> Kaynak / Yazar: Av. Kazım Ceylan Hukuk Bürosu (İstanbul Barosu, Sicil No: 78121) — https://www.kazimceylan.av.tr/aile-konutu-serhi

# Aile Konutu Şerhi Nedir, Nasıl Konulur ve Kaldırılır?

**Kategori:** Aile ve Boşanma Hukuku

### Özet
["Malik olmayan eş, yerleşim yeri belgesi ve nüfus kayıt örneğiyle tapu müdürlüğüne başvurarak aile konutu şerhini mahkeme kararı olmadan koydurabilir.","Şerh yoksa da eşin açık rızası bulunmayan satış iptal edilebilir, ancak aile konutu olduğunu bilmeyen ve bilmesi gerekmeyen alıcı TMK m.1023 ile korunur.","Boşanma kesinleşince aile konutu koruması sona erer ve şerh, lehine şerh bulunan eşin istemiyle ya da mahkeme kararıyla tapudan terkin edilir."]

### İçerik
**Aile konutu şerhi**, malik olmayan eşin tapu müdürlüğüne başvurusuyla mahkeme kararı gerekmeden ve ücret ödenmeden evin tapu kaydına düşülen, malik eşin bu evi satmasını ya da ipotek ettirmesini diğer eşin açık rızasına bağlayan kayıttır. Boşanma kesinleşince koruma sona erer, şerh ise lehine şerh bulunan eşin istemiyle ya da mahkeme kararıyla kaldırılır.

Koruma şerhe bağlı değildir. Ev aile konutuysa malik eş tapuda şerh olmasa da onu tek başına elden çıkaramaz. Şerhin asıl işlevi, evi satın alacak ya da üzerine ipotek kuracak üçüncü kişiyi baştan uyarmak ve sonradan açılacak bir davada "bilmiyordum" savunmasını kapatmaktır.

## Aile Konutu Şerhi Nedir?

Aile konutu şerhi, tapuda evin aile konutu olduğunu herkese duyuran kayıttır ve dayanağını [Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesi](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) oluşturur. Evli kişi kural olarak eşinden izin almadan **her türlü hukuki işlemi yapabilir** (TMK m.193). Aile konutu bu serbestliğin istisnasıdır, çünkü ailenin barındığı yeri tek bir eşin kararına bırakmaz.[^1]

> 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194/I
> 
> "Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz."

Aile konutu, eşlerin **fiilen birlikte yaşadığı** evdir. Kanun "aile konutu olarak özgülenen" taşınmazdan söz eder; bu yüzden yazlık, boş duran daire ya da yatırım için alınmış ikinci ev bu korumadan yararlanmaz. Tapuda kimin adına kayıtlı olduğu da önemli değildir, ev **yalnız bir eşin mülkü** olsa bile aile konutu sayılır.

Şerh **korumayı doğurmaz**, var olan korumayı görünür kılar. **Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2025/678, K.2026/489, T.16.09.2026** kararında bunu açıkça söylemiştir.

> Yargıtay HGK, E.2025/678, K.2026/489, T.16.09.2026
> 
> "Nitekim aile konutu şerhi kurucu değil açıklayıcı niteliktedir."

### Şerh Hangi İşlemleri Rızaya Bağlar?

Malik eşin evi satması, bağışlaması ya da başka bir yolla devretmesi **diğer eşin açık rızasına** bağlıdır. Evin üzerinde ipotek veya intifa gibi bir sınırlı ayni hak kurmak da aynı kurala tabidir. Kiralık aile konutunda ise kira sözleşmesinin feshi rızaya bağlanmıştır.

Rıza belirli bir şekle bağlı değildir ama **açık olmalıdır**. Belirli bir işlem için verilir, ileride yapılacak bütün işlemler için önceden ve genel olarak verilen bir izin bu şartı karşılamaz. Eş rıza vermiyor ya da ulaşılamıyorsa, kanun malik eşe ikinci paragrafta bir çıkış yolu tanır.

> 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194/II
> 
> "Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir."

## Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?

Malik olmayan eş, şerh için **doğrudan tapu müdürlüğüne** başvurur. Bunun için **mahkeme kararı gerekmez**, malik eşin rızası ya da imzası da aranmaz.[^2]

> 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194/III
> 
> "Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir."

Tapu Sicili Tüzüğü'nün 17. maddesi de aynı hakkı tekrarlar. Başvuruyu yapan, şerhten yararlanacak olan eşin kendisidir.

### Gerekli Belgeler

Başvuruda kimlikle birlikte iki belge istenir. Tüzük bunları tasarruf hakkını yasaklayan şerhlerde aranan belgeler arasında sayar.

> Tapu Sicili Tüzüğü m.49/1-c
> 
> "Aile konutu şerhi için merkezi nüfus idaresi sisteminden veya nüfus müdürlüğünden alınan yerleşim yeri belgesi ile medeni hâli gösterir nüfus kayıt örneği,"

**Yerleşim yeri belgesindeki adres** şerh istenen taşınmazla eşleşmiyorsa başvuru zorlaşabilir. Yeni teslim alınmış bir binada adres kaydı henüz güncellenmemişse ya da eşler oturdukları evde adres kaydı yaptırmamışsa tapu müdürlüğü ek açıklama veya belge isteyebilir. Başvuru vekil aracılığıyla yapılacaksa bu işi kapsayan bir vekaletname de istenebilir.

### Şerh İçin Ücret ya da Harç Ödenir mi?

Aile konutu şerhi için **ücret ödenmez**. 6083 sayılı Kanun'un 8. maddesinin altıncı fıkrası, aile konutu şerhi işlemlerinden ve tapu müdürlüklerince yapılan her türlü terkinden döner sermaye ücreti alınmayacağını düzenler.[^3] Harçlar Kanunu'na ekli (4) sayılı tarifede de aile konutu şerhi harca bağlı bir işlem olarak yer almaz, ancak şerhin terkininde terkin harcı ayrıca doğabilir.

### Tapu Müdürlüğü Başvuruyu Reddederse

Adres uyuşmazlığı ya da evin aile konutu olup olmadığı konusundaki tereddüt yüzünden başvuru reddedilirse eş **aile mahkemesine** başvurabilir. Türk Medeni Kanunu'nun İkinci Kitabından doğan dava ve işler, Üçüncü Kısım hariç, 4787 sayılı Kanun'un **4\. maddesine** göre aile mahkemesinin görevindedir ve 194. madde de bu kitaptadır.[^4] Mahkemeden, konutun aile konutu olduğunun tespiti ve tapuya şerh verilmesi istenebilir.

Şiddet gören eşin elinde ayrı bir yol da var, 6284 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi Türk Medeni Kanunu'ndaki şartlar varsa korunan kişinin talebiyle **tapu kütüğüne aile konutu şerhi** konulmasını koruma tedbirleri arasında sayar.[^5] Kanunun Uygulama Yönetmeliği'ne göre bu karar hakim tarafından ivedilikle yerine getirilmek üzere tapu müdürlüğüne gönderilir.[^6] Tedbir talebinin nasıl yazılacağını [Koruma Talebi Dilekçe Örneği](/koruma-talebi-dilekce-ornegi) sayfasında bulabilirsiniz.

![Aile konutu şerhi koymak için başvuru sürecini gösteren akış şeması](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/aile-konutu-serhi-koyma-sureci.webp "Aile Konutu Şerhi Koyma Süreci")

Aile Konutu Şerhi Koyma Süreci

## Şerh Olmadan Ev Satılırsa Ne Olur?

Eşin açık rızası alınmadan yapılan satış, tapuda şerh bulunmasa bile **geçersizdir** ve diğer eş tapu iptali ve tescil davası açabilir. Davada asıl tartışılan konu, evi alan kişinin iyiniyetli olup olmadığıdır. Tapu kütüğüne güvenerek iyiniyetle hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı kanunen korunur (TMK m.1023).

> 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.1024/I
> 
> "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise, bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz."

**Yargıtay HGK, E.2025/678, K.2026/489** kararındaki olayda malik baba evi önce bir üçüncü kişiye satmış (31.05.2018), o kişi de birkaç ay sonra (02.11.2018) evi ortak çocuğa devretmişti. Kurul, ilk malik baba ile son malik çocuk arasındaki el ve işbirliğini esas alarak çocuğun iyiniyetli sayılamayacağını, eşin zaten haberi olduğu yönündeki zımni rıza savunmasının da dinlenemeyeceğini kabul etti.

Bedelin **değerin çok altında** kaldığı tespiti Özel Daire'nin bozma gerekçesindeydi ve Kurul bu tespiti benimsedi. Karar **oy çokluğuyla** verildi ve ispat yükünü açıkça belirledi.

> Yargıtay HGK, E.2025/678, K.2026/489, T.16.09.2026
> 
> "Açık rızanın varlığını ispat yükü ise aile konutu ile ilgili tasarrufta bulunana aittir."

Şerh konulmuşsa iyiniyet tartışması baştan kapanır, çünkü kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez (TMK m.1020/III). Uygulamada tapu müdürlükleri şerhli konutun devrinde **diğer eşin rızasını** arar.

### Eşin Rızası Olmadan Satışta İptal ve Tescil Davası

Rızasız devirde açılacak tapu iptali ve tescil davası da aile mahkemesinde görülür. Yukarıdaki Hukuk Genel Kurulu dosyası da aile mahkemesinde başlamış ve direnme kararıyla Kurul'a gelmişti. Dava kabul edilirse taşınmaz yeniden **malik eş adına** tescil edilir ve aynı davada şerh verilmesi de istenebilir.

Her dava kazanılmaz. **Yargıtay 2. HD, E.2025/6943, K.2026/3765, T.07.04.2026** kararında rızanın **her türlü delille** ispat edilebileceğini belirtti. O olayda eş, evin şirket borçlarına teminat gösterilmesinden ve devirden haberdardı, devirle borçların kapanmasından da yarar sağlamıştı, bu yüzden Daire açık rızanın varlığını kabul ederek davanın kabulüne ilişkin kararı bozdu.

Dava dilekçesinin yapısı için [Tapu İptal ve Tescil Davası Dilekçe Örneği](/tapu-iptal-ve-tescil-davasi-dilekce-ornegi) sayfasına bakabilirsiniz. Satış boşanma öncesinde malı elden çıkarmak için yapıldıysa [Boşanmadan Önce Mal Kaçırma ve Cezası](/bosanmadan-once-mal-kacirma) yazısındaki hukuki ve cezai sonuçlar da gündeme gelir.

![Aile konutu şerhi varken ve yokken rızasız satışın sonuçlarını karşılaştıran şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/serhli-ve-serhsiz-aile-konutu-satisi.webp "Şerhli ve Şerhsiz Aile Konutu Satışı")

Şerhli ve Şerhsiz Aile Konutu Satışı

Eşiniz oturduğunuz evi rızanız olmadan sattıysa ya da satmaya hazırlanıyorsa, açılabilecek davayı ve delillerinizi konuşmak için [randevu alabilirsiniz](/online-avukat-randevu).

## Aile Konutu İpotek Edilebilir mi, Haczedilebilir mi?

Aile konutu malik eş tarafından **tek başına ipotek edilemez**, ama malik eşin alacaklıları tarafından **haczedilebilir**. İpotek için diğer eşin açık rızası gerekir ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi yukarıdaki kararında, malik eşin evi ipotek ettirerek konut üzerindeki hakları tek başına sınırlayamayacağını vurgular.

Haciz ise farklı işler, şerh malik eşin alacaklılarının haciz koymasını ve evi icra yoluyla sattırmasını **engellemez**. **Yargıtay 12. HD, E.2025/4360, K.2025/7203, T.06.11.2025** dosyasında aile konutu iddiasıyla başvuran eşin haczedilmezlik şikayeti esastan reddedilmişti. Yargıtay, şikayetçi eşin aktif husumeti bulunmadığını belirterek sonucu doğru buldu ve bu kararı onadı.

> Yargıtay 12. HD, E.2025/4360, K.2025/7203, T.06.11.2025
> 
> "Yasal bu düzenleme, aile konutunun tapu sicilinde maliki olan borçlunun borcundan dolayı alacaklıların yapacakları bir icra takibi sonucu haczine ve satışına engel teşkil etmemektedir."

Haczedilmezlik şikayetini yalnız borçlu malik ileri sürebilir. İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi borçlunun **haline münasip evini** haczedilmez sayar, ev daha değerliyse bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak bir kısım ona bırakılarak satılır.[^7] Aile konutu koruması ile meskeniyetin farkı tabloda görülür.

| Ölçüt | Aile konutu koruması (TMK m.194) | Meskeniyet (İİK m.82/1-12) |
| --- | --- | --- |
| Kimi korur | Malik olmayan eşi | Takip borçlusu maliki |
| Neye karşı | Malik eşin rızasız devir ve ipoteğine | Alacaklının haczine |
| Nerede ileri sürülür | Tapu müdürlüğü ve aile mahkemesi | İcra mahkemesinde şikayetle |
| Haczi durdurur mu | Durdurmaz | Haline münasip kısım için korur |

## Kiralık Aile Konutunda Eşin Hakları

Kiralık evde de kiracı eş, **eşinin açık rızası olmadan** kira sözleşmesini feshedemez (TBK m.349/I). Rıza alınamazsa ya da eş haklı sebep olmadan rıza vermezse kiracı hakimden karar isteyebilir.[^8]

TMK m.194/III şerh istemini, aile konutu olarak özgülenen taşınmazın **maliki olmayan eşe** tanır, yani şerh konutun eşlerden birine ait olduğu durum için öngörülmüştür, kiralık konutta koruma TBK m.349 ile sağlanır. Kiracı olmayan eş kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı olur ve kira borcundan diğer eşle **müteselsilen sorumlu** hale gelir (TMK m.194/IV). Bu bildirimden sonra kiraya veren, fesih bildirimini ve ödeme süreli ihtarı iki eşe **ayrı ayrı** göndermek zorundadır.

> 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.349/III
> 
> "Kiracı olmayan eşin, kiraya verene bildirimde bulunarak kira sözleşmesinin tarafı sıfatını kazanması hâlinde kiraya veren, fesih bildirimi ile fesih ihtarına bağlı bir ödeme süresini kiracıya ve eşine ayrı ayrı bildirmek zorundadır."

Kira ilişkisi karşılıklı anlaşmayla bitirilecekse kullanılabilecek bir metni [Kira Sözleşmesi Fesih Protokolü Örneği](/kira-fesih-protokolu) sayfasında bulabilirsiniz. Aile konutunda bu belgeye diğer eşin de imza atması, sonradan çıkabilecek rıza tartışmasını baştan önler.

Sözleşmede kiracı olarak eşiniz görünüyorsa ve kiraya verene hangi bildirimi yapacağınızdan emin değilseniz, sorunuzu [Avukata Sor](/avukata-sor) üzerinden iletebilirsiniz.

## Aile Konutu Şerhi Nasıl Kaldırılır?

Tapu Sicili Tüzüğü'ne göre terkin, tescilin kendisine hak sağladığı kimsenin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına dayanılarak yapılır.[^9] Aile konutu şerhinde hak sağlanan kişi şerhten yararlanan eştir, o eş isterse şerh kaldırılır. Terkinden **döner sermaye ücreti alınmaz**, ama terkin harcı ayrıca doğabilir.

Malik eş, diğer eş razı olmadıkça şerhi tek başına sildiremez. Eşler başka bir eve taşınmış ve şerhli ev aile konutu niteliğini yitirmişse, malik eş şerhin terkinini **aile mahkemesinde** dava yoluyla isteyebilir.

### Boşanma Davası Sürerken ve Boşandıktan Sonra Şerh

Boşanma davası sürerken evlilik devam ettiği için koruma da şerh de yerinde kalır. Bu dönemde ortak evin durumunu erkek eş açısından [Boşanmada Erkeğin Hakları](/bosanmada-erkegin-haklari) yazısında ayrıca ele aldık.

Karar kesinleşince ev aile konutu olmaktan çıkar, TMK m.194'ün sağladığı koruma sona erer ve **yeni şerh konulamaz**. Cebri icrayla evi satın alan kişinin açtığı terkin davasında (**Yargıtay 2. HD, E.2022/10934, K.2023/895, T.08.03.2023**) ilk derece mahkemesi, boşanmanın kesinleşmesiyle korumanın kendiliğinden sona erdiği gerekçesiyle şerhin kaldırılmasına karar verdi. Yargıtay bu kararı onadı, karar düzeltme istemini de reddetti.

Boşanma kesinleştikten sonra malik eş kesinleşme şerhli kararla tapu müdürlüğüne başvurabilir, diğer eş terkine razı olmazsa şerhin kaldırılması aile mahkemesinde dava yoluyla istenir.

Boşanmanın ardından evin kime kalacağı ve nasıl satılacağı mal rejiminin tasfiyesine bağlıdır, bu konuyu [Boşandıktan Sonra Ev Satışı](/bosandiktan-sonra-ev-satisi) yazısında ayrıntılı anlattık. Evlilik ölümle sona ermişse sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konut üzerinde mal rejimi tasfiyesinde intifa ya da oturma hakkı (TMK m.240), miras paylaşımında ise mülkiyet hakkı (TMK m.652) tanınmasını isteyebilir.

![Aile konutu şerhinin engellediği ve engellemediği işlemleri gösteren şema](https://qklwbxigfsmsjgezrppc.supabase.co/storage/v1/object/public/articles/gorseller/aile-konutu-serhinin-engelledikleri.webp "Aile Konutu Şerhinin Engelledikleri")

Aile Konutu Şerhinin Engelledikleri

Şerhin konulması ya da kaldırılmasıyla ilgili sorularınız için [İletişim](/iletisim) sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

\[contact\_button\]

## Aile Konutu Şerhi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aile konutu şerhiyle ilgili en çok merak edilen soruları aşağıda kısaca cevapladık.

### Malik eş itiraz ederse aile konutu şerhi konulmaz mı?

Konulur. Şerh için malik eşin rızası aranmaz, başvuruyu malik olmayan eş tek başına yapar. Malik eş evin aile konutu olmadığını düşünüyorsa şerhin terkini için aile mahkemesine başvurabilir.

### Yazlığa ya da oturulmayan eve aile konutu şerhi konulabilir mi?

Konulamaz. Aile konutu şerhi yalnız eşlerin **fiilen birlikte yaşadığı** eve konulur. Yazlık, boş daire ya da kiraya verilmiş ikinci ev bu korumanın dışındadır.

### Birden fazla eve aile konutu şerhi konulabilir mi?

Aile konutu şerhi kural olarak tek bir eve konulur, çünkü aile konutu eşlerin hayatlarını birlikte sürdürdükleri evdir. Eşlerin fiilen yaşamadığı ikinci eve konulan şerh, malik eşin aile mahkemesinde açacağı terkin davasıyla kaldırılabilir.

### Aile konutu şerhinin süresi var mı?

Şerhin belirli bir süresi yoktur. Evlilik ve evin aile konutu niteliği sürdükçe şerh tapuda kalır. Boşanma kesinleşince koruma sona erer, terkin ise lehine şerh bulunan eşin istemiyle ya da mahkeme kararıyla yapılır.

### Kiracı olan eş tapuya aile konutu şerhi koydurabilir mi?

Koyduramaz, çünkü aile konutu şerhi konutun eşlerden birine ait olduğu durum için öngörülmüştür ve kiralık konutta koruma TBK m.349 ile sağlanır. Kiralık aile konutunda kiracı olmayan eş, kiraya verene **bildirim yaparak** sözleşmenin tarafı olur ve böylece korunur.

---

[^1]: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.193, m.194, m.240, m.652, m.1023, m.1024.
[^2]: Tapu Sicili Tüzüğü (RG 17.08.2013), m.17/2, m.49/1-c.
[^3]: 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Kanunu, m.8/6; 492 sayılı Harçlar Kanunu, (4) sayılı tarife.
[^4]: 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m.4.
[^5]: 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, m.4/1-c.
[^6]: 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği, m.15/2.
[^7]: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.82/1-12.
[^8]: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.349.
[^9]: Tapu Sicili Tüzüğü (RG 17.08.2013), m.69/1.