı, kimi kulis bilgisi Adalet Bakanlığı'na bağlı Terör Suçları Soruşturma Bürolarını işaret ediyor ama bu detay teklifin resmi metninde yer almıyor.[^5] Bu usul hem cezaevindekiler hem de yurt dışından dönecekler için geçerli olacak.

![Kapsama girmenin şartlarını ve başvuru süresini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasadan-kimler-yararlanacak.webp "Çerçeve Yasadan Kimler Yararlanacak")

Kapsam ve Başvuruda Dört Nokta

## Çerçeve Yasa Kapsamı Dışında Tutulanlar

Bu koruma her suça ve her kişiye otomatik uygulanmıyor. Teklifin 3. ve 6. maddesi kapsam dışını iki kesin kriterle çiziyor:[^8]

-   **Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu.**
-   **1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen, müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar.**

İkinci kriter özellikle Öcalan'ı hedef alıyor: cezası 2002'de ağırlaştırılmış müebbete çevrildiği için tarih şartını karşılamıyor ve kanundan yararlanamıyor.

Öcalan ve örgütün üst kadrosu için ayrıca isim bazlı bir dışlama maddesi yok, dışlama doğrudan bu tarih ve ceza türü kriterinden doğuyor. AK Parti kaynakları, Öcalan hakkında af ya da statü değişikliği tartışılmadığını, hükümlülük durumunun devam edeceğini net şekilde ifade ediyor. Üst düzey yöneticilerin Türkiye dışında, üçüncü bir ülkede kalıp orada da MİT gözetiminde tutulması yönünde bir eğilim olduğu aktarılıyor, ancak bu isimlerle ilgili nihai kararı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın vereceği belirtiliyor.[^9]

![Kanundan yararlanamayacak suç ve kişileri belirleyen iki kriteri gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-kapsami-disinda-tutulanlar.webp "Çerçeve Yasa Kapsamı Dışında Tutulanlar")

Kapsam Dışı Bırakan İki Kriter

## Çerçeve Yasa Neden Yalnızca PKK'yı Kapsıyor? FETÖ Bu Yasadan Yararlanabilir mi?

Taslağı hazırlayan hukukçuların üzerinde en çok durduğu konulardan biri, düzenlemenin başka bir yapı tarafından suistimal edilmesini önlemek. Endişe somut bir noktaya dayanıyor: PKK'nin tasfiyesi için hazırlanan bir kanunun, benzer bir mantıkla FETÖ mensupları tarafından da talep edilebileceği değerlendiriliyor.

Bu ihtimali baştan tıkamak için teklifin 2. maddesine bir tanım eklendi: "Örgüt" ibaresi yalnızca "PKK/KCK terör örgütünü ve bağlı bütün oluşumlarını" ifade ediyor.[^10] Amaç ve kapsam maddesi de düzenlemenin yalnızca bu tanıma giren suçları kapsadığını açıkça yazıyor.

TBMM Adalet Komisyonu'ndaki görüşmelerde bu tanım daha da netleştirildi: AK Parti ve MHP'li vekillerin verdiği önergeyle "bağlı bütün oluşumları" ifadesi "bununla bağlantılı her türlü oluşumları" şeklinde değiştirildi, "Kurul" ibaresinin de teklifin 7. maddesiyle kurulacak organı işaret ettiği ayrıca hükme bağlandı.[^11] Buradaki hedef, ileride eşitlik ilkesine dayanarak Anayasa Mahkemesi'ne yapılabilecek bir başvuruyla FETÖ mensuplarının da aynı haktan pay çıkarmasının önüne geçmek.

Bu tarz isim vererek sınırlama tekniği hukukumuzda alışılmadık değildir. Kanun koyucu kapsamı daraltmak istediğinde amaç ve kapsam maddelerine somut bir örgüt ya da olay tanımı yerleştirerek genişletici yorumu engellemeye çalışır.

Feshedilecek örgütün eski üyeleri de kendi aralarında (tepe yöneticisi, orta ve alt kademe yönetici, eylemli suça karışmamış iltisaklı, yardım-yataklık yapan, suça karışmış olan, hafif ya da ağır eylemi bulunan üye gibi) ayrı kategorilere bölünerek sınıflandırılacak.[^5]

Çerçeve yasa kapsamı ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

## Çerçeve Yasa İle Soruşturma, Kovuşturma ve Cezaların Ertelenmesi Süresi

Teklif, kamuoyunda çokça tartışılan bu konuda denetimli serbestlik değil erteleme mekanizmasını kullanıyor. Denetimli serbestlik, mahkumun cezasının bir bölümünü belirli yükümlülüklere uyarak toplum içinde geçirmesine olanak tanıyan bir infaz biçimidir,[^12] ama bu teklifte adı geçmiyor. Kamuoyunda bu düzenleme zaman zaman "infaz düzenlemesi" olarak da anılıyor. Ancak teklif cezanın infaz biçimini değiştirmiyor, doğrudan infazın kendisini erteliyor.

Teklifin 3. maddesi henüz soruşturma ya da kovuşturma aşamasındakiler için, 6. maddesi ise kesinleşmiş mahkumiyeti olanlar için erteleme süresini aynı ölçütle belirliyor: üst sınırı **15 yıl veya daha az** cezayı gerektiren suçlarda **5 yıl**, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda **10 yıl**.[^8] Süre kişiye değil, işlenen suçun cezasına göre belirleniyor.

Erteleme süresi boyunca yeniden suç işlenmezse soruşturma-kovuşturma aşamasındaki dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilir, infaz aşamasındaki cezalar ise infaz edilmiş sayılır. Ancak bu süre içinde bir terör suçu işlenirse erteleme kararı kaldırılır ve yargılama ya da cezanın infazı kaldığı yerden devam eder.[^13] Soruşturma aşamasında yeniden suç işlenip mahkumiyet kararı çıkarsa bu ceza madde 6 kapsamında ayrıca ertelenmez, mahkumiyet hükmü tüm sonuçlarıyla geçerli olur.[^14]

Erteleme süresince dava ve ceza zamanaşımı da işlemiyor. Cumhuriyet savcısının erteleme kararına karşı iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine, mahkemenin kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin kararına karşı ise yine iki hafta içinde itiraz yoluna başvurulabiliyor.[^15] Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilip Hazineye irat kaydediliyor, erteleme kararları da yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak istendiğinde kullanılabilecek ayrı bir sisteme kaydediliyor.[^16]

![Erteleme sürelerinin suçun cezasına göre nasıl belirlendiğini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-ile-sorusturma-kovusturma-ve-cezalarin-ertelenmesi-suresi.webp "Çerçeve Yasa İle Soruşturma Kovuşturma ve Cezaların Ertelenmesi Süresi")

Erteleme Süreleri: 5 Yıl ve 10 Yıl

## Çerçeve Yasa Tutukluluk ve Adli Kontrolü Nasıl Etkiliyor?

Erteleme kararı verilecek suçlardan tutuklu olanlar için teklif ayrı bir düzenleme öngörüyor. Madde 4'e göre bu suçlardan verilmiş tutuklama ve adli kontrol tedbirleri, dosyanın bulunduğu evredeki yetkili hakim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay ilgili ceza dairesince değerlendirilip koşulları varsa kaldırılıyor.[^17] İstinaf ya da temyiz aşamasındaki dosyalar hakkında ise doğrudan bozma kararı veriliyor.[^18]

Bu madde kendiliğinden işlemiyor. Uygulanabilmesi için hem MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmış olması hem de kişinin 9. maddedeki altı aylık süre içinde yazılı başvuru yapmış olması gerekiyor, resmi metnin yayımlanması tek başına yeterli değil.[^19] Beraat ya da zamanaşımı gibi kişinin daha lehine sonuç doğurabilecek durumlarda ise istinaf ya da temyizdeki dosya bozulmadan esastan incelenip yargılama sonuçlandırılıyor.

## Çerçeve Yasa, Hak Yoksunluğu Ortadan Kaldırılabilir mi?

Süreç boyunca eski örgüt mensuplarına siyaset yasağı konacağı yönünde haberler çıktı, ancak teklifin resmi metninde böyle bir yasak yer almıyor. Tam tersine, 7. madde belirli sürelerin geçmesi şartıyla hak yoksunluğunun kaldırılması imkanı tanıyor.

Mahkumiyet ya da soruşturma-kovuşturma nedeniyle doğan hak yoksunlukları, TCK'nin 53. maddesindeki hak yoksunluğu hükmüyle bağlantılı olarak tartışılıyor.[^20] Teklifin 7. maddesine göre bu hak yoksunlukları Kurul'un talebi üzerine sulh ceza hakimliği, mahkeme ya da infaz hakimliği tarafından tüm sonuçlarıyla kaldırılabilir, ancak bunun için 5 yıllık erteleme kararlarında kararın verildiği tarihten itibaren **2 yıl**, 10 yıllık erteleme kararlarında ise **3 yıl** geçmiş olması gerekiyor.[^21]

Muhalefetin sorduğu "silah bırakma ile siyasete katılım aynı kanun içinde nasıl bir denge kuracak" sorusu, bu haliyle kanunun bir yasak koymasından değil, hak yoksunluğunu zamanla kaldırma ihtimalinden kaynaklanıyor.

![Hak yoksunluğunun hangi sürelerle ve hangi mercilerce kaldırılabileceğini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-hak-yoksunlugu-ortadan-kaldirilabilir-mi.webp "Çerçeve Yasa, Hak Yoksunluğu Ortadan Kaldırılabilir mi")

Hak Yoksunluğunun Kaldırılmasında Dört Nokta

## Çerçeve Yasada Silah Bırakmanın Tespiti ve İzleme Mekanizması

Kanunun işleyebilmesi için önce PKK'nin silah bıraktığının ve örgütsel varlığının sona erdiğinin resmen saptanması gerekiyor. Numan Kurtulmuş, bu süreci izlemek üzere bir mekanizma kurulacağını, güvenlik birimlerinin gelişmeleri düzenli aralıklarla Meclis'e raporlayacağını açıklamıştı ve teklifin 7. maddesi bu mekanizmayı iki organ olarak somutlaştırdı.

Birinci organ, teklifte adı geçen Kurul: Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri'nden oluşuyor, sekreterya hizmetlerini de Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği yürütüyor.[^22] İkincisi ise TBMM Başkanlığı'nca kurulacak İzleme Komisyonu, teklif metninde bu komisyonun üye sayısı belirtilmiyor, bazı haberlerde 17 üyeli olacağı geçse de bu bilgi resmi metinle henüz doğrulanamadı.

Kanun kapsamında görev alanlara ayrıca yasal bir güvence tanınıyor. Teklifin 10. maddesine göre bu görevleri yerine getiren kişilerin, görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğu doğmuyor.[^23] Madde gerekçesinde bu güvencenin başta Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyeleri olmak üzere tüm görevlileri kapsadığı ayrıca belirtiliyor.

![Silah bırakmanın tespiti ile Kurul ve İzleme Komisyonu yapısını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasada-silah-birakmanin-tespiti-ve-izleme-mekanizmasi.webp "Çerçeve Yasada Silah Bırakmanın Tespiti ve İzleme Mekanizması")

Tespit ve İzleme Mekanizması

## Çerçeve Yasa Kaç Maddeden Oluşuyor?

Çerçeve yasa maddeleri, hazırlık sürecinde defalarca değişti: Öcalan Mayıs 2026'da İmralı Heyeti üzerinden yaklaşık yedi-sekiz maddelik bir öneri iletmiş, Temmuz boyunca bu sayı on-on bir, sonra on iki-on dört gibi farklı rakamlara evrilmişti. Meclis'e sunulan resmi metinle bu tartışma kapandı: teklif tam **12 maddeden** oluşuyor.

Maddelerin konu başlıkları şöyle sıralanıyor:

| Madde | Konusu |
| --- | --- |
| 1 | Amaç ve kapsam |
| 2 | Tanımlar |
| 3 | Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi |
| 4 | Koruma tedbirleri ve kanun yolu incelemesindeki dosyalar |
| 5 | Erteleme kararlarının kaydı ve yeniden suç işlenmesi |
| 6 | Mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi |
| 7 | Takip, koordinasyon ve uygulama (Kurul ve İzleme Komisyonu) |
| 8 | Silah ve malzeme teslimi |
| 9 | Süre (altı aylık başvuru) |
| 10 | Görev ve sorumluluk |
| 11 | Yürürlük |
| 12 | Yürütme |

İlk altı madde kanunun asıl işleyişini kuruyor: kapsam, tanımlar ve erteleme mekanizması. Kalan altı madde ise sürecin idaresine, silahların teslimine, başvuru süresine ve yürürlüğe ilişkin tamamlayıcı hükümler.[^24]

Teklifin resmi metninden 1-4, 4-7 ve 7-12. maddeleri kapsayan sayfalar sırasıyla şöyle görünüyor:

![Çerçeve Yasa Kanun Teklifi Metni Madde 1 4](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-kanun-teklifi-metni-madde-1-4.webp "Çerçeve Yasa Kanun Teklifi Metni Madde 1 4")![Çerçeve Yasa Kanun Teklifi Metni Madde 4 7](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-kanun-teklifi-metni-madde-4-7.webp "Çerçeve Yasa Kanun Teklifi Metni Madde 4 7")![Çerçeve Yasa Kanun Teklifi Metni Madde 7 12](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasa-kanun-teklifi-metni-madde-7-12.webp "Çerçeve Yasa Kanun Teklifi Metni Madde 7 12")

## Çerçeve Yasanın Yürürlük Süresi Ne Kadar Olacak?

Kanunun yürürlükte kalacağı süre konusunda hazırlık aşamasında farklı senaryolar konuşuldu, ancak resmi metin bu tartışmayı büyük ölçüde sadeleştirdi. Teklifin 11. maddesine göre kanunun kendisi yayımı tarihinde yürürlüğe giriyor ve bir bitiş tarihi öngörmüyor.[^25] Süre sınırı kanunun kendisinde değil, ondan yararlanma hakkında: teklifin 9. maddesi, MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren yalnızca **altı ay içinde** başvuru yapılabileceğini düzenliyor.

Kurtulmuş'un süreç boyunca tekrarladığı "bir kereliğine çıkarılacak" sözü de bu çerçeveyle uyumlu: kanun kalıcı bir mekanizma olarak yürürlükte kalsa da, ondan yararlanma hakkı tek seferlik ve altı aylık bir pencereyle sınırlı.

![Çerçeve yasanın süresiz yürürlüğünü ve altı aylık başvuru süresini gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/cerceve-yasanin-yururluk-suresi-ne-kadar-olacak.webp "Çerçeve Yasanın Yürürlük Süresi Ne Kadar Olacak")

Yürürlük ve Başvuruda Dört Nokta

## Çerçeve Yasa 12. Yargı Paketi ile Aynı mı?

Hayır, aralarında hiçbir hukuki bağ yok: ortada yalnızca aynı yaz gündeme gelmiş iki ayrı kanun var. 7589 sayılı [12\. Yargı Paketi](/12-yargi-paketi-maddeleri-nelerdir) icra hukuku, ceza muhakemesi, hukuk yargılaması ve idari yargı alanlarında 25 maddelik değişiklik getirdi ve 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi.

Çerçeve yasanın konusu daha farklı: PKK'nin silahlarını bırakma sürecinde ortaya çıkan hukuki ihtiyacı karşılamak için hazırlanan, 5 Ağustos'ta Meclis'e sunulan, kendi başına duran bir teklif.

## Çerçeve Yasa Sürecinde Kronoloji

Son bir haftalık gelişmelere bakıldığında imza aşamasına nasıl gelindiği daha net görülüyor.

-   **28 Mayıs 2026:** Pervin Buldan, Öcalan'la görüştüğünü ve görüşmede çerçeve yasanın kapsamının konuşulduğunu, yaklaşık yedi-sekiz maddelik bir taslağın masada olduğunu duyurdu.
-   **22 Temmuz 2026:** Adi suçların düzenleme dışında kalacağı ve örgüt üyeleri arasındaki ayrımın silahlı suça karışıp karışmama esasına göre yapılacağı basına sızdı.
-   **26-30 Temmuz 2026:** Teklifin on-on bir madde civarında olacağı ve kapsamın üç kategoriye ayrılacağı haberleşti. Aynı hafta PKK cephesinden, düzenlemenin "pratikleşmeyi engelleyecek bir durum yaratacağı" yönünde bir eleştiri geldi.
-   **1 Ağustos 2026:** Numan Kurtulmuş, teklifin bu hafta içinde partiler arası ortak bir metin olarak Meclis gündemine gelmesini umduğunu söyledi.
-   **3 Ağustos 2026:** Öcalan, çerçeve yasayı onayladığını duyurdu. Aynı gün teklif AKP'nin TBMM grubunda milletvekili imzasına açıldı ve imza için son tarih 4 Ağustos saat 17.00 olarak belirlendi.[^26]
-   **4 Ağustos 2026:** İmza toplama saat 17.00'de tamamlandı. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, diğer parti gruplarını teklifin içeriği hakkında sözlü olarak bilgilendirdi.
-   **5 Ağustos 2026:** CHP, Merkez Yönetim Kurulu kararıyla teklife imza koydu (imzacılar: CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, Grup Başkanvekilleri Sevda Erdan Kılıç ve Rahmi Aşkın Türeli, Kars Milletvekili İnan Akgün Alp) ve teklif resmen Meclis'e sunuldu.
-   **7-8 Ağustos 2026:** Teklif, TBMM Adalet Komisyonu'nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi. AK Parti, MHP, DEM Parti ve Yeni Parti teklife evet oyu verdi. Görüşmeler sırasında kabul edilen bir önergeyle 2. maddedeki örgüt tanımı netleştirildi.[^11]
-   **10 Ağustos 2026 (Pazartesi):** Teklif TBMM Genel Kurulu'nda madde madde görüşüldü ve **468 kabul, 88 ret, 6 çekimser** oyla kabul edildi. Sırada Cumhurbaşkanı'nın on beş gün içindeki onayı ve Resmi Gazete'de yayım var.

Bu şeffaflık sorunu imza aşamasında muhalefetin tepkisini çekmişti. Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, metnin kendileriyle paylaşılmadığını, hatta imza atan AK Partili vekillerin bile içeriği tam bilmediğini öne sürerek sürecin usulen eksik yürütüldüğünü savundu.[^27]

DEM Parti'nin talebi ise farklı: suça karışmış-karışmamış ayrımı olmaksızın tüm örgüt mensuplarını kapsayacak daha geniş bir "kök yasa" isteniyor. Bu talebe rağmen DEM Parti, komisyon görüşmelerinin sonunda teklife evet oyu verdi.

Çerçeve yasa süreciyle ilgili detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

\[contact\_button\]

## Çerçeve Yasa İle İlgili Merak Edilenler

Çerçeve yasa ile ilgili en çok merak edilen soruları bu başlık altında topladık.

### **Çerçeve yasa nedir?**

Çerçeve yasa, resmi adıyla Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, PKK'nin silahlarını bırakıp kendini feshetmesinin ardından oluşacak hukuki durumu düzenlemek üzere hazırlanan, 12 maddelik bir kanun teklifidir. Örgütten ayrılanlara soruşturma, kovuşturma ve cezaların ertelenmesi yoluyla aşamalı bir topluma dönüş kapısı açmayı amaçlıyor.

### **Çerçeve yasa ne demek?**

Terim olarak çerçeve yasa, bir konunun ayrıntısını değil ana çerçevesini kanunla belirleyip geri kalanını alt düzenlemelere bırakan kanun tipini ifade eder. Güncel gündemde ise bu isim özellikle PKK'nin silah bırakma sürecine hazırlanan teklif için kullanılıyor.

### **Çerçeve yasa kimleri kapsıyor?**

Örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, propaganda yapma ile örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlardan yargılanan ya da hüküm giymiş PKK/KCK mensupları kapsama giriyor. Buna karşılık örgüt faaliyeti çerçevesinde kasten öldürme suçu işleyenler ile 1 Haziran 2005 öncesi işlenen suçlardan müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar (bu kriter Öcalan'ı da kapsıyor) düzenlemenin dışında kalıyor.

### **Çerçeve yasa adli mahkumları kapsıyor mu?**

Hayır. Düzenleme yalnızca PKK/KCK terör örgütüne ilişkin suçları kapsıyor. Hırsızlık, dolandırıcılık gibi adli suçlardan hüküm giyen veya yargılanan kişiler bu kanundan yararlanamaz. Aynı kişi hem örgüt üyeliğinden hem adli bir suçtan hüküm giymişse yalnızca örgüt üyeliğine ilişkin kısım erteleme kapsamına girer, adli suça ilişkin ceza infaz edilmeye devam eder.

### **FETÖ mensupları çerçeve yasadan yararlanabilir mi?**

Hayır. Teklifin 2. maddesindeki tanıma göre "Örgüt" ibaresi yalnızca PKK/KCK terör örgütünü ve bağlı oluşumlarını kapsıyor, bu da düzenlemenin başka bir yapı tarafından kullanılmasının önünü yapısal olarak kapatıyor.

### **Çerçeve yasa Meclis'ten geçti mi?**

Evet. Teklif önce TBMM Adalet Komisyonu'nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından 8 Ağustos 2026'da kabul edildi, ardından 10 Ağustos 2026'da Genel Kurul'da madde madde oylanarak 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla yasalaştı. Yürürlüğe girmesi için tek eksik, Cumhurbaşkanı'nın metni onaylayıp Resmi Gazete'de yayımlaması.

### **Çerçeve yasa ne zaman yürürlüğe girecek?**

Teklif 10 Ağustos 2026'da TBMM Genel Kurulu'ndan geçti, bundan sonraki adım Cumhurbaşkanı'nın on beş gün içinde metni onaylayıp Resmi Gazete'de yayımlaması. Kanun bu yayımla birlikte yürürlüğe girecek, ancak asıl erteleme hükümlerinin işlemesi ayrı bir şarta bağlı: PKK'nin silah bıraktığına dair Milli Güvenlik Kurulu kararının da Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.

### **Çerçeve yasa kaç maddeden oluşuyor?**

Çerçeve yasa 12 maddeden oluşuyor. Süreç boyunca yedi-sekiz maddelik ilk öneriden başlayıp farklı sayılar konuşulmuştu, ancak 5 Ağustos'ta Meclis'e sunulan resmi metinle rakam kesinleşti.

### **Terörsüz Türkiye kanununun (çerçeve yasa) maddeleri nelerdir?**

Kamuoyunda hem çerçeve yasa hem Terörsüz Türkiye sürecinin kanunu olarak anılan bu düzenleme, resmi adıyla Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 12 maddeden oluşur: amaç ve kapsam, tanımlar, soruşturma-kovuşturmanın ertelenmesi, koruma tedbirleri ve kanun yolu incelemesindeki dosyalar, erteleme kararlarının kaydı ve yeniden suç işlenmesi, mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi (kamuoyunda zaman zaman "infaz düzenlemesi" olarak da anılır), takip-koordinasyon-uygulama, silah ve malzeme teslimi, başvuru süresi, görev ve sorumluluk, yürürlük ve yürütme maddeleridir.

### **Çerçeve yasada siyaset yasağı var mı?**

Hayır, teklifin resmi metninde bir siyaset yasağı yer almıyor. Tam tersine, belirli bekleme sürelerinin (5 yıllık ertelemede 2 yıl, 10 yıllık ertelemede 3 yıl) dolmasıyla hak yoksunluklarının kaldırılması talep edilebiliyor.

### **Çerçeve yasa bir af mı?**

Hayır. Kanun, suçu veya cezayı ortadan kaldıran bir genel af değil, silah bırakma ve örgütle bağını kesme şartına bağlı koşullu bir erteleme mekanizmasıdır. Erteleme süresi içinde yeniden terör suçu işlenirse karar kaldırılır ve yargılama veya cezanın infazı kaldığı yerden devam eder.

### **Çerçeve yasa terör affı mı?**

Hayır. Terör affı denilince akla suçu ve cezayı tümüyle ortadan kaldıran genel bir af geliyor, çerçeve yasada böyle bir hüküm yok. Düzenleme bunun yerine, silah bırakıp örgütle bağını kesme şartına bağlı bir erteleme mekanizması öngörüyor, süre içinde yeniden terör suçu işlenmezse dosya düşüyor ya da ceza infaz edilmiş sayılıyor.

### **Çerçeve yasa 12. Yargı Paketi ile aynı mı?**

Hayır, birbirleriyle hukuken hiç ilgisi yok. 7589 sayılı 12. Yargı Paketi 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren, icra ve yargılama usullerini ilgilendiren ayrı bir kanun. Çerçeve yasa ise PKK'nin silahlarını bırakma sürecinden doğan ihtiyaca özel, tamamen kendi başına duran bir teklif.

---

[^1]: Anayasa Mahkemesi, E. 2001/129, K. 2002/24, T. 31.01.2002 ve E. 2003/30, K. 2003/38, T. 29.04.2003.
[^2]: BAKIRCI, Fahri, "Kod Yasa-Çerçeve Yasa Ayrımı Üzerine", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 54, S. 3, 2005, s. 223-240.
[^3]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 1.
[^4]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 1 ve madde 3.
[^5]: AK Parti yetkililerinin Meclis kulislerinde yaptığı açıklamalar, 3 Ağustos 2026.
[^6]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 1/2.
[^7]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 9.
[^8]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 3/1 ve madde 6/1.
[^9]: AK Parti hukukçu kurmaylarının yasa taslağı çalışmalarına ilişkin kulis bilgileri, Temmuz 2026.
[^10]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 2.
[^11]: TBMM Adalet Komisyonu görüşmeleri, 8 Ağustos 2026.
[^12]: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, madde 105/A.
[^13]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 5 ve madde 6/4.
[^14]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 5/2.
[^15]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 3/2.
[^16]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 3/1 ve madde 5/1.
[^17]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 4/1.
[^18]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 4/2.
[^19]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde gerekçesi, madde 4.
[^20]: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 53.
[^21]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 7/4.
[^22]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 7.
[^23]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 10/2.
[^24]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi.
[^25]: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, madde 11.
[^26]: AK Parti TBMM Grup Başkanlığı'nın milletvekillerine gönderdiği yazılı duyuru, 3 Ağustos 2026.
[^27]: Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir'in basın açıklaması, 3 Ağustos 2026.