> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/bosanma-davasinda-deliller # Boşanma Davasında Deliller **Kategori:** Aile ve Boşanma Hukuku ### Özet - Boşanma davasında delil tanık beyanı, resmi belge, banka kaydı, fotoğraf, ses kaydı ve yazışma dahil hukuka uygun her ispat aracıdır. - İspat yükü iddiayı ileri süren eştedir, sadakatsizlik iddiasını ileri süren taraf bunu kanıtlamak zorundadır. - Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2018/5463 sayılı kararına göre elektronik veriler ancak başka delillerle desteklenirse hükme esas alınır. - Kimin oluşturduğu belli olmayan internet görüşme kayıtları tek başına dikkate alınmaz. ### İçerik **Boşanma davasında delil**, tarafların ileri sürdüğü vakıaların gerçekliğini mahkemeye gösteren her türlü hukuka uygun ispat aracıdır. Tanık beyanı, yazışma, fotoğraf, ses kaydı, banka hareketi ve resmi belge bu kapsama girer. Yazışmaların hangi şartlarda delil sayıldığı [WhatsApp Yazışmaları Boşanmada Delil Olur mu](/whatsapp-yazismalari-bosanmada-delil) yazımızda ele alınmaktadır. **Ancak bir belgenin dosyaya** sunulmuş olması onun hükme esas alınacağı anlamına gelmez. Delilin hem gerçekten karşı tarafa ait olduğu hem de hukuka uygun yolla elde edildiği ayrıca ortaya konmalıdır. Boşanma davasında delil konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. Boşanma davasında delil konusunda detaylı bilgi için [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. ## Boşanma Davasında İspat Yükü Kimdedir? İspat yükünün dağılımı, davanın kaderini belirleyen ilk sorudur. Kanun bu konuda tek bir ölçüt koyar: kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf onu ispatla yükümlüdür.[^1] Bu kural boşanma davasında somut bir sonuç doğurur. Eşinin sadakatsiz davrandığını ileri süren taraf bunu ispatlamak zorundadır, karşı tarafın **"yapmadım"** demesi yeterlidir. Aynı şekilde şiddet, ekonomik baskı ya da terk iddiasında bulunan da kendi iddiasının ispatını üstlenir. Uygulamada en sık yapılan hata, iddiayı ispatlamak yerine karşı tarafın ispatlamasını beklemektir. Boşanma sebebi olan olayların ispatı kural olarak taraflara düşer, ancak hakim sıradan bir alacak davasındaki kadar edilgen değildir. Hakim bu olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış saymaz, tarafların ikrarıyla da bağlı değildir. Barınma, geçim ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri ise kendiliğinden alır.[^2] Delillerin hangi aşamaya kadar sunulabileceği [Teksif İlkesi Nedir](/teksif-ilkesi-nedir) yazımızda ele alınmaktadır. ![Boşanma davasında hangi eşin neyi ispatlamak zorunda olduğunu gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/bosanma-davasinda-ispat-yuku-kimdedir.webp "Boşanma Davasında İspat Yükü Kimdedir") Boşanma Davasında İspat Yükünün Dağılımı ## Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir? Kanun delil türlerini sınırlı biçimde saymaz. Aile mahkemesinde en sık karşılaşılan ispat araçları şunlardır: | Delil Türü | Uygulamadaki Ağırlığı | | --- | --- | | Tanık beyanı | En yaygın delil; görgüye dayalı olması aranır | | Resmi belgeler (rapor, tutanak, karar) | Yüksek; doğrudan hükme esas alınabilir | | Banka ve harcama kayıtları | Ekonomik şiddet ve mal kaçırma iddialarında belirleyici | | Fotoğraf, video, ses kaydı | Destekleyici; tek başına genellikle yetersiz | | Yazışma ve mesaj içerikleri | Aidiyet ve hukuka uygunluk ispat edilirse geçerli | | Sosyal medya paylaşımları | Aleni olduğu ölçüde değerlendirilir | Bu tabloda dikkat çeken ayrım, son üç satırdaki delillerin diğerlerinden farklı bir eşiğe tabi olmasıdır. Resmi bir darp raporu kendi başına sonuç doğururken, bir ekran görüntüsü için iki ayrı soru daha sorulur. ### Elektronik Verilerin Destekleyici Niteliği Elektronik ortamdaki fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler, diğer delillerle desteklendikleri takdirde hükme esas alınabilir. [Yargıtay](https://karararama.yargitay.gov.tr/) bu veriler için tek başına yeterlilik tanımaz. > Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/17151, K. 2018/5463, T. 24.04.2018 > > "Elektronik ortamdaki fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcılar, diğer delillerle desteklendikleri takdirde "delil" olarak hükme esas alınabilir. Bu veriler tek başına vakıaların ispatına yeterli değildir." Aynı kararda mahkeme, kim tarafından oluşturulduğu ve muhataplarının kim olduğu belli olmayan internet görüşme kayıtlarının tek başına dikkate alınamayacağını da belirtmiştir. Yazışmaların içeriği ne kadar ağır olursa olsun, aidiyeti ortaya konamıyorsa dosyada bir ağırlığı olmaz. ## Hukuka Aykırı Delil Boşanma Davasında Kullanılabilir mi? Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.[^3] Bir delilin hukuka aykırı elde edilip edilmediği ise her dosyada ayrıca tartışılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu değerlendirmenin dürüstlük kuralı esas alınarak her somut olayın özelliğine göre yapılması gerektiğini vurgular ve eşin bilgisi dahilinde çekilen görüntüleri hukuka aykırı saymamıştır.[^4] Yasağın kapsamı sanılandan geniştir. Yargıtay, hukuka aykırı yolla elde edilen bir delilin **yalnızca kendisini değil**, o delile ilişkin tanık beyanlarını da dışarıda bırakır. Eşinin WhatsApp hesabını habersiz biçimde bilgisayarına indirip yazışmaları takip eden bir tanığın beyanı, bu nedenle hükme esas alınamamıştır. > Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8411, K. 2024/3919, T. 28.05.2024 > > "Bir ispat aracının Anayasa'nın 36 ncı maddesi anlamında "meşru vasıta" olarak kabul edilebilmesi ve buna ispat gücü tanınabilmesi için, hukukun izin verdiği şekilde elde edilmesi gerektiği, hukuka aykırı yollardan elde edilen delillere veya bunların varlığına ilişkin tanık beyanlarına ispat gücü tanınması, hukuk usulünde geçerli olan silahların eşitliği ilkesine aykırı olduğu..." Buradaki mantık, delili elde eden tarafın karşı tarafa göre haksız bir üstünlük kazanmasını engellemektir. ### Delilin Dışlanmasının Davaya Etkisi Bir delilin reddedilmesi, o vakıanın hiç ispatlanamayacağı anlamına gelmez. Dosyadaki başka deliller yeterliyse mahkeme yine aynı sonuca varabilir. Yargıtay'ın onadığı bir dosyada kadının sunduğu WhatsApp kayıtlarının hukuka uygun elde edildiği ispatlanamamış, buna rağmen dosya kapsamı ve tanık beyanları erkeğin tam kusurlu olduğunu göstermeye yetmiştir.[^5] Yani hukuka aykırı delil dosyadan düşer, dava düşmez. ![Hukuka aykırı delilin dışlanmasının davaya etkisini diğer delillerle karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/hukuka-aykiri-delil-bosanma-davasinda-kullanilabilir-mi.webp "Hukuka Aykırı Delil Boşanma Davasında Kullanılabilir mi") Hukuka Aykırı Delil Dosyadan Düşer, Dava Düşmez ## Eşin Habersiz Ses Kaydı Delil Sayılır mı? Bu soru iki ayrı yargı kolunda ayrı ayrı cevaplanır ve bu ayrım karıştırıldığı için yanlış beklenti oluşur. **Ceza tarafında** sonuç, kaydın hangi konuşmada ve hangi şartlarda alındığına bağlıdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kişinin bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmadığı ani gelişen durumlarda, kaybolma olasılığı bulunan kanıtları güvence altına almak amacıyla yaptığı kayıtları suç saymaz. > Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2012/34119, K. 2013/25868, T. 18.11.2013 > > "Kişinin, bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmadığı ve yetkili makamlara başvurma imkanının olmadığı ani gelişen durumlarda... kendisine veya aile birliğine yönelen, onurunu zedeleyen, haksız bir saldırıyı önlemek için, kaybolma olasılığı bulunan kanıtların kaybolmasını engelleyip, yetkili makamlara sunarak güvence altına almak amacıyla... kaydetme eylemlerinin hukuka aykırı olduğunu kabul etmek mümkün olmadığı..." Aynı daire, boşanma davasındaki iddiasını ispatlamak için eşiyle yaptığı konuşmayı kaydeden ve bunu üçüncü kişilerle paylaşmayan sanık hakkındaki beraat kararını da yerinde bulmuştur.[^6] **Hukuk tarafında** ise tablo farklıdır. Aile mahkemesi, kaydın suç oluşturup oluşturmadığına değil, hukuka uygun yolla elde edilip edilmediğine bakar. Kaydı alan eş hakkında beraat kararı verilmiş olması, o kaydın boşanma dosyasında delil sayılacağını göstermez. **Sık Yapılan Hata:** "Savcılık takipsizlik verdi, demek ki kaydı davada kullanabilirim" düşüncesi yanlıştır. Ceza yargılamasındaki beraat, hukuk hakimini bağlamaz. İki yargılamanın ölçütü birbirinden bağımsızdır. Kendinizin taraf olduğu bir konuşmayı kaydetmek ile eşinizin başkasıyla yaptığı konuşmayı gizlice dinlemek de aynı şey değildir. İkincisinde hem ceza hem hukuk riski belirgin biçimde artar. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, ani gelişen bir saldırı bulunmadığı halde boşanma davasında avantaj sağlamak için eşinin telefonuna casus program yükleyip konuşmalarını kaydeden sanığın eylemini haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu saymış ve verilen beraat kararını bozmuştur.[^7] ## Boşanma Davasında Tanık Delili Nasıl Değerlendirilir? Tanık, aile mahkemesinde en sık başvurulan ispat aracıdır. **Ancak her beyan aynı** ağırlıkta değildir. Mahkeme öncelikle tanığın olayı bizzat görüp görmediğine bakar. Başkasından duyduğunu aktaran beyan, görgüye dayalı beyanın yerini tutmaz. Tarafların yakınlarının tanıklığı da reddedilmez, görgüye dayalı ve tutarlı olduğunda tek başına hükme esas alınabilir. Yukarıda anılan Hukuk Genel Kurulu kararında, davacının annesi ve kardeşinin bizzat tanık oldukları aşağılama ve hakaretlere dayanılarak boşanmaya karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Tanığın bilerek gerçeğe aykırı konuşmasının cezai sonucu [yalan tanıklık](/yalan-taniklik-yalanci-sahitlik-cezasi) yazımızda anlatıldı. Tanık listesinin **dilekçeyle birlikte verilmesi gerekir**. Sonradan tanık eklemek isteyen taraf, bunun yargılamayı geciktirme amacı taşımadığını ortaya koymak zorundadır. Boşanma sürecinde delil listenizi nasıl sunacağınız ve karşı tarafın delillerine nasıl itiraz edeceğiniz konusunda [Boşanma Davası Cevap Dilekçesi](/bosanma-davasi-cevap-dilekcesi) yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz. ![Aile mahkemesinin tanık beyanlarının ağırlığını tartarken baktığı ölçütleri gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/bosanma-davasinda-tanik-delili-nasil-degerlendirilir.webp "Boşanma Davasında Tanık Delili Nasıl Değerlendirilir") Tanık Beyanının Ağırlığını Belirleyen Ölçütler ## Deliller Mal Paylaşımını ve Tazminatı Nasıl Etkiler? Boşanma davasında toplanan deliller **yalnızca boşanma kararını değil**, ona bağlı talepleri de belirler. Kusurun kimde olduğu tazminat ve nafaka hesabının doğrudan girdisidir. Mal paylaşımı ise farklı işler. Edinilmiş mallara katılma rejiminde kusur kural olarak payı değiştirmez, bu konudaki tek istisna ve sınırları için [Aldatan Eş Mal Alabilir mi?](/aldatan-es-mal-alabilir-mi) yazımıza bakabilirsiniz. Boşanma davasında delil konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Boşanma Davasında Delil Hakkında Sık Sorulan Sorular Boşanma davasında delil konusunda en çok merak edilen soruları bu başlıkta yanıtladık. ### Boşanma davasında hangi deliller geçerlidir? Tanık beyanı, resmi raporlar ve tutanaklar, banka kayıtları, yazışmalar, fotoğraf ve ses kayıtları geçerli delil olabilir. Şart, delilin hukuka uygun yolla elde edilmiş olması ve elektronik verilerde içeriğin karşı tarafa ait olduğunun ispatlanmasıdır. ### Hukuka aykırı delil boşanma davasında kullanılabilir mi? Hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 189. maddesinin ikinci fıkrası, hukuka aykırı olarak elde edilmiş delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınmasını yasaklar. Bu yasak, o delile ilişkin tanık beyanlarını da kapsar. ### Eşimin telefonundan aldığım ekran görüntüsü delil olur mu? Ekran görüntüsünün delil sayılabilmesi için hem yazışmanın gerçekten eşinize ait olduğunu hem de görüntüyü hukuka uygun yolla elde ettiğinizi ispatlamanız gerekir. Karşı taraf içeriği reddederse bu ispat yükü size geçer. ### Ses kaydı boşanma davasında delil olarak kullanılabilir mi? Kendinizin taraf olduğu bir konuşmayı, başka türlü ispat imkanınız bulunmayan bir durumda kaydetmeniz genellikle suç oluşturmaz. Ancak bu, kaydın aile mahkemesinde delil olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Hukuk hakimi kaydın hukuka uygun elde edilip edilmediğini ayrıca değerlendirir. ### Tanık delili tek başına boşanmaya yeter mi? Görgüye dayalı, tutarlı ve dosyadaki diğer olgularla örtüşen tanık beyanları tek başına hükme esas alınabilir. Duyuma dayanan ya da yalnızca bir tarafın anlatımını tekrarlayan beyanlar bu ağırlığı taşımaz. ### Delilim reddedilirse davayı kaybeder miyim? Zorunlu değil. Bir delilin hukuka aykırı sayılıp dosyadan çıkarılması, iddianızın başka delillerle ispatlanmasına engel değildir. Yargıtay, sunulan kayıtların hukuka uygunluğu ispatlanamadığı halde tanık beyanlarıyla kusurun sabit görüldüğü kararları onamıştır. --- [^1]: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190. [^2]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169 ve m.184. [^3]: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189/2. [^4]: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2020/26, K. 2022/1434, T. 02.11.2022 — hukuka aykırı delilin değerlendirilmesinde dürüstlük kuralının esas alınacağı ve her somut olayın özelliğine göre karar verileceği. [^5]: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/11206, K. 2023/2419, T. 17.05.2023 — WhatsApp kayıtlarının hukuka uygunluğu ispatlanamasa da diğer delillerle kusurun sabit görüldüğü. [^6]: Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/9011, K. 2021/3093, T. 24.03.2021 ve E. 2020/1357, K. 2023/5105, T. 27.11.2023 — kaydın üçüncü kişilerle paylaşılmaması ve ispat amacı taşıması halinde hukuka aykırı hareket bilincinin bulunmadığı. [^7]: Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/1338, K. 2023/765, T. 13.03.2023 — eşin telefonuna casus program yükleyerek haberleşme içeriğini kaydetmenin ve kaydı üçüncü kişiye dinletmenin TCK m.132 kapsamında suç oluşturduğu.