> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/anlasmali-ve-cekismeli-bosanma-farki # Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Davası Farkları **Kategori:** Aile ve Boşanma Hukuku ### Özet - Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma farkı, anlaşmalıda Medeni Kanun'un 166/3. maddesine göre evlilik birliğinin sarsılmış sayılması, çekişmelide ise sebebin ispatlanmasıdır. - Evlilik en az bir yıl sürmüşse anlaşmalı boşanma yolu açılır, çekişmeli boşanmada ise sebepleri sayan maddeler evlilik süresi şartı aramaz. - Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 04.03.2026 tarihli kararında anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin irade beyanından dönebileceğini ve davanın çekişmeli görüleceğini belirtmiştir. - Medeni Kanun'un 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre hakim anlaşmalı boşanmada tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. ### İçerik **Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma farkı**, anlaşmalıda eşlerin evlilik birliğinin sarsılmış sayıldığı ve mali sonuçlar ile çocuklar hakkında bir düzenleme kabul ettiği, çekişmelide ise boşanma sebebinin ispatlanması gerektiği noktasında toplanır. Evlilik süresi de ayırıcıdır, çünkü anlaşmalı boşanma için en az bir yıl gerekir ve çekişmeli boşanmada sebepleri sayan maddeler böyle bir süre aramaz. ## Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Temel Fark Nedir? Anlaşmalı boşanma [Medeni Kanun](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf)'un 166. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanır. Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını **kabul etmesi** halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.[^1] Çekişmeli boşanma ise **zina, hayata kast**, suç işleme ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı gibi özel sebeplerden biri ya da evlilik birliğinin sarsılması genel sebebi ispatlanarak istenir.[^2] Bu nedenle anlaşmalıda evlilik birliğinin sarsıldığı kanunen kabul edilir, çekişmelide ise kural olarak **sebebin ispatlanması** gerekir. Reddedilen bir davanın kesinleşmesinden sonra bir yıl ortak hayat kurulamamışsa sarsılma ayrıca sayılır ve bu yol [Hangi Hallerde Boşanma Olmaz](/hangi-hallerde-bosanma-olmaz) yazımızda anlatılmıştır. ![Anlaşmalı ve çekişmeli boşanmanın dayanağını ve evlilik süresi şartını karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/anlasmali-ve-cekismeli-bosanma-arasindaki-temel-fark-nedir.webp "Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Temel Fark Nedir") Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanmanın Dayanağı ## Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Nasıl Karşılaştırılır? İki boşanma türü dayanak, evlilik süresi, başvuru, hakimin rolü ve sonuçların belirlenmesi bakımından ayrılır. Aşağıdaki tablo bu farkları özetler. | Özellik | Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma | | --- | --- | --- | | Dayanak | Medeni Kanun m.166/3 | Medeni Kanun m.161-166 (166/3 hariç) | | Evlilik süresi | En az bir yıl | Sebepleri sayan maddelerde evlilik süresi şartı yoktur | | Başvuru | Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi | Boşanma sebebine dayanan eşin açtığı dava | | Sebep | Evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır | Kural olarak sebebin ispatlanması gerekir | | Hakimin rolü | Tarafları bizzat dinler, iradenin serbestçe açıklandığına ve düzenlemenin uygunluğuna bakar | Sebebin varlığını inceler ve boşanmaya karar verir | | Mali sonuçlar ve çocuklar | Taraflarca kabul edilen düzenleme hakim tarafından uygun bulunmalıdır | Hakim çocukların durumunu düzenler, tazminat ve nafaka talep üzerine karara bağlanır | ## Anlaşmalı Boşanma İçin Hangi Şartlar Aranır? Anlaşmalı boşanma için şu şartlar aranır: - evliliğin **en az bir yıl sürmüş olması** - eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi - hakimin tarafları bizzat dinlemesi Hakim iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmalıdır.[^3] Hakim tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur ve **tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz**. Dilekçenin ve protokolün nasıl hazırlandığı [Anlaşmalı Boşanma Dilekçe Örneği](/anlasmali-bosanma-dilekce-ornegi) ve [Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği](/anlasmali-bosanma-protokolu-ornegi) yazılarımızda anlatılmıştır, avukat tutmadan nasıl ilerleneceği ise [Avukatsız Boşanmak İçin Ne Yapılır](/avukatsiz-bosanmak-icin-ne-yapilir) yazımızda yer alır. ![Anlaşmalı boşanmada aranan dört şartı gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/anlasmali-bosanma-icin-hangi-sartlar-aranir.webp "Anlaşmalı Boşanma İçin Hangi Şartlar Aranır") Anlaşmalı Boşanmanın Şartları ## Çekişmeli Boşanmada Kusur Neden Belirleyicidir? Çekişmeli boşanmada **kusur**, tazminat ve yoksulluk nafakası bakımından sonuç doğurur. Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir ve boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf kusurlu eşten manevi tazminat talep edebilir.[^4] Yoksulluğa düşecek taraf ise kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan nafaka isteyebilir.[^5] Maddedeki "süresiz olarak" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 04.06.2026 tarihli kararıyla iptal edilmiştir ve iptal **30.06.2027'de yürürlüğe girecektir** ve ayrıntılar [Süresiz Nafaka İptali](/suresiz-nafaka-iptali) yazımızdadır.[^6] Evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle açılan davada davacının kusuru daha ağırsa davalının **itiraz hakkı vardır**. İtiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer yarar kalmamışsa boşanmaya yine de karar verilebilir.[^7] Çekişmeli davanın sebepleri, aşamaları ve geçici önlemleri [Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır](/cekismeli-bosanma-davasi-nasil-acilir) yazımızda anlatılmıştır. Eşiniz boşanmada kusuru size yüklüyorsa, kusur iddialarına karşı hangi delillerle hazırlanacağınızı bir avukatla konuşmak için [randevu alabilirsiniz](/online-avukat-randevu). ## Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Dönüşür mü? Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşler **irade beyanından dönebilir** ve bu halde dava çekişmeli boşanma olarak görülür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kesinleşinceye kadar eşlerin anlaşmaya ilişkin irade beyanından dönmesini engelleyen yasal bir hüküm bulunmadığını ve davanın Medeni Kanun'un 166. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına göre çekişmeli boşanma olarak görülmesi gerektiğini belirtmiştir.[^8] Daire bu durumda mahkemenin taraflara dilekçeleri için süre verip ön inceleme yaparak tahkikata geçmesi gerektiğini belirtmiştir. Anlaşmadan dönmenin sonuçlarıyla ilgili ayrıntılar [Hangi Hallerde Boşanma Olmaz](/hangi-hallerde-bosanma-olmaz) yazımızda da yer alır. ![Anlaşmalı boşanmada anlaşmadan dönülmesinin çekişmeli yargılamaya yol açışını gösteren akış](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/anlasmali-bosanma-cekismeliye-donusur-mu.webp "Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Dönüşür mü") Anlaşmadan Dönme ve Çekişmeli Yargılama ## Çekişmeli Boşanma Anlaşmalıya Çevrilebilir mi? Evlilik en az bir yıl sürmüşse çekişmeli davada bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi, Medeni Kanun'un 166. maddesinin üçüncü fıkrasındaki yolu açar. Bu yolda da hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Anlaşmalı veya çekişmeli yoldan hangisinin izleneceği konusunda detaylı bilgi almak için hemen [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. \[contact\_button\] Süren davada eşinizle uzlaşmaya yaklaştıysanız, davanın anlaşma yoluyla sonuçlandırılıp sonuçlandırılamayacağını [Avukata Sor](/avukata-sor) üzerinden sorabilirsiniz. ## Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Farkı Hakkında Sık Sorulan Sorular Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma farkına dair en çok merak edilen noktaları bu başlıkta yanıtladık. ### Anlaşmalı boşanmada tarafların ikrarı hakimi bağlar mı? Hayır, tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü anlaşmalı boşanmada uygulanmaz ve hakim iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek için tarafları bizzat dinler (TMK m.166/3). ### Reddedilen çekişmeli davadan sonra yeniden boşanma yolu var mı? Boşanma sebeplerinden biriyle açılan davanın reddine karar verilmesi ve kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi halinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4). ### Her iki boşanma türünde de geçici önlemler alınır mı? Boşanma davası açılınca hakim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri resen alır ve bu önlemler özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkindir (TMK m.169). ### Anlaşmalı boşanma davası hangi mahkemede açılır? Boşanma davalarında yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir ve davaya aile mahkemesi bakar (TMK m.168 ve 4787 sayılı Kanun m.4). --- [^1]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3 - eşlerin birlikte başvurması veya davanın kabulü. [^2]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161-166 ve m.170 - boşanma sebepleri ve sebebin ispatı. [^3]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3 - anlaşmalı boşanmada hakimin denetimi. [^4]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174 - maddi ve manevi tazminat. [^5]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175 - yoksulluk nafakası. [^6]: Anayasa Mahkemesi, E. 2025/156, K. 2026/131, T. 04.06.2026, RG 30.09.2026, S. 33386 - TMK m.175'teki "süresiz olarak" ibaresinin iptali. [^7]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/2 - davalının itiraz hakkı ve sınırı. [^8]: Yargıtay 2. HD, E. 2025/10352, K. 2026/2521, T. 04.03.2026 - anlaşmalı boşanmada kesinleşinceye kadar iradeden dönme.