> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/askerlik-sebebiyle-hakli-fesih-ve-haklar # Askerlik Sebebiyle Haklı Fesih ve Haklar **Kategori:** İşçi - İş Hukuku ### Özet - **Dayanak mülga 1475 m. 14:** Askerlik nedeniyle fesihte kıdem tazminatı hakkı bu maddede düzenlenir. - **Muvazzaf askerlik şartı aranır:** Hak, muvazzaf hizmet için doğar, bedelli askerlikte de aynı sonuç uygulanır. - **Fesih yazılı yapılmalıdır:** İşçi bildirimini yazılı iletmeli ve askere sevk belgesini işverene sunmalıdır. - **Kıdem tazminatı ödenir:** Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. - **İhbar tazminatı doğmaz:** Fesih işçiden geldiğinden bildirim süresine bağlı tazminat istenemez. - **Dönüşte işe alınma hakkı ayrıdır:** Terhis sonrası iki ay içinde başvuru hakkı, bu fesihten bağımsız olarak işler. ### İçerik **Askerlik sebebiyle haklı fesih**, işçinin muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirmesi ve buna karşılık kıdem tazminatına hak kazanmasıdır. Bu hak, halen yürürlükte olan [mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinden](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf) doğar; askerlik hizmetinin kapsamı ise 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nda belirlenir.[^1] İhbar tazminatı bu fesih türünde doğmaz. Askerlik nedeniyle ayrılan işçi de işveren de karşı tarafa ihbar tazminatı ödemez. Askerlik sebebiyle haklı fesih konusunda avukatlarımızla görüşme yapmak için [Online Avukat Randevu](/online-avukat-randevu) sayfamızdan randevu alabilirsiniz. ## Askerlik Sebebiyle Haklı Fesih Hakkı Yasal Dayanağı Kıdem tazminatına ilişkin 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiğinde tek istisna olarak yürürlükte bırakılmıştır. Madde, hizmet akdinin muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla feshi halini kıdem tazminatı doğuran sebepler arasında sayar. Madde şu şekildedir:[^2] > "Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin ... 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle ... feshedilmesi ... hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir." Bu düzenleme yalnızca işçi tarafından yapılan fesihleri kapsar. İşverenin işçiyi askerlik sebebiyle işten çıkarması bu maddeye dayanmaz ve ayrı bir değerlendirme gerektirir. ![Kıdem tazminatı hakkını doğuran 1475 sayılı Kanun madde 14 unsurlarının dökümü](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/askerlik-sebebiyle-hakli-fesih-hakki-yasal-dayanagi.webp "Askerlik Sebebiyle Haklı Fesih Hakkı Yasal Dayanağı") Kıdem Tazminatının Yasal Dayanağı Askerlik sebebiyle haklı fesih ile ilgili durumunuza özel bir değerlendirme almak için görüşme öncesinde [Avukata Sor](/avukata-sor) sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. ## Hangi Askerlik Türleri Kıdem Tazminatına Hak Kazandırır? Muvazzaf askerlik hizmeti, bu hakkın doğması için aranan temel şarttır. Aşağıdaki tablo farklı askerlik durumlarının kıdem tazminatı hakkına etkisini özetler. | Askerlik Durumu | Kıdem Tazminatı Hakkı | | --- | --- | | Muvazzaf (zorunlu) askerlik | Doğar | | Bedelli askerlik (temel eğitim dahil) | Doğar | | Yedek subay/astsubay eğitimi | Doğar | | Yoklama kaçaklığı, saklı nüfus gibi durumlar | Doğmaz | Yedek subaylık veya yedek astsubaylık şartlarını taşıyan bir çalışanın bu hizmete gitmek üzere işten ayrılması da aynı korumadan yararlanır. Bu statünün şartları ve on iki aylık hizmet süreci için [Yedek Astsubay Nasıl Olunur? Astçavuş Olma Şartları](/yedek-astsubay-nasil-olunur) yazımıza bakabilirsiniz. Bedelli askerlik yapan işçinin durumu uzun süre tartışmalı kalmıştır. Bedelli askerliğin bir aylık temel eğitim süresi boyunca fiilen ifa edilen bir muvazzaf askerlik hizmeti sayılması, bu işçilerin de kıdem tazminatı hakkından yararlanmasına imkan tanır. Bedelli askerlik sürecinin işten ayrılma boyutu için [Bedelli Askerlik Tüm Süreç](/bedelli-askerlik-tum-surec) yazımıza bakabilirsiniz. Burada önemli bir ayrım gözetilmelidir: işçi, temel askerlik eğitimi için 1111 sayılı Kanun'un geçici 55. maddesi uyarınca işvereni tarafından yalnızca ücretsiz izinli sayılmış ve iş sözleşmesi devam ediyorsa, ortada bir fesih yoktur; bu durumda kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi güncel bir kararında bu ayrımı şöyle vurgulamıştır:[^3] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/1561, K. 2025/4666, T. 21.05.2025 > > "...bedelli askerliğe gitmek üzere iş sözleşmesini feshetmemiş olan davacı işçinin kıdem tazminatına hak kazanamadığı, iş sözleşmesi feshedilmediğinden davacı tarafın yıllık izinlerinin kaydırılmasının hatalı olduğunun tespiti talebinin de reddi gerektiği..." Kıdem tazminatı hakkının doğması için işçinin bedelli askerlik eğitimine gitmek üzere iş sözleşmesini gerçekten feshetmesi gerekir; yalnızca ücretsiz izne ayrılıp göreve dönmek bu hakkı doğurmaz. Yoklama kaçağı olarak yakalanma veya bakaya kalma gibi durumlarda işçinin iradesi dışında gelişen bir askere alınma söz konusu olsa da, bu haller hakkın doğumunu etkilemez. Önemli olan işçinin muvazzaf askerlik hizmetini fiilen yerine getirmek üzere iş sözleşmesini kendi iradesiyle feshetmiş olmasıdır. Askerlik erteleme hakkını kullanan ve daha sonra fiilen askere giden işçi de aynı korumadan yararlanır. Muvazzaf askerlikle karıştırılmaması gereken ayrı bir durum da manevra veya tatbikat gibi nedenlerle geçici olarak silah altına alınmadır. Yargıtay bu iki hali birbirinden şöyle ayırmıştır:[^4] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2009/43352, K. 2012/4297, T. 15.02.2012 > > "İşçinin muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir nedenle silâhaltına alınması hali ise 4857 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde düzenlenmiş olup, bu durum, 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinde yer almadığından, işçinin kıdem hakkı bulunmamaktadır... Ancak, muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya bir başka nedenle silâh altına alınma durumunda, bu süre iki ayı geçerse, Kanunun 31 inci maddesi hükmü uyarınca işverence feshedilmiş sayılır... bu halde de kıdem tazminatı ödenmelidir." Kısacası manevra veya tatbikat amacıyla iki aya (veya kıdeme göre en çok doksan güne) kadar silah altına alınma tek başına kıdem tazminatı doğurmaz; iş sözleşmesi bu süre boyunca yalnızca askıya alınmış sayılır. Ancak bu süre aşılırsa, sözleşme madde 31 gereği işveren tarafından feshedilmiş sayılır ve işçi bu kez farklı bir hukuki temelden kıdem tazminatına hak kazanır. ## İşçi Bu Hakkı Nasıl Kullanır? İşçinin fesih bildirimini yazılı yapması ve askere sevk belgesini işverene ibraz etmesi gerekir. Sevk belgesi olmadan yapılan istifa, kıdem tazminatı hakkını ispat açısından zayıflatır. Fesih, askere gidiş tarihine yakın bir zamanda yapılmalıdır. Uygulamada mahkemeler, sevk tarihiyle işten ayrılma tarihi arasında birkaç aylık makul bir sürenin varlığını arar ve bu süreyi somut olayın koşullarına göre değerlendirir. İşçinin sevk tarihinden aylar önce, askerlikle hiçbir bağlantısı gösterilmeden işten ayrılması durumunda bu madde uygulanmayabilir. Böyle bir durumda fesih, sıradan bir istifa olarak değerlendirilir ve kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Bu yüzden dilekçenin sevk tarihine yakın bir zamanda ve sevk belgesiyle birlikte verilmesi büyük önem taşır. Yargıtay, fesih ile fiili sevk tarihi arasında altı ay gibi uzun bir süre bulunması ve işçinin bu süre içinde başka bir işte çalıştığına dair deliller sunulması halinde, feshin gerçekte askerlik amacı taşımadığına hükmetmiştir:[^5] > Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/14764, K. 2015/9463, T. 09.03.2015 > > "Mahkemece davacının işyerinden ayrılmasından 6 ay sonra askere sevk edildiği ve bu sürenin makul kabul edildiği gerekçesi ile kıdem tazminatına hükmedilmiş ise de, bu kabul dosya kapsamına uygun değildir... fesih tarihi ile askere sevk tarihi arasında geçen süre makul sayılamayacak kadar uzun olduğu gibi, davalı davacının bu dönemde yeni işte çalıştığına dair bir kısım deliller sunmuştur. Bu durum karşısında davacının iş sözleşmesini askerlik nedeni ile feshetmediği, kıdem tazminatı koşulları gerçekleşmediği anlaşıldığından kıdem tazminatı talebinin reddi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir." Askerlik dönüşü aynı işe geri dönme hakkı ayrı bir konudur ve [Askerden Dönünce İşe Başlatmama](/askerden-donunce-ise-baslatmama) yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. ![Kıdem tazminatı hakkını korumak için izlenen dört adımlı fesih süreci](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/isci-bu-hakki-nasil-kullanir.webp "İşçi Bu Hakkı Nasıl Kullanır") Fesih Bildiriminden Makul Süre Denetimine Durumunuza özel ön değerlendirme için [İşçi Bilgi Formu](/isci-bilgi-formu)'nu doldurabilirsiniz. \[isci\_formu\] ## Askerlik Sebebiyle Fesihte Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Kıdem tazminatı, işçinin **her tam yıl** için 30 günlük son çıplak ücreti üzerinden hesaplanır. Bir yıldan artan süreler de aynı oranla değerlendirilir. Hakkın doğması için işçinin aynı işyerinde **en az bir yıl** çalışmış olması gerekir. Bu şartı taşımayan işçi, askerlik nedeniyle ayrılsa bile kıdem tazminatı alamaz. Örneğin dört yıl altı ay çalışıp askerlik nedeniyle ayrılan bir işçi, dört tam yıl için tazminat alır ve artan altı aylık süre de orantılı olarak hesaba katılır. Tazminat tavanı, her yıl belirlenen üst sınırı aşamaz. Hesaplamada esas alınan ücret, yalnızca çıplak ücret değildir. Düzenli ödenen ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi para ile ölçülebilen menfaatler de tazminat matrahına dahil edilir. Uygulamada işverenlerin bir kısmı bu yan hakları hesaplamaya katmadığı için işçinin bordro ve ödeme kayıtlarını saklaması ileride fark alacağı davasında belirleyici olabilir. Ücretin bir kısmı parça başına, akort veya yüzde usulüyle ödeniyorsa hesaplama farklılaşır. Bu durumda son bir yıl içinde ödenen ücretin, o dönemde fiilen çalışılan güne bölünmesiyle bulunan ortalama ücret esas alınır. Son bir yıl içinde ücrete zam yapılmışsa, zam tarihinden itibaren geçen süredeki ortalama ücret dikkate alınır. ![Kıdem tazminatı hesabında esas alınan unsurlar ve bunlara bağlı kurallar](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/askerlik-sebebiyle-fesihte-kidem-tazminati-nasil-hesaplanir.webp "Askerlik Sebebiyle Fesihte Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır") Kıdem Tazminatı Hesap Unsurları ## Askerlik Sebebiyle Haklı Fesihte İhbar Tazminatı Doğar mı? Hayır, doğmaz. İhbar tazminatı yalnızca bildirim sürelerine uyulmadan yapılan fesihlerde gündeme gelir.[^6] Askerlik sebebiyle fesih, kanundan doğan özel bir sona erme halidir. İşçi, askere sevk belgesini ibraz ettiğinde ihbar süresini beklemeden derhal ayrılabilir. Bu hakkın diğer haklı fesih sebepleriyle karşılaştırılması için [İşçinin Haklı Fesih Sebepleri](/iscinin-hakli-fesih-sebepleri) yazımıza bakabilirsiniz. İşçi haklarınızla ilgili sorularınız için [İşçi Hakları Danışma Hattı](/isci-haklari-danisma-hatti) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Askerlik sebebiyle haklı fesih konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] ## Askerlik Sebebiyle Haklı Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçilerin en çok sorduğu soruları bu başlıkta yanıtladık. ### **Askerlik sebebiyle haklı fesihte kıdem tazminatı için kaç yıl çalışmış olmak gerekir?** İşçinin aynı işyerinde en az bir tam yıl çalışmış olması gerekir. Bu süreyi doldurmayan işçi askerlik nedeniyle ayrılsa dahi kıdem tazminatı alamaz. ### **Bedelli askerlik için işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?** Evet. Bedelli askerlik kapsamında temel askerlik eğitimini tamamlamak üzere işten ayrılan işçi de muvazzaf askerlik hizmeti kapsamında değerlendirilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. ### **Askerlik sebebiyle fesihte işveren onayı gerekir mi?** Hayır. İşçi, askere sevk belgesini ibraz ederek tek taraflı iradesiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşverenin onayı aranmaz. ### **Askerlik sebebiyle işten ayrılan işçi işsizlik maaşı alabilir mi?** Askerlik nedeniyle yapılan fesih, kendi isteğiyle işten ayrılma sayılmadığından işçi diğer şartları taşıması halinde işsizlik ödeneğine hak kazanabilir. ### **Askerlik sebebiyle fesihte istifa dilekçesinde gerekçe belirtmek zorunlu mudur?** Gerekçe belirtmek zorunlu değildir, ancak askerlik nedeninin dilekçede ve sevk belgesiyle birlikte açıkça gösterilmesi ileride ispat kolaylığı sağlar. ### **Kıdem tazminatı davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?** Kıdem tazminatı alacağına ilişkin dava, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımı süresi içinde açılabilir. --- [^1]: 1111 sayılı Askerlik Kanunu - askerlik hizmetinin kapsamı ve türleri. [^2]: Mülga 1475 sayılı İş Kanunu, madde 14 - Kıdem tazminatı. [^3]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/1561, K. 2025/4666, T. 21.05.2025. — bedelli askerlik için ücretsiz izne ayrılıp iş sözleşmesini feshetmeyen işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı. [^4]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2009/43352, K. 2012/4297, T. 15.02.2012. — muvazzaf askerlik dışında silah altına alınmanın tek başına kıdem hakkı doğurmadığı, süre iki ayı aşarsa sözleşmenin işverence feshedilmiş sayılacağı. [^5]: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/14764, K. 2015/9463, T. 09.03.2015. — fesih ile sevk tarihi arasındaki süre makul sayılamayacak kadar uzunsa ve işçi bu dönemde başka işte çalışmışsa kıdem koşullarının gerçekleşmediği. [^6]: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 24 - İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı (ihbar tazminatı istisnası bakımından karşılaştırma).