> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/asliye-ceza-mahkemesi-nedir

# Asliye Ceza Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar?

**Kategori:** Ceza Hukuku

### Özet
- Asliye ceza mahkemesi, 5235 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan bütün ceza davalarına bakar.
- Görevli mahkeme belirlenirken 5235 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereği suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır ve artırım nedenleri hesaba katılmaz.
- İstinaf başvurusu CMK'nın 273. maddesine göre gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye yapılır.


### İçerik
**Asliye ceza mahkemesi**, sulh ceza hakimliğinin ve ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen bütün ceza davalarına bakan, tek hakimli ilk derece ceza mahkemesidir. Hakaret ve tehdit davalarından dolandırıcılık dosyalarına kadar en sık karşılaşılan davalar burada görülür. Mahkemenin görevi suçun kanundaki cezasının **üst sınırına** göre belirlenir, sonuçta verilecek ceza bu belirlemeyi değiştirmez.

Ceza yargılamasının büyük kısmı bu mahkemelerde yürür. Adliyede "kaçıncı asliye ceza" sorusunun cevabı ise yalnızca dosyanın hangi daireye düştüğünü gösterir, mahkemenin yetkisini değil.

## Asliye Ceza Mahkemesinin Yapısı ve Kuruluşu

Asliye ceza mahkemeleri **tek hakimlidir**, yani davayı tek bir hakim yürütür ve **hükmü de o hakim verir**.[^1] Mahkemeler her il merkezinde ve iş yoğunluğuna göre belirlenen ilçelerde, Hakimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüyle Adalet Bakanlığınca kurulur.

İş yükü fazla olan yerlerde birden çok daire açılır ve bunlar "İstanbul Anadolu 12. Asliye Ceza Mahkemesi" gibi numaralandırılır. Numaralar arasında **derece farkı yoktur**.

Dosyalar tevzi bürosunca sırayla dağıtılır, ancak Kurul ihtisaslaşma için daireler arasında **iş bölümü** yapabilir. Bu durumda bazı daireler yalnızca belirli suç türlerine bakar.

Mahkemenin adı bulunduğu il ya da ilçeden gelir. Duruşmada hakimin yanında Cumhuriyet savcısı ve zabıt katibi bulunur, [sanık](/sanik-ne-demek) ve müdafii de savunmayı yürütür.

![Asliye ceza mahkemesinin tek hakimli yapısını ve kuruluş şartlarını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/asliye-ceza-mahkemesinin-yapisi-ve-kurulusu.webp "Asliye Ceza Mahkemesinin Yapısı ve Kuruluşu")

Asliye Ceza Mahkemesinin Tek Hakimli Yapısı

## Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?

Asliye ceza mahkemesi, kanunun başka bir mahkemeye vermediği bütün ceza davalarına bakan **genel görevli** mahkemedir. 5235 sayılı Kanun bu görevi tek cümleyle tarif eder:

> 5235 sayılı Kanun m.11
> 
> "Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılır."

Hangi mahkemenin görevli olduğu, suçun kanunda yazılı cezasının **üst sınırına** bakılarak bulunur. Ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedenler bu **hesaba girmez**.[^2] Üst sınırı on yıl ve altında kalan suçlar, ağır ceza listesinde adı geçmiyorsa asliye cezada görülür.

Adliyede en çok karşılaşılan suçların cezaları [5237 sayılı Türk Ceza Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5)'nun bugünkü metnine göre şöyledir:

| Suç | TCK maddesi | Kanundaki ceza | Görevli mahkeme |
| --- | --- | --- | --- |
| Hakaret | m.125/1 | 3 ay - 2 yıl hapis veya adli para | Asliye ceza |
| Tehdit | m.106/1 | 6 ay - 2 yıl hapis | Asliye ceza |
| Basit tıbbi müdahaleyle giderilen yaralama | m.86/2 | 6 ay - 1 yıl 6 ay hapis veya adli para | Asliye ceza |
| Kasten yaralama | m.86/1 | 1 yıl 6 ay - 3 yıl hapis | Asliye ceza |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | m.116/1 | 6 ay - 2 yıl hapis | Asliye ceza |
| Hırsızlık | m.141/1 | 1 - 3 yıl hapis | Asliye ceza |
| Nitelikli hırsızlık | m.142/2 | 5 - 10 yıl hapis | Asliye ceza |
| Dolandırıcılık | m.157/1 | 1 - 5 yıl hapis | Asliye ceza |
| Nitelikli dolandırıcılık | m.158/1 | 3 - 10 yıl hapis | Asliye ceza |
| Kullanmak için uyuşturucu bulundurma | m.191/1 | 2 - 5 yıl hapis | Asliye ceza |
| Resmi belgede sahtecilik | m.204/1 | 2 - 5 yıl hapis | Asliye ceza |
| Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği | m.204/2 | 3 - 8 yıl hapis | Ağır ceza |
| Yağma | m.148/1 | 6 - 10 yıl hapis | Ağır ceza |

Tablodaki en dikkat çekici satır nitelikli dolandırıcılıktır. Bu suç **24 Aralık 2025 değişikliğine** kadar 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesinde adıyla sayıldığı için ağır cezada görülüyordu. Değişiklikle listeden çıkarıldı ve temel cezasının üst sınırı on yılı aşmadığından **asliye cezanın görev alanına girdi**.

İnternetteki kaynakların çoğu hala eski düzeni anlatıyor, bu yüzden dosyanızın hangi mahkemede olduğuna iddianameden bakmak en sağlıklısıdır.

Basit yaralamanın unsurları ve şikayet süresi [Basit Yaralama Suçu (BTM) ve Cezası](/basit-yaralama-sucu-cezasi) yazımızda, memurun sahteciliğinin neden ayrıldığı da [Resmi Belgede Sahtecilik Suçu ve Cezası Nedir?](/resmi-belgede-sahtecilik-sucu) yazımızda anlatılıyor.

## Asliye Ceza ile Ağır Ceza Mahkemesi Arasındaki Fark

İki mahkemeyi ayıran ölçüt, suçun kanundaki cezasının **on yıldan fazla** olup olmadığı ve suçun ağır ceza listesinde sayılıp sayılmadığıdır. Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yılı aşan hapis gerektiren suçlar ağır cezaya gider. Kanunun adını saydığı yağma, irtikap ve hileli iflas gibi suçlar ile terör suçları ise **cezası ne olursa olsun** ağır cezada görülür.

Yağma örneği bu ikinci ölçütün ağırlığını gösterir. Temel yağmanın cezası altı yıldan **on yıla** kadardır, yani eşiği geçmez. Yine de Kanun adını saydığı için dava **ağır cezaya açılır**.

[Ağır ceza mahkemesi](/agir-ceza-mahkemesi-nedir) bir başkan ve iki üyeden oluşan **heyetle** toplanır, asliye cezada ise **tek hakim** karar verir. Çocuklar için özel kovuşturma hükümleri her iki durumda da saklıdır.

Uygulamada en sık sorun, savcılığın suçu farklı nitelendirdiği dosyalarda çıkar. İddianamenin kabulünden sonra işin kendi görevini aştığını gören asliye ceza mahkemesi dosyayı **görevsizlik kararıyla** ağır cezaya gönderir ve bu karara itiraz edilebilir.[^3] Tersi ise **yasaktır**: duruşmada suçun hukuki niteliği değişti diye ağır ceza mahkemesi dosyayı alt dereceli asliye cezaya gönderemez, davayı kendisi bitirir.[^4]

![Asliye ceza ve ağır ceza mahkemesinin görev ve heyet farkını karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/asliye-ceza-ile-agir-ceza-mahkemesi-arasindaki-fark.webp "Asliye Ceza ile Ağır Ceza Mahkemesi Arasındaki Fark")

Asliye Ceza ve Ağır Ceza Karşılaştırması

Dosyanızın hangi mahkemede görüleceğinden ya da verilen görevsizlik kararının yerinde olup olmadığından emin değilseniz, bir avukatla görüşmek için [randevu alabilirsiniz](/online-avukat-randevu).

## Sulh Ceza Hakimliğinden Farkı

[Sulh ceza hakimliği](/sulh-ceza-mahkemesi-nedir) dava görmez, yalnızca **soruşturma evresinde** hakim kararı gereken işlere bakar ve bu kararlara yapılan itirazları inceler.[^5] Tutuklama ve arama kararları buradan çıkar. Eskiden küçük suçlara bakan sulh ceza mahkemeleri **18 Haziran 2014** değişikliğiyle kaldırıldı ve davaları asliye cezaya geçti.

Sulh ceza hakimliği, asliye ceza ve ağır ceza yan yana konunca ayrım netleşir:

| Ölçüt | Sulh ceza hakimliği | Asliye ceza mahkemesi | Ağır ceza mahkemesi |
| --- | --- | --- | --- |
| Hakim sayısı | Tek hakim | Tek hakim | Başkan ve iki üye |
| Görevi | Soruşturmada tutuklama gibi hakim kararları | Diğer mahkemelere verilmeyen bütün ceza davaları | On yılı aşan hapis ve kanunda sayılan suçlar |
| Dava görür mü | Hayır | Evet | Evet |
| Kararlarına karşı yol | İtiraz | İstinaf | İstinaf |

Sulh ceza hakimliği kararlarına karşı başvuru süresi ve merci [CMK İtiraz Kanun Yolu ve İtiraz Süresi](/cmk-itiraz-kanun-yolu) yazımızda ayrıntılı anlatılıyor.

## Asliye Ceza Mahkemesinde Yargılama Süreci

Yargılama, savcılığın hazırladığı iddianamenin mahkemeye gelmesiyle başlar ve mahkeme bu belgeyi **15 gün** içinde inceler. Toplanmamış bir delil ya da atlanmış bir uzlaştırma görürse iddianameyi savcılığa **iade eder**. Bu süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.[^6]

İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar. Mahkeme duruşma gününü belirler ve kimlerin çağrılacağına karar verir, adliyede bu ara karara **tensip zaptı** denir.[^7] İddianame çağrı kağıdıyla sanığa tebliğ edilir, tebliğle duruşma arasında **en az bir hafta** bulunur.

İlk duruşmada hakim iddianamenin kabulü kararını okur, sanığın kimliğini saptar ve ona susma hakkı dahil haklarını hatırlatır. Sanık isterse savunmasını yapar. Sonraki oturumlarda tanıklar dinlenir ve deliller tartışılır, en sonda savcı esas hakkındaki **mütalaasını** verir.

Duruşmanın bitmesinin ardından hakim [beraat](/beraat-ne-demek) ya da mahkumiyet başta olmak üzere kanunda sayılan hükümlerden birini kurar. İki yıl ya da daha az hapis veya adli para cezasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması da mümkündür.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sicile etkisi [HAGB Sicile İşler mi? Adli Sicile İşlenmeyen Kararlar](/hagb-sicile-isler-mi) yazımızda anlatılıyor.

![İddianamenin kabulünden hükme kadar asliye ceza yargılamasının aşamalarını gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/asliye-ceza-mahkemesinde-yargilama-sureci.webp "Asliye Ceza Mahkemesinde Yargılama Süreci")

Asliye Ceza Yargılamasının Aşamaları

Size basit yargılama usulüyle yazılı savunma vermeniz için tebligat geldiyse, ne yazmanız gerektiğini [Avukata Sor](/avukata-sor) üzerinden sorabilirsiniz.

## Basit Yargılama Usulünün Uygulanması

[Basit yargılama usulü](/basit-yargilama-usulu-nedir), üst sınırı **iki yıl** ya da daha az hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda asliye ceza mahkemesinin duruşma yapmadan hüküm kurabildiği bir yoldur.[^8] Bu yolla verilen karara karşı **istinaf değil itiraz** edilir ve itiraz üzerine dosya duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam edilir.[^9] Usulün şartları, indirim oranı ve yazılı savunma süresi bağlı yazıda ayrıca anlatılıyor.

## Asliye Ceza Mahkemesi Kararlarına Karşı Kanun Yolu

Asliye ceza mahkemesinin hükmüne karşı **istinaf** yoluna gidilir ve dosyayı bölge adliye mahkemesinin ceza dairesi inceler. Başvuru, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren **iki hafta** içinde, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek ya da zabıt katibine beyanda bulunularak yapılır.[^10] Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı da artık istinaf yoluna başvurulur.

Bazı kararlar **istinafa kapalıdır**. Hapisten çevrilenler hariç, sonuç olarak **15.000 TL dahil** adli para cezasına mahkumiyet ile üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan beraat kararları kesindir ve tekerrüre esas olmaz.[^11]

Temyiz yolu ise çoğu asliye ceza dosyası için **kapalıdır**. Beş yıl ya da daha az hapis cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi ve üst sınırı iki yıla kadar hapis gerektiren suçlarda verilen bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez.[^12] Bu yüzden asliye cezadaki dosyaların büyük bölümü bölge adliye mahkemesinde kesinleşir ve istinaf dilekçesi çoğu zaman son söz olur. Dilekçenin yapısı için [Ceza İstinaf Dilekçesi Örneği](/ceza-istinaf-dilekcesi) yazımıza bakabilirsiniz.

Gerekçeli karar size tebliğ edildiyse iki haftalık süre işlemeye başlamıştır, istinaf dilekçesinin hazırlanması için [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

\[contact\_button\]

## Asliye Ceza Mahkemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Asliye ceza mahkemesiyle ilgili en çok sorulan sorular ve kısa cevapları aşağıdadır.

### Asliye ceza mahkemesi en fazla kaç yıl ceza verebilir?

Kanunda asliye ceza mahkemesinin verebileceği ceza için **bir tavan yoktur**. Görev, suçun kanundaki temel cezasının üst sınırına göre belirlenir ve ağırlaştırıcı nedenler hesaba katılmaz. Bu yüzden zincirleme suç ya da oranla artırım gibi nedenlerle sonuç ceza **on yılı aşsa** bile dava asliye cezada kalır.

### Asliye ceza mahkemesinde avukat tutmak zorunlu mu?

Kural olarak **zorunlu değildir**. Sanık çocuksa ya da kendini savunamayacak derecede malulse, istemi aranmadan **zorunlu müdafi** atanır. Avukat tutacak durumda olmadığını söyleyen sanığa da istemi üzerine baro tarafından müdafi görevlendirilir.

### Hakaret davası hangi mahkemede görülür?

Hakaret suçunun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası olduğu için dava **asliye ceza mahkemesinde** görülür. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret gibi nitelikli hallerde de görevli mahkeme değişmez.

### Asliye ceza mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki fark nedir?

Asliye ceza mahkemesi suç isnadıyla açılan ve cezayla sonuçlanabilen kamu davalarına bakar. Asliye hukuk mahkemesi ise alacak ya da tazminat gibi kişiler arasındaki özel hukuk uyuşmazlıklarını görür. Aynı olaydan hem ceza hem tazminat davası doğabilir ve ikisi ayrı mahkemelerde yürür.

### Asliye ceza mahkemesinde avukatlık ücreti ne kadardır?

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, asliye ceza mahkemesinde takip edilen davalar için **62.000 TL** asgari ücret öngörür. Bu tutar avukatın alabileceği en düşük ücrettir, sözleşmeyle daha yüksek ücret kararlaştırılabilir.

---

[^1]: 5235 sayılı Kanun m.9 - asliye ceza mahkemelerinin tek hakimli olması, ağır ceza mahkemesinin başkan ve iki üyeyle toplanması.
[^2]: 5235 sayılı Kanun m.14 - mahkemelerin görevinin belirlenmesinde ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin suçun cezasının üst sınırının esas alınması.
[^3]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.5/1-2 - iddianamenin kabulünden sonra görevsizlik kararı ve bu karara itiraz.
[^4]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.6/1 - suçun hukuki niteliğinin değiştiğinden bahisle alt dereceli mahkemeye görevsizlik kararı verilememesi.
[^5]: 5235 sayılı Kanun m.10 - sulh ceza hakimliğinin soruşturmada hakim kararlarını alma ve bunlara yapılan itirazları inceleme amacıyla kurulması.
[^6]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.174/1, m.174/3 - iddianamenin on beş gün içinde incelenmesi, süresinde iade edilmeyen iddianamenin kabul edilmiş sayılması.
[^7]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.175/1-2 - iddianamenin kabulüyle kovuşturma evresinin başlaması ve duruşma gününün belirlenmesi.
[^8]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.251/1 - asliye ceza mahkemesince adli para cezası ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda basit yargılama usulü.
[^9]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.252/1-2 - basit yargılama usulüyle verilen hükme itiraz ve itiraz üzerine duruşma açılması.
[^10]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.273/1 - istinaf isteminin gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılması.
[^11]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.272/3-a, b - istinafa başvurulamayacak kararlar.
[^12]: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.286/2-a, d - temyiz edilemeyen bölge adliye mahkemesi kararları.